Truy xuất nguồn gốc không tạo ra "luồng xanh" ưu tiên mà để chứng minh uy tín nông sản Việt

Truy xuất nguồn gốc nông sản xuất khẩu là một đòi hỏi của bất kỳ thị trường nào để đảm bảo sự minh bạch thông tin sản phẩm cho người tiêu dùng. Ông đánh giá như thế nào về Hệ thống truy xuất nguồn gốc mà Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng, vận hành thử nghiệm từ cuối năm 2025?

- Việc truy xuất nguồn gốc thực tế không phải bây giờ chúng ta mới bắt đầu thực hiện. Nhiệm vụ này đã được quy định từ nhiều năm trước trong Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa và các luật chuyên ngành khác. Đặc biệt, từ năm 2019, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 100/QĐ-TTg phê duyệt Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc, các bộ ngành đã và đang tổ chức triển khai.

Tuy nhiên, thời gian qua việc thực hiện chủ yếu vẫn tập trung ở quy mô giới hạn tại các doanh nghiệp, các hộ nông dân và phạm vi còn phân tán, nhỏ lẻ. Chính vì vậy, vào năm 2025, lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã chỉ đạo giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các mặt hàng nông, lâm, thủy sản. Thực hiện chỉ đạo này, dưới sự phân công của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành đầy đủ các văn bản, kế hoạch triển khai cụ thể.

Theo đó, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 5272/QĐ-BNNMT ngày 13/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch thí điểm truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng; Quyết định số 25/QĐ-BNNMT ngày 07/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch triển khai truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản.

Bộ đã ban hành các Công văn số 1792/BNNMT-KHCN ngày 27/02/2026, số 3226/BNNMT-KHCN ngày 03/4/2026 và số 3466/BNNMT-KHCN ngày 09/4/2026 gửi UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo về truy xuất nguồn gốc nông sản...

Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi Công hàm số 77/MAE-2026 ngày 07/4/2026 và Công hàm số 155/MAE-2026 ngày 23/5/2026 tới Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) nhằm giới thiệu Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Việt Nam, thúc đẩy kết nối, xác thực và từng bước công nhận dữ liệu truy xuất nguồn gốc phục vụ xuất khẩu nông sản.

Bên cạnh đó, Bộ đã tổ chức 10 cuộc họp, hội nghị với các địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các đơn vị cung cấp giải pháp để bàn kế hoạch và thống nhất tổ chức thực hiện; tổ chức 4 lớp tập huấn, hướng dẫn tại Đắk Lắk, Đồng Tháp, Hưng Yên,...

Từ ngày 26/12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa vào vận hành thử nghiệm Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản và hiện nay đang vận hành (tại 2 trang web: https://traceviet.mae.gov.vn/và https://txng.mae.gov.vn/).

Đến nay, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đang vận hành như thế nào, kết quả bước đầu ra sao, thưa ông?

- Tính đến hôm nay, chúng ta đã tổ chức truy xuất được khoảng gần 20.000 sản phẩm thuộc 150 dòng sản phẩm. Cần lưu ý rằng, theo Nghị định 15, chúng ta có 19 dòng sản phẩm thực phẩm chính, tương ứng với mã HS là 1.778 sản phẩm. Nếu nhân lên theo mã số cụ thể, chúng ta có đến vài chục nghìn sản phẩm. Hiện tại chúng ta mới hoàn thành 150 dòng và đang ưu tiên tập trung trước mắt vào các mặt hàng nông sản làm thực phẩm.

Đối với truy xuất sầu riêng, tính đến ngày 10/5/2026, đã có 3 container của Công ty Thiện Tâm, Công ty Tài 001 và Công ty Hoa Cương xuất khẩu thành công, có truy xuất nguồn gốc sang Trung Quốc.

Bộ cũng đã làm việc với các tập đoàn, doanh nghiệp lớn để triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm nông sản làm thực phẩm như: lúa, gạo (Thaibinh Seed, Lộc Trời); thịt, trứng, sữa (Dabaco, TH, Thiên Vương); thủy sản; trái cây (Doveco, Nafoods); chè (Tân Cương Xanh, Hương Vân Trà, Eco Valley...), cà phê, và các ngành hàng nông sản chủ lực khác. Dự kiến, từ ngày 01/7/2026 sẽ triển khai truy xuất nguồn gốc đối với một số nông sản chủ lực,...

Phấn đấu trong thời gian tới, Bộ sẽ chính thức ra mắt hệ thống và tổ chức truy xuất nguồn gốc theo lộ trình đối với các nông sản làm thực phẩm và các sản phẩm thuộc diện nguy cơ rủi ro cao buộc phải truy xuất.

Cũng phải nhìn nhận rằng, tất cả các sản phẩm nếu đáp ứng đúng yêu cầu pháp luật và quy định của nước nhập khẩu thì đều được phép xuất khẩu, truy xuất nguồn gốc chỉ là một công cụ để chứng minh sản phẩm nông sản Việt Nam được sản xuất bài bản, đúng quy trình, được kiểm soát chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm và có nguồn gốc rõ ràng. Truy xuất nguồn gốc không tạo ra "luồng xanh" ưu tiên riêng biệt, mà là để chứng minh thương hiệu và uy tín sản phẩm của chúng ta trên thị trường quốc tế.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ ưu tiên những giải pháp nào để đẩy mạnh việc truy xuất nguồn gốc nông sản, thực phẩm, thưa ông?

- Để tiếp tục vận hành tốt Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, đáp ứng các yêu cầu của thị trường, trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu cho lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và các địa phương, doanh nghiệp đồng loạt triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản. Tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, quy trình nghiệp vụ, chuẩn dữ liệu và cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản.

Phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan tổ chức triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc sầu riêng phục vụ xuất khẩu; theo dõi, đánh giá quá trình vận hành thực tế để tiếp tục hoàn thiện hệ thống và quy trình triển khai.

Tiếp tục hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, bảo đảm khả năng kết nối, liên thông, xác thực dữ liệu và an toàn thông tin; từng bước tích hợp với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành liên quan. Mở rộng triển khai truy xuất nguồn gốc đối với một số ngành hàng nông sản chủ lực có nhu cầu phục vụ quản lý chuỗi, tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Tổ chức tập huấn, hướng dẫn địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất tham gia hệ thống; tăng cường công tác truyền thông, phổ biến về truy xuất nguồn gốc nông sản. Tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và đối tác quốc tế để hoàn thiện cơ chế phối hợp, thúc đẩy kết nối và công nhận dữ liệu truy xuất nguồn gốc phục vụ xuất khẩu nông sản.

Hoàn thiện, trình phê duyệt, tổ chức thực hiện Dự án “Xây dựng Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường” theo quy định. Phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Y tế để thống nhất, kết nối Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản với các hệ thống, nền tảng quốc gia theo quy định.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

×