Từ 1/7/2026, những việc người dân nên làm ngay để tránh bị xử phạt theo quy định mới gồm những gì?

Người dân nên rà soát tài khoản mạng xã hội, giấy tờ và thói quen sử dụng dịch vụ số

Ngày 1/7/2026 đánh dấu thời điểm nhiều đạo luật và nghị định mới cùng có hiệu lực, tác động trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người dân.

Điểm chung của các quy định lần này là tăng trách nhiệm của mỗi cá nhân trong môi trường số, đồng thời siết chặt xử lý đối với những hành vi trước đây nhiều người vẫn cho rằng "không đáng kể".

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn (Đoàn Luật sư TP.HCM), điều đầu tiên người dân nên làm là dành thời gian cập nhật những quy định pháp luật mới có liên quan trực tiếp đến mình thay vì chờ đến khi phát sinh vi phạm mới tìm hiểu.

"Không ít trường hợp bị xử phạt không phải do cố ý vi phạm mà do thiếu thông tin. Trong bối cảnh nhiều luật mới cùng có hiệu lực, việc chủ động cập nhật quy định là cách phòng ngừa rủi ro hiệu quả nhất", luật sư Sơn nhận định.

Một trong những việc cần thực hiện ngay là rà soát lại hoạt động sử dụng mạng xã hội.

Theo quy định mới tại Nghị định 174/2026/NĐ-CP, từ ngày 1/7/2026, người sử dụng Facebook, Zalo, TikTok hoặc các nền tảng mạng xã hội khác có thể bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng nếu lợi dụng mạng xã hội để chia sẻ tác phẩm báo chí, xuất bản phẩm, tác phẩm văn học, nghệ thuật khi không được sự đồng ý của chủ thể quyền, hoặc đối với tác phẩm chưa được phép lưu hành, đã bị cấm lưu hành hoặc bị tịch thu.

Điều này đồng nghĩa, người dân không nên có tâm lý "chia sẻ giúp bạn bè", "đăng lại cho nhiều người xem" nếu chưa xác định rõ nguồn gốc, quyền sử dụng của nội dung.

Bên cạnh đó, người dân cũng nên kiểm tra lại các tài khoản trực tuyến, cập nhật thông tin cá nhân khi có thay đổi về địa giới hành chính, nơi cư trú hoặc các thông tin định danh nếu cơ quan có thẩm quyền yêu cầu trong quá trình triển khai các chính sách mới.

Đối với các giấy tờ hành chính, người dân cần theo dõi thông báo của cơ quan nhà nước để biết trường hợp nào phải điều chỉnh, trường hợp nào tiếp tục sử dụng bình thường, tránh tự ý thực hiện các thủ tục không cần thiết hoặc nghe theo thông tin thất thiệt trên mạng.

Ngoài ra, việc lưu giữ các văn bản điện tử, hóa đơn, chứng từ, hợp đồng cũng nên được thực hiện đầy đủ nhằm phục vụ đối chiếu khi phát sinh tranh chấp hoặc kiểm tra.

Đừng chủ quan với những hành vi “quen tay” trên mạng xã hội thành vi phạm

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, nhiều hành vi từng diễn ra phổ biến trên môi trường mạng sẽ cần được điều chỉnh ngay sau khi các quy định mới có hiệu lực.

Chẳng hạn, người dân không nên tùy tiện sao chép nguyên bài báo để đăng lại trên Facebook cá nhân, nhóm chat, diễn đàn hoặc website nếu chưa bảo đảm điều kiện theo quy định của pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ và pháp luật báo chí.

Đối với các hội nhóm trên mạng xã hội, quản trị viên cũng cần rà soát nội dung do thành viên đăng tải, kịp thời gỡ bỏ thông tin vi phạm nếu phát hiện, tránh để phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Luật sư Sơn cũng khuyến nghị người dân cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ.

“Một cú nhấp chuột có thể khiến thông tin lan truyền đến hàng nghìn người. Vì vậy, trước khi chia sẻ bất kỳ nội dung nào, hãy kiểm tra nguồn phát hành, tính xác thực cũng như việc nội dung đó có thuộc trường hợp bị hạn chế hay không”, luật sư Sơn nói.

Ngoài lĩnh vực mạng xã hội, nhiều quy định mới về xử lý vi phạm hành chính, báo chí, chuyển đổi số, giao dịch điện tử và các lĩnh vực khác cũng chính thức được áp dụng từ ngày 1/7/2026. Do đó, cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nên chủ động tìm hiểu những quy định liên quan trực tiếp đến hoạt động của mình, thay vì chỉ quan tâm khi xảy ra vi phạm.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng, trong bối cảnh hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện theo hướng quản lý số, nguyên tắc “không biết luật không phải là lý do để miễn trách nhiệm” sẽ được áp dụng nghiêm túc hơn. Vì vậy, việc chủ động cập nhật chính sách, điều chỉnh thói quen sử dụng mạng xã hội, tuân thủ quy định về dữ liệu, quyền tác giả và giao dịch điện tử sẽ giúp người dân hạn chế đáng kể nguy cơ bị xử phạt.

Luật sư Hoàng Anh Sơn khuyến nghị, để hạn chế rủi ro pháp lý sau ngày 1/7/2026, người dân nên cập nhật các luật, nghị định mới có liên quan trực tiếp đến mình; rà soát lại tài khoản mạng xã hội; không chia sẻ nội dung vi phạm quyền tác giả hoặc nội dung bị cấm lưu hành; kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ; theo dõi hướng dẫn của cơ quan nhà nước về việc cập nhật giấy tờ, thông tin hành chính khi cần thiết; đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu điện tử phục vụ giao dịch và chứng minh quyền lợi khi cần.

×