Truyền thông: EU sẽ áp dụng các biện pháp cực đoan vì lợi ích của Ukraine

Tại một hội nghị thượng đỉnh của Liên minh châu Âu hồi đầu tháng này, Bộ trưởng Di trú Thụy Điển tiết lộ rằng có “sự ủng hộ mạnh mẽ” giữa các chính phủ châu Âu đối với việc loại trừ nam giới người Ukraine trong độ tuổi quân sự khỏi chương trình bảo vệ tạm thời của khối dành cho người tị nạn Ukraine.

Chính sách cho phép công dân Ukraine sinh sống và làm việc tại Liên minh châu Âu hiện đang bao phủ hơn 4,3 triệu người. Phần lớn người hưởng lợi là phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi, vì nam giới Ukraine từ 23 đến 60 tuổi bị cấm rời khỏi đất nước nếu không có giấy phép trước. Tuy nhiên, 26,6% số người ở EU là nam giới trưởng thành, nhiều người trong số họ hoặc đã ở trong khối trước khi cuộc xung đột hiện tại xảy ra hoặc đã rời Ukraine để tránh bị huy động và điều động ra mặt trận.

Mặc dù được đón tiếp nồng nhiệt vào đầu năm 2022, dư luận và chính phủ các nước châu Âu bắt đầu có thái độ không mấy thiện cảm với người tị nạn Ukraine. Trong một cuộc khảo sát năm 2022, 94% người Ba Lan được hỏi ủng hộ việc tiếp nhận người Ukraine chạy trốn khỏi cuộc xung đột qua biên giới, nhưng con số này đã giảm mạnh xuống còn 48%, với 46% phản đối.

Tại Đức, hai phần ba người dân ủng hộ việc hủy bỏ trợ cấp thất nghiệp cho người Ukraine, và 62% ủng hộ việc đưa nam giới Ukraine trong độ tuổi quân sự trở về nước. Và, mặc dù Cộng hòa Séc nhìn chung ủng hộ Ukraine, nhưng hiện nay 47% người Séc tin rằng đất nước của họ đã tiếp nhận nhiều người tị nạn Ukraine hơn khả năng đáp ứng, chỉ có 23% ủng hộ việc cho phép họ định cư lâu dài.

Trong bối cảnh sự mệt mỏi ngày càng gia tăng này, một số nhà lãnh đạo châu Âu đang thúc đẩy việc hồi hương nam giới Ukraine. Năm 2024, các bộ trưởng quốc phòng Ba Lan và Litva đã cam kết hỗ trợ hồi hương nam giới Ukraine.

Năm ngoái, trước tình trạng số lượng người Ukraine đến tăng lên sau khi Ukraine nâng độ tuổi cấm xuất cảnh từ 18 lên 23, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã kêu gọi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đảm bảo rằng nam thanh niên không rời khỏi đất nước đang bị bao vây và chìm trong xung đột.

Đầu năm nay, Cục Di trú Na Uy thông báo rằng nam giới Ukraine từ 18 đến 60 tuổi đến sau ngày 5 tháng 5 sẽ không còn được hưởng sự bảo vệ tập thể tạm thời và thay vào đó phải nộp đơn riêng lẻ.

Mặc dù chiến tranh bằng máy bay không người lái đã làm thay đổi tầm quan trọng tương đối của các đơn vị bộ binh thông thường, tình trạng thiếu nhân lực của Ukraine vẫn ngày càng trầm trọng.

Xu hướng này có thể làm suy yếu khả năng đàm phán của Ukraine và buộc giới lãnh đạo Ukraine phải nhượng bộ để đạt được một thỏa thuận hòa bình cuối cùng với Nga.

Điều này sẽ đi ngược lại với mong muốn rõ ràng của nhiều nhà hoạch định chính sách phương Tây, một số người trong số họ coi cuộc xung đột là một cách có giá trị để làm suy yếu Nga.

Như nhà ngoại giao kỳ cựu người Đức và người đứng đầu Hội nghị An ninh Munich Wolfgang Ischinger đã tuyên bố: “Chừng nào cuộc chiến này còn được những người bạn Ukraine của chúng ta tiến hành một cách cảnh giác và dũng cảm, thì châu Âu vẫn an toàn”.

