Trung Quốc vừa xóa sổ vị trí dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo AI?

Theo Axios, một số chuyên gia nhận định lợi thế dẫn đầu mà Mỹ nắm giữ trong lĩnh vực AI tiên tiến đã không còn.

Tâm điểm của sự chú ý là Kimi K3, mô hình AI mới do công ty Moonshot AI có trụ sở tại Bắc Kinh phát triển. Chỉ ít giờ sau khi ra mắt, Kimi K3 đã nhanh chóng gây tiếng vang trong cộng đồng phát triển AI, khiến giới công nghệ tại Thung lũng Silicon phải đánh giá lại cục diện cuộc đua.

Trong các bài kiểm tra về lập trình do nền tảng đánh giá AI Arena thực hiện, Kimi K3 được xếp trên cả GPT-5.6 Sol của OpenAI và Fable 5 của Anthropic.

Ở bảng xếp hạng năng lực xử lý văn bản tổng hợp, mô hình của Trung Quốc cũng vượt Opus 4.8, từng là mô hình chủ lực của Anthropic trước khi Fable 5 được giới thiệu vào tháng 6.

Đáng chú ý hơn, theo Axios, chi phí sử dụng Kimi K3 thấp hơn khoảng 40% so với nhiều mô hình AI cao cấp của Mỹ có cùng phân khúc.

Mã nguồn mở có thể tạo lợi thế mới

Không chỉ cạnh tranh về hiệu năng và chi phí, Moonshot AI còn tuyên bố sẽ phát hành Kimi K3 dưới dạng mô hình mở (open-weight) vào ngày 27/7.

Điều này đồng nghĩa các doanh nghiệp, tổ chức và chính phủ có thể tự triển khai, tinh chỉnh và vận hành mô hình trên hệ thống của mình mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhà cung cấp.

Theo giới phân tích, đây là lợi thế rất lớn đối với các doanh nghiệp và quốc gia muốn xây dựng hạ tầng AI riêng nhưng vẫn kiểm soát được dữ liệu và chi phí.

Khoảng cách Mỹ - Trung thu hẹp nhanh ngoài dự đoán

Trong nhiều năm, các hãng AI của Mỹ như OpenAI, Anthropic hay Google được xem là những đơn vị dẫn đầu thế giới, trong khi các công ty Trung Quốc bị đánh giá chậm hơn từ 6-12 tháng.

Thậm chí, hồi tháng 4 năm nay, Trung tâm Đánh giá AI của Chính phủ Mỹ còn nhận định mô hình mới nhất của DeepSeek vẫn kém các hệ thống AI tiên tiến của Mỹ khoảng 8 tháng.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của Kimi K3 khiến nhận định này bị đặt dấu hỏi.

Chuyên gia AI Kim Isenberg nhận định: "Toàn bộ cuộc chơi đã thay đổi. Tôi cho rằng điều này sẽ khiến nhiều công ty phải phát báo động đỏ".

Theo Axios, ngay cả khi Kimi K3 chưa phải mô hình AI mạnh nhất thế giới, sự kết hợp giữa hiệu năng cao, giá thành thấp và khả năng triển khai linh hoạt cũng đủ để tạo ra sức ép lớn đối với các công ty Mỹ.

Nhiều doanh nghiệp có thể lựa chọn một mô hình rẻ hơn nhưng hiệu quả gần tương đương thay vì phải trả chi phí cao để sử dụng các sản phẩm AI hàng đầu của Mỹ.

Điều này có thể làm suy giảm lợi thế định giá của các phòng thí nghiệm AI Mỹ, đồng thời đặt dấu hỏi về hiệu quả của những khoản đầu tư trị giá hàng trăm tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn.

Mỹ vẫn còn nhiều "quân bài"?

Dù vậy, Axios cho rằng các công ty AI của Mỹ vẫn chưa hoàn toàn đánh mất lợi thế.

Anthropic từng cáo buộc Moonshot AI cùng một số công ty Trung Quốc tiến hành các chiến dịch "chưng cất" (distillation) dữ liệu ở quy mô công nghiệp, tức sử dụng hàng triệu lượt tương tác với các mô hình AI tiên tiến của Mỹ để huấn luyện hệ thống của riêng mình.

Bên cạnh đó, Washington cũng nhiều lần cáo buộc các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận chip AI tiên tiến của Nvidia thông qua các mạng lưới buôn lậu, bất chấp các lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Trong khi đó, OpenAI và Anthropic đều đang phát triển các thế hệ AI mới, gồm GPT-6 và Claude Opus 5, với kỳ vọng tái lập khoảng cách công nghệ.

Tuy nhiên, theo Axios, vấn đề chiến lược lớn nhất không nằm ở việc Mỹ có thể tiếp tục dẫn đầu hay không, mà là tốc độ Trung Quốc thu hẹp khoảng cách đang diễn ra nhanh hơn nhiều so với dự đoán.

Thách thức mới với Mỹ

Sự trỗi dậy của Kimi K3 cũng đặt chính quyền Tổng thống Donald Trump trước một bài toán khó: làm thế nào để duy trì sức cạnh tranh của ngành AI Mỹ trong khi vẫn đảm bảo các quy định về an toàn.

Nếu siết chặt quản lý các mô hình AI tiên tiến, Mỹ có nguy cơ làm chậm tốc độ phát triển của các doanh nghiệp trong nước đúng lúc Trung Quốc đang tăng tốc.

Ngược lại, nếu nới lỏng giám sát, các công ty Mỹ có thể đổi mới nhanh hơn nhưng cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro liên quan đến việc triển khai các hệ thống AI có năng lực ngày càng mạnh.

Theo Axios, việc hạn chế các mô hình AI của Trung Quốc có thể giúp bảo vệ doanh nghiệp Mỹ ở thị trường nội địa, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ khiến người dùng tại nhiều quốc gia khác chuyển sang lựa chọn các giải pháp AI giá rẻ hơn từ Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, giới quan sát nhận định Mỹ có thể vẫn tiếp tục dẫn dắt những bước tiến mới của công nghệ AI. Tuy nhiên, khi khoảng cách công nghệ ngày càng thu hẹp và chi phí trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng, Washington sẽ khó có thể ngăn phần còn lại của thế giới lựa chọn những mô hình AI có giá thành thấp hơn nhưng vẫn đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng.

×