Trước dự báo về El Niño, Cục Trồng trọt và BVTV đề nghị 2 vùng này chủ động điều chỉnh thời vụ theo diễn biến thời tiết

Triển khai đồng bộ các giải pháp đảm bảo sản xuất trong điều kiện El Niño

Hiện nay, các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Đông Nam Bộ đang tập trung thu hoạch lúa vụ Đông Xuân 2025–2026; tiến độ thu hoạch tăng nhanh, dự kiến đến cuối tháng 4/2026 đạt trên 90% diện tích gieo trồng.

Tuy nhiên, giá lúa còn biến động, thị trường tiêu thụ chưa ổn định, có thể ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất vụ Hè Thu và các vụ tiếp theo, qua đó tác động đến mục tiêu tăng trưởng ngành trồng trọt năm 2026.

Theo Công văn 3764/BNNMT-KTTV ngày 17/4/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về thông tin hiện tượng El Niño và nhận định sớm về khả năng thiếu hụt nguồn nước, dự báo từ giữa năm 2026 có thể xuất hiện El Niño với cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm, kéo theo nguy cơ thiếu hụt lượng mưa, suy giảm nguồn nước và gia tăng xâm nhập mặn tại khu vực Nam Bộ, đặc biệt trong mùa khô 2026–2027.

Để chủ động kế hoạch sản xuất, ổn định diện tích, nâng cao hiệu quả và đảm bảo mục tiêu tăng trưởng năm 2026, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Cục TT&BVTT) đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL và Đông Nam Bộ tập trung chỉ đạo các giải pháp bảo vệ sản xuất và kế hoạch sản xuất vụ Hè Thu, Thu Đông và vụ Mùa năm 2026.

Về giải pháp bảo vệ sản xuất, đối với lúa vụ Đông Xuân 2025–2026, Cục đề nghị các địa phương tập trung thu hoạch nhanh, gọn diện tích lúa đã chín, hạn chế thất thoát sau thu hoạch; theo dõi sát tình hình thu mua, tiêu thụ; kịp thời báo cáo khó khăn, vướng mắc để có giải pháp tháo gỡ, tránh tình trạng tồn đọng lúa trên đồng ruộng.

Sau thu hoạch, các tỉnh, thành phố khẩn trương vệ sinh đồng ruộng, cày ải, xử lý rơm rạ; khuyến khích áp dụng cơ giới hóa, sử dụng chế phẩm sinh học nhằm cải tạo đất, chuẩn bị sản xuất Hè Thu 2026.

Đối với lúa vụ Hè Thu 2026, Cục chỉ đạo các Sở hướng dẫn chăm sóc diện tích đã gieo sạ theo từng giai đoạn sinh trưởng; quản lý nước hợp lý, áp dụng tưới ngập – khô xen kẽ (AWD), hạn chế khô hạn hoặc ngập úng cục bộ.

Đồng thời, đảm bảo bón phân cân đối, giảm lượng đạm, tăng cường kali; khuyến khích sử dụng phân hữu cơ, phân bón sản xuất trong nước nhằm giảm chi phí đầu vào; tăng cường áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến (IPM, IPHM, “1 phải 5 giảm”,…) nhằm giảm chi phí sản xuất và giảm phát thải khí nhà kính.

Đối với cây trồng khác, Cục chỉ đạo chủ động nguồn nước tưới, đặc biệt tại các vùng còn nguy cơ hạn, mặn; áp dụng các biện pháp giữ ẩm và tưới tiết kiệm.

Không mở rộng diện tích cây ăn quả tự phát, đặc biệt là sầu riêng, mít ngoài vùng quy hoạch. Tổ chức thu hoạch kịp thời khi cây trồng đến giai đoạn thu hoạch chính, hạn chế thiệt hại do mưa trái mùa. Đẩy mạnh sản xuất an toàn, kiểm soát dư lượng hóa chất; tăng cường quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Chủ động điều chỉnh thời vụ theo diễn biến thời tiết, hạn mặn, ưu tiên giống lúa ngắn ngày

Về kế hoạch sản xuất lúa vụ Hè Thu năm 2026, Cục TT&BVTV chỉ đạo các tỉnh, thành phố giảm lượng giống gieo sạ (70–80 kg/ha), tăng cường giống lúa xác nhận, đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa, “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng”, tưới ngập khô xen kẽ (AWD); IPM, IPHM, “Công nghệ sinh thái”; các biện pháp canh tác giảm phát thải.

