Từ bài học của ngành sầu riêng, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, quản lý chặt, không để "đua nhau" mở rộng diện tích

Hướng tới xuất khẩu sầu riêng sang Australia, New Zealand

Chiều 10/8, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì họp về tình hình thực hiện Nghị quyết số 36/2026 của Chính phủ (ban hành ngày 31/7/2026 về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói) liên quan đến tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng.

Theo Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp, năm 2026, diện tích sầu riêng cả nước ước đạt khoảng 200.000 ha, trong đó diện tích cho sản phẩm là 129.500 ha, sản lượng dự kiến khoảng 2,08 triệu tấn. Trong khi đó, trước đây quy hoạch ngành hàng chỉ khoảng 100.000 ha, tức diện tích hiện nay đã tăng gấp đôi.

7 tháng đầu năm 2026, cả nước đã thu hoạch 768.000 tấn sầu riêng. Trong 5 tháng cuối năm, dự kiến còn khoảng 1,3 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Nguyên, trong đó Đắk Lắk khoảng 500.000 tấn, Lâm Đồng 300.000 tấn và Gia Lai 58.000 tấn.

Do sản lượng tập trung trong thời gian ngắn, từ tháng 8 đến tháng 10 nên yêu cầu đặt ra là phải tổ chức tốt công tác thu hoạch, kiểm nghiệm, sơ chế và logistics, qua đó tránh nguy cơ ùn ứ và giảm áp lực trong thời gian cao điểm.

Hiện, sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang hơn 20 quốc gia, chủ yếu dưới dạng quả tươi. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đạt gần 1 triệu tấn quả tươi và 117.000 tấn đông lạnh. Trong 7 tháng đầu năm 2026, cả nước xuất khẩu 493.000 tấn, với giá trị khoảng 950,7 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ.

Tháng 7 vừa qua, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam. Bộ NN&MT cũng đang đàm phán với Australia, New Zealand và các thị trường khác nhằm tiếp tục mở rộng đầu ra cho sản phẩm.

Đối với mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc, tính đến tháng 7/2026, cả nước có trên 1.200 mã số vùng trồng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động. Hiện còn hơn 1.100 mã số đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt.

Về năng lực kiểm nghiệm, hiện có 50 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chấp thuận, trong đó 47 phòng kiểm Cadimi và 39 phòng kiểm Vàng O. Tổng công suất đạt khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với Cadimi và 10.000 mẫu/ngày đối với Vàng O.

Hệ thống kiểm nghiệm cơ bản đáp ứng nhu cầu, kể cả trong cao điểm vụ mùa, khi sản lượng có thể lên tới khoảng 800-900 lô hàng/ngày.

Bộ NN&MT khẳng định năng lực phòng kiểm nghiệm không thiếu, vấn đề chủ yếu nằm ở cách thức vận hành. Do đó, Việt Nam đang chuyển hướng sang kiểm nghiệm tại vườn và cơ sở đóng gói nhằm chủ động hơn trong kiểm soát chất lượng.

Đàm phán với GACC nhằm thống nhất tiêu chuẩn kiểm nghiệm

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành hàng sầu riêng đang đối mặt với một số khó khăn, thách thức. Diện tích tăng nhanh nhưng liên kết chuỗi chưa tương xứng, tiềm ẩn nguy cơ dư cung và mất kiểm soát chất lượng.

Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Công nghệ bảo quản, chế biến sâu còn hạn chế, trong khi hoạt động xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào quả tươi.

Trước thực tế này, Bộ NN&MT xác định một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trước hết là tổ chức lại sản xuất, rà soát diện tích, hạn chế mở rộng tại những vùng không phù hợp; đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu bền vững gắn với mã số vùng trồng.

Theo Bộ NN&MT, Nghị quyết số 36/2026 đã cơ bản tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục pháp lý đối với các vùng sản xuất sầu riêng lớn. Bộ đang phối hợp với các địa phương xây dựng và triển khai Kế hoạch thực hiện Nghị quyết này tại một số tỉnh có cây trồng chủ lực xuất khẩu đang hoặc sắp bước vào vụ thu hoạch chính, trọng tâm là Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai và Quảng Ngãi.

Bộ NN&MT cũng đang nỗ lực đàm phán với GACC nhằm thống nhất tiêu chuẩn kiểm nghiệm và cơ chế công nhận kết quả lẫn nhau, qua đó giảm thời gian thông quan.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, sầu riêng đang là ngành hàng có hiệu quả kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Với kết quả đạt được và trong bối cảnh đang bước vào mùa thu hoạch chính, mục tiêu xuất khẩu sầu riêng trên 4 tỷ USD trong năm nay là hoàn toàn có khả năng đạt được.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý đây cũng là ngành hàng đang phát triển nhanh, đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ, lâu dài để tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Phó Thủ tướng yêu cầu nhiệm vụ thứ nhất là rà soát, tổ chức lại sản xuất, đặc biệt là quy hoạch các vùng sầu riêng cũng như các vùng trồng cây ăn quả.

Từ bài học của ngành hàng sầu riêng, Phó Thủ tướng đề nghị ngành nông nghiệp phải rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích, đồng thời tăng cường khuyến cáo để người dân có đầy đủ thông tin trước khi quyết định sản xuất. Không để xảy ra tình trạng người dân "đua nhau" mở rộng diện tích sầu riêng, đến một thời điểm dẫn đến dư thừa sản phẩm, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và thu nhập của người dân.

Cùng với đó, cần khuyến khích các doanh nghiệp xuất khẩu nâng cao trách nhiệm, gắn bó với người nông dân và địa phương, tổ chức sản xuất minh bạch, bài bản. Doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng phải tham gia hỗ trợ người dân, đồng thời góp phần xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam.

Nhiệm vụ thứ hai là nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Phó Thủ tướng yêu cầu hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Việc kiểm soát chất lượng phải được thực hiện chặt chẽ từ quá trình sản xuất đến thu hoạch, đóng gói và xuất khẩu.

Nhiệm vụ thứ ba là tập trung phát triển hạ tầng sản xuất, đặc biệt là khâu bảo quản, chế biến và hệ thống logistics.

Nhiệm vụ thứ tư là tiếp tục tập trung mở rộng thị trường xuất khẩu. Phó Thủ tướng đánh giá việc mở cửa thị trường Ấn Độ là kết quả tích cực và đề nghị tiếp tục thúc đẩy mở cửa các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, UAE và các thị trường có khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng yêu cầu triển khai quyết liệt Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP và xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể tại địa phương.

Các địa phương phải bảo đảm tiến độ cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; không để ách tắc ở các khâu này cũng như tại các cơ sở kiểm nghiệm, làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích sầu riêng; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường.

Đồng thời, các địa phương phải thường xuyên theo dõi tình hình xuất khẩu để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm nếu để xảy ra ách tắc trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

×