Trưởng Ban Tổ chức Trung ương: Không thể yêu cầu cấp dưới dám làm nếu người đứng đầu không dám quyết

Trình bày những nội dung trọng tâm của Nghị quyết 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh Nghị quyết lần này có yêu cầu rộng hơn và cao hơn.

Theo ông, nếu trước đây trọng tâm là khuyến khích và bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo thì Nghị quyết 24 đặt yêu cầu rộng hơn: “Đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu; phải có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, việc đặt hai chữ “tiên phong, gương mẫu” ở đầu tên Nghị quyết có ý nghĩa sâu sắc. Tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động; gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, giữ mình không sai phạm mà còn phải dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền và chịu trách nhiệm về quyết định, kết quả công việc được giao.

“Đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm chính là những biểu hiện cụ thể của tính tiên phong, gương mẫu trong điều kiện mới, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nói.

Từ "khuyến khích người dám làm" đến xây dựng đội ngũ có trách nhiệm hành động

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Nghị quyết 24 được ban hành sau sơ kết 5 năm thực hiện Kết luận 14 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Thực tiễn cho thấy chủ trương này đã thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng nhưng kết quả thực hiện vẫn còn hạn chế, đòi hỏi quyết tâm mạnh mẽ hơn, cách làm đồng bộ và quyết liệt hơn.

Cùng với đó, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong khi Đại hội XIV đề ra những mục tiêu cao và nhiệm vụ nặng nề. “Muốn thực hiện được thì từ Trung ương đến cơ sở, mỗi tổ chức, mỗi cán bộ, đảng viên đều phải chuyển động”, ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Ông cho biết đội ngũ cán bộ, đảng viên nhìn chung có bản lĩnh, trách nhiệm, tận tụy, nhiều người dám nghĩ, dám làm, dám đương đầu với khó khăn vì lợi ích chung. Tuy nhiên, vẫn có một bộ phận làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, né tránh công việc.

“Có nơi còn đổ lỗi cho những hạn chế, bất cập của pháp luật để không dám quyết định”, ông nói.

Vì vậy, theo ông, yêu cầu đặt ra không chỉ là khắc phục tình trạng sợ sai, không dám làm mà còn phải khơi dậy tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu và khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, đảng viên.

Nghị quyết 24 có bước chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu và trách nhiệm hành động như một chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

“Không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn, một đề án đột phá. Nhưng cũng không thể chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ”, ông Nguyễn Duy Ngọc nói.

Theo đó, việc thuộc thẩm quyền phải quyết định, việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; khó khăn phải chủ động tìm cách tháo gỡ; nếu vượt thẩm quyền thì phải báo cáo kèm phương án đề xuất.

Như vậy, từ chỗ “khuyến khích người dám làm”, Nghị quyết hướng tới “xây dựng một đội ngũ cán bộ có năng lực và trách nhiệm hành động”.

Một điểm mới khác được ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh là chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể hành động và chịu trách nhiệm ngay từ đầu.

Theo ông, bảo vệ cán bộ không thể chỉ bắt đầu khi đã xảy ra sai sót, thiệt hại rồi mới xem xét miễn hoặc giảm trách nhiệm. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bố trí nguồn lực cần thiết, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, đồng thời theo dõi, hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

“Bảo vệ không phải tạo ra một ‘vùng an toàn’ để cán bộ không phải chịu trách nhiệm, mà là tạo ra một không gian hành động rõ ràng, chấp nhận rủi ro, thử nghiệm có kiểm soát để cán bộ dám chịu trách nhiệm”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nói.

Không thể lấy ‘sợ sai’ làm bình phong cho sự trì trệ

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho rằng Nghị quyết 24 không chỉ đặt trách nhiệm lên cá nhân cán bộ mà còn xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu.

Một đề xuất đổi mới có thể liên quan đến nhiều chủ thể, từ người phát hiện vấn đề, tham mưu, thẩm định, quyết định đến người phối hợp và trực tiếp thực hiện. Nếu chỉ yêu cầu cấp dưới dám làm nhưng người có thẩm quyền không dám quyết; chỉ yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nhưng cấp trên không giao quyền, không bố trí nguồn lực, không tháo gỡ và bảo vệ khi cán bộ hành động đúng thì cơ chế sẽ không thể vận hành.

“Đây là chuyển biến từ ‘cán bộ phải dám làm’ sang ‘tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng’”, ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Ông đồng thời lưu ý phải phân biệt rõ hai nhóm cán bộ.

Một bên là những người thực sự muốn làm, có sáng kiến, năng lực, động cơ trong sáng nhưng còn băn khoăn do cơ chế chưa rõ, pháp luật chồng chéo hoặc phải xử lý vấn đề mới, chưa có tiền lệ. Với nhóm này, trách nhiệm của tổ chức là tháo gỡ, trao quyền, hướng dẫn, chia sẻ rủi ro và bảo vệ.

Bên kia là những người “không phải không dám làm mà thực chất là không muốn làm”, ngại khó, ngại va chạm, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng; việc dễ thì làm, việc khó thì né; gặp vấn đề thì đẩy lên trên, đẩy xuống dưới hoặc sang cơ quan khác.