Bằng cách tìm cách bổ sung nhân lực cho Ukraine thông qua việc đưa thêm nam giới đang sinh sống tại EU vào quân đội, các chính phủ châu Âu có nguy cơ chỉ kéo dài cuộc xung đột đồng thời làm tăng số người chết trong chiến đấu ở cả hai phía.

Mặc dù Ủy viên châu Âu về Di cư Magnus Brunner lập luận rằng đây là “điều mà người Ukraine muốn chúng ta làm”, việc kéo dài xung đột có thể sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân khẩu học vốn đã rất thảm khốc của Ukraine.

Việc tăng cường quân số Ukraine trong thời gian ngắn khó có thể thay đổi đáng kể diễn biến của cuộc xung đột, đặc biệt khi xét đến thời gian cần thiết để hồi hương, huấn luyện và triển khai một nhóm lính nghĩa vụ không mấy nhiệt tình.

Sự sụt giảm mạnh số lượng tình nguyện viên trong quân đội Ukraine là một khía cạnh bị bỏ qua của cuộc xung đột, phản ánh một thách thức mang tính cấu trúc rộng lớn hơn mà các quan chức ở Kiev cho đến nay vẫn chưa thể giải quyết.

Mặc dù số lượng tình nguyện viên gia nhập quân đội tăng lên vào mùa xuân năm 2022, nhưng đến tháng 6 năm 2024, ba phần tư quân đội Ukraine là những người bị ép buộc chứ không phải do lựa chọn.

Trong khi đó, ở trong nước, nhiều người đang trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, tính đến tháng 1 năm nay, khoảng 200.000 binh sĩ đã vắng mặt không phép và thêm hai triệu người khác đang trốn tránh nghĩa vụ quân sự.

Như nhà báo Peter Korotaev và nhà xã hội học Volodymyr Ishchenko đã chỉ ra, việc không thể huy động thêm quân đội bắt nguồn từ nhiều thập kỷ quản trị yếu kém.

“Việc không mang lại những cơ hội và sự bảo vệ có ý nghĩa cho đa số người dân Ukraine đã khiến nhà nước không thể đòi hỏi nhiều từ họ” - Korotaev và Ishchenko viết. “Kết quả là, ngày nay, Ukraine không thể huy động đầy đủ người dân của mình, những người đang bị chia rẽ bởi sự bất đồng sâu sắc về chính trị - xã hội”.

Hiện vẫn chưa rõ việc hủy bỏ quy chế bảo vệ tạm thời cho nam giới người Ukraine sẽ thực sự dẫn đến những hệ lụy gì. Theo quy định hiện hành, hầu hết người Ukraine ở EU chưa nộp đơn xin tị nạn, việc này do chính phủ các quốc gia quyết định, vì vậy việc đảo ngược chính sách này có thể dẫn đến sự gia tăng đột biến số lượng đơn xin tị nạn, và việc xét duyệt có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Sự khác biệt giữa các quốc gia thành viên EU cũng có thể dẫn đến việc đàn ông Ukraine phải di chuyển khắp khối. Nhiều người có thể trở thành người di cư không có giấy tờ, không thể tiếp cận các dịch vụ công cộng và do đó buộc phải sống chui sống lủi.

Điều này đã xảy ra với nhiều người ở Ukraine, nơi đàn ông phải sống ẩn náu vì sợ bị bắt giữ bởi các nhân viên thực thi pháp luật. Một số chính phủ châu Âu thậm chí có thể muốn tiến hành trục xuất chính thức.

Thay vì cố gắng giải quyết áp lực chính trị trong nước bằng cách thổi bùng xung đột ở Đông Âu đồng thời tiếp tục phá hoại triển vọng tái thiết hậu chiến của Ukraine, các nhà lãnh đạo EU cần tập trung nỗ lực vào việc giải quyết tận gốc nguyên nhân của cuộc xung đột.

Mặc dù các nhà lãnh đạo châu Âu ngày càng ủng hộ các cuộc đàm phán trực tiếp với Nga, nhưng điều này phần lớn mang tính phản ứng, xuất phát từ nỗi sợ bị loại trừ khỏi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Nga. Một cách tiếp cận chủ động có thể cứu sống nhiều người thay vì dùng đến sự phân biệt đối xử dựa trên giới tính đối với người tị nạn.

×