Các tỉnh vùng ĐBSCL tập trung vào nhóm giống lúa chủ lực chất lượng cao, nhóm giống thơm, đặc sản, ưu tiên giống ngắn ngày, chống chịu sâu bệnh, thích ứng với điều kiện bất lợi. Vùng sản xuất 3 vụ nên xuống giống tập trung, kết thúc trước ngày 10/6; vùng sản xuất 2 vụ nên xuống giống trong tháng 5–6, kết thúc chậm nhất đến 20/6.

Các tỉnh, thành phố Đông Nam Bộ ưu tiên trồng giống lúa chủ lực như OM6976, OM4900, OM6162, OM5451, ML48, Đài Thơm 8… và một số giống lúa bổ sung. Riêng khu vực tỉnh Long An trước sáp nhập giống cơ cấu vùng ĐBSCL. Vùng sản xuất 3 vụ bố trí gieo sạ tập trung từ giữa tháng 4 đến 25/6, kết thúc chậm nhất trong 30/6. Riêng tỉnh Tây Ninh: đã gieo sạ từ tháng 02, tiếp tục tập trung gieo sạ từ tháng 4 đến 30/6, kết thúc chậm nhất trước 10/7.

Sang vụ Thu Đông 2026, các tỉnh vùng ĐBSCL và một phần tỉnh Tây Ninh tập trung vào nhóm giống lúa chất lượng cao chủ lực xuất khẩu và nhóm giống lúa thơm, đặc sản, ưu tiên nhóm giống dưới 100 ngày và chống chịu hạn mặn.

Việc bố trí thời vụ cần căn cứ chặt chẽ diễn biến lũ, mưa bão và điều kiện thủy lợi tại từng địa phương; không xuống giống tại các khu vực có nguy cơ ngập sâu, không đảm bảo an toàn sản xuất.

Tại các vùng có nguy cơ thiếu nước cuối vụ hoặc không chủ động thủy lợi, cần xem xét giảm diện tích hoặc không sản xuất vụ Thu Đông. Không mở rộng diện tích vụ 3 ở vùng ven biển.

Với lúa vụ Mùa 2026, vùng sản xuất lúa một vụ (phụ thuộc nước trời) bố trí xuống giống tập trung trong tháng 9 khi điều kiện thời tiết thuận lợi, đất đủ ẩm. Vùng sản xuất theo mô hình lúa – tôm; sản xuất lúa mùa trên nền đất lúa – tôm (khu vực ven biển) gieo sạ từ tháng 7 đến tháng 8, chỉ xuống giống khi đảm bảo đủ nguồn nước ngọt, rửa mặn hoàn toàn và đáp ứng điều kiện sản xuất an toàn.

Với các loại cây rau màu, các địa phương cần rà soát kế hoạch sản xuất theo nhu cầu thị trường, tăng cường áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hoàn thiện hệ thống tưới tiêu.

Cùng với đó, các Sở cần kiểm soát chặt chẽ diện tích các loại cây ăn quả và cây công nghiệp, không mở rộng diện tích tự phát theo biến động giá thị trường, chủ động củng cố đê điều, hệ thống thoát nước; đẩy mạnh thâm canh, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, tăng cường quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, tuyên truyền EUDR...

Công tác bảo vệ thực vật cũng cần tiếp tục chú trọng. Cục khuyến cáo các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL và Đông Nam Bộ cần theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tăng cường công tác dự tính, dự báo sinh vật gây hại, công tác kiểm dịch.

Đồng thời, các địa phương cần đẩy mạnh áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp, quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp, công nghệ sinh thái để phát hiện sớm và xử lý sâu bệnh kịp thời; ưu tiên biện pháp sinh học và canh tác...

Để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng của ngành, Cục TT&BVTV đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL và Đông Nam Bộ tập trung chỉ đạo quyết liệt, điều hành linh hoạt, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định diện tích, nâng cao hiệu quả sản xuất và hạn chế tối đa việc giảm diện tích gieo trồng. Trong quá trình triển khai, nếu có khó khăn, vướng mắc, đề nghị các địa phương kịp thời báo cáo về Cục TT&BVTV để tổng hợp, phối hợp xử lý.

×