“Đặc biệt phải cảnh giác với tình trạng lấy ‘sợ sai’, ‘sợ trách nhiệm’, ‘cơ chế còn vướng’, ‘pháp luật chưa rõ’ làm bình phong cho sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, thậm chí che giấu động cơ cá nhân”, ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, tinh thần của Nghị quyết 24 là bảo vệ người dám làm nhưng đồng thời phải xác định trách nhiệm người không chịu làm.

“Không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí, người dân và doanh nghiệp phải chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm”, ông nhấn mạnh.

Ông cho rằng trong giai đoạn mới, bên cạnh câu hỏi cán bộ “làm sai cái gì”, cần đặt thêm câu hỏi: “Việc thuộc chức trách, thẩm quyền của đồng chí, tại sao đồng chí không làm?”

“Phải từng bước hình thành một văn hóa rất rõ trong hệ thống: không làm cũng phải chịu trách nhiệm; làm chậm cũng phải chịu trách nhiệm; làm không đến nơi đến chốn cũng phải được đánh giá đúng mức”, ông nói.

‘Chọn người theo việc, giao việc để thử thách’

Để Nghị quyết 24 đi vào cuộc sống, ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh 5 yêu cầu lớn, trong đó trước hết là tạo chuyển biến về trách nhiệm hành động, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.

Người đứng đầu phải nêu gương, chủ động nhận việc mới, việc khó, việc phức tạp; sâu sát cơ sở, đối thoại với cấp dưới và kịp thời tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn.

“Không thể yêu cầu cấp dưới dám làm nếu người đứng đầu không dám quyết. Không thể yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nếu cấp trên chỉ giao việc nhưng khi khó khăn lại đứng ngoài”, ông nói.

Theo ông, cần chuyển từ tư duy “quản lý để không xảy ra sai sót” sang “quản trị để tạo ra kết quả”, từ chấp hành máy móc sang chủ động giải quyết công việc.

Cùng với đó, phải tạo môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm. Với những vấn đề mới mà pháp luật chưa quy định hoặc thực tiễn đòi hỏi cách làm mới, cần có không gian thử nghiệm có kiểm soát, xác định rõ phạm vi, đối tượng, thời hạn, nguồn lực, giới hạn rủi ro và trách nhiệm giám sát.

Chu trình được đặt ra là “thử nghiệm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng - luật hóa”.

“Không thể lấy khoảng trống pháp luật để hạn chế đổi mới; nhưng cũng tuyệt đối không được lấy đổi mới làm lý do để tùy tiện làm trái pháp luật”, ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Về phân cấp, phân quyền, ông cho rằng phải gắn chặt với quản trị rủi ro, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Không thể yêu cầu cán bộ dám chịu trách nhiệm nếu không giao đủ quyền, nhưng cũng không thể giao quyền mà không kiểm soát.

Chuỗi quản trị cần được vận hành đồng bộ: “Giao việc - giao quyền - bảo đảm nguồn lực - quản trị rủi ro - giám sát thực thi - đánh giá bằng kết quả - bảo vệ người làm đúng”.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo vệ cán bộ phải thực chất nhưng ranh giới bảo vệ phải rõ. Khi xem xét trách nhiệm, không chỉ nhìn vào hậu quả cuối cùng mà cần đánh giá động cơ, mục đích, mức độ lỗi, bối cảnh thực tiễn, quá trình ra quyết định, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và nỗ lực khắc phục hậu quả.

“Phải phân biệt rủi ro khách quan, sai sót không cố ý với hành vi cố ý vi phạm; thiếu điều kiện khách quan với thiếu năng lực, thiếu trách nhiệm; đổi mới vì lợi ích chung với lợi dụng đổi mới để vụ lợi”, ông Nguyễn Duy Ngọc nói.

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, khâu quyết định để Nghị quyết đi vào cuộc sống là đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực thi làm thước đo chủ yếu.

“Chọn người theo việc; giao việc để thử thách; lấy kết quả để đánh giá; lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ”, ông nêu rõ.

Hằng năm, từng cấp ủy, cơ quan, đơn vị cần xác định những việc khó, việc mới, điểm nghẽn, nhiệm vụ tồn đọng để giao cán bộ đảm nhận, thay vì chỉ chờ cán bộ tự đăng ký sáng kiến.

Cùng với Nghị quyết 24, Bộ Chính trị đang chỉ đạo tổng kết, đánh giá và xây dựng, trình Trung ương 3 nghị quyết quan trọng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; và công tác cán bộ.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, các nghị quyết này sẽ tạo thành một tổng thể thống nhất, bổ sung cho nhau, xác lập đồng bộ các quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng Đảng, đội ngũ cán bộ và tổ chức thực hiện trong giai đoạn mới.

Trong tổng thể đó, Nghị quyết 24 tập trung vào một khâu trực tiếp là làm cho mỗi cán bộ, đảng viên thực sự tiên phong, gương mẫu, có trách nhiệm, khát vọng cống hiến và dám hành động vì lợi ích chung.

×