Trung Quốc hưởng lợi lớn từ thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran

Ngay trước khi thỏa thuận được ký kết, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã khẳng định Tehran sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác với Trung Quốc, cho thấy Bắc Kinh vẫn là một đối tác chiến lược quan trọng của Iran.

Một trong những lợi ích rõ ràng nhất đối với Trung Quốc là việc chấm dứt xung đột giúp giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng, theo Al-monitor. Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, hiện đảm nhận khoảng 45-50% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc. Việc chiến sự hạ nhiệt giúp đảm bảo các dòng chảy năng lượng phục vụ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Thỏa thuận cũng đề cập tới kế hoạch tái thiết và phát triển kinh tế Iran với quy mô ít nhất 300 tỷ USD. Đây được xem là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Trung Quốc nếu các lệnh trừng phạt được nới lỏng. Trong bối cảnh nhiều công ty phương Tây có thể còn thận trọng với thị trường Iran, các tập đoàn xây dựng và hạ tầng của Trung Quốc có khả năng giành được nhiều hợp đồng quan trọng.

Một lợi ích khác đến từ lĩnh vực dầu mỏ. Việc nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu Iran sẽ giúp gia tăng nguồn cung cho các nhà máy lọc dầu Trung Quốc. Trước khi xung đột nổ ra, các khách hàng Trung Quốc được cho là đã mua tới 80-90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Ngoài ra, Trung Quốc hiện được cho là đang nắm giữ phần lớn tài sản bị đóng băng của Iran ở nước ngoài, với giá trị ước tính từ 20-50 tỷ USD. Điều này giúp Bắc Kinh có thêm ảnh hưởng trong việc hỗ trợ Tehran tiếp cận các nguồn vốn cần thiết để phục hồi kinh tế sau chiến tranh.

Trong dài hạn, Trung Quốc không chỉ muốn mua dầu giá rẻ từ Iran mà còn có thể mở rộng đầu tư vào các mỏ dầu, cơ sở hạ tầng năng lượng và hệ thống lọc hóa dầu của nước này. Giới chức Iran cũng nhiều lần bày tỏ mong muốn thu hút thêm nguồn vốn thực chất từ Trung Quốc để hiện đại hóa nền kinh tế.

Các điều khoản hạn chế chương trình hạt nhân Iran cũng phù hợp với lợi ích của Bắc Kinh. Trung Quốc từ lâu phản đối việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân vì điều đó có thể làm gia tăng nguy cơ xung đột trong khu vực, đe dọa các khoản đầu tư và chuỗi cung ứng của nước này.

Bên cạnh đó, giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày với cam kết bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz cũng tạo điều kiện thuận lợi để Trung Quốc tiếp tục mở rộng hoạt động kinh tế trong khu vực, trong khi Mỹ vẫn tập trung vào tiến trình ngoại giao.

Theo Al-Monitor, những tín hiệu gần đây cho thấy Tehran đang xem Trung Quốc không chỉ là đối tác thương mại mà còn là một trụ cột quan trọng trong các liên kết địa chính trị mới. Trong khi đó, cuộc chiến vừa qua đã làm dấy lên những nghi ngờ tại các nước Arab vùng Vịnh về cam kết an ninh của Mỹ, đồng thời làm lộ rõ những bất đồng giữa Washington và Israel.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc không cần thay thế vai trò của Mỹ tại Trung Đông nhưng hoàn toàn có thể tận dụng những khoảng trống và rạn nứt đang xuất hiện để mở rộng ảnh hưởng kinh tế và chiến lược của mình trong khu vực.

×