Từ câu chuyện truyền dịch tại nhà cho “đỡ khô”, PGS Nguyễn Lân Hiếu cảnh báo những biến chứng nguy hiểm

Trường hợp nào không nên truyền dịch tại nhà?

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu cho biết, mới đây khi đi thang máy ông chứng kiến một người chuẩn bị bay chặng dài ra nước ngoài nên gọi nhân viên y tế đến truyền dịch tại nhà với suy nghĩ truyền một chai dịch sẽ giúp cơ thể "đỡ khô", khỏe hơn trước chuyến đi. Tuy nhiên, điều khiến PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu trăn trở là truyền dịch tại nhà vốn là một thủ thuật xâm lấn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu xảy ra biến chứng.

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, hiện nay tại Hà Nội và nhiều thành phố lớn, có thể chia những người lựa chọn truyền dịch tại nhà thành ba nhóm.

Nhóm có chỉ định, xứng đáng cần truyền dịch tại nhà bao gồm: những người bệnh mạn tính, người già yếu đi lại khó khăn, người bị sốt, nôn, tiêu chảy... Đây là nhóm mà gia đình không muốn nhập viện nên gọi người đến truyền dịch. Vậy nhưng đây lại là nhóm hay gặp biến chứng nhất, vì cơ thể không được khoẻ, dễ phản ứng khi tiếp xúc với dị nguyên.

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, việc truyền dịch hoặc thuốc tại nhà chỉ nên được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: Có đơn và chỉ định rõ ràng của bác sĩ: loại dịch, liều lượng, tốc độ giọt/phút; người truyền phải là điều dưỡng/bác sĩ có chứng chỉ hành nghề, mang theo hộp thuốc chống sốc; kiểm tra kỹ tên dịch, hạn dùng, túi còn nguyên vẹn, dịch truyền không đục, không tủa; đảm bảo vô khuẩn khi sát trùng và chọc kim; trong suốt quá trình truyền phải có người nhà theo dõi, kể cả khi người bệnh đang ngủ.

Nhóm thứ hai là những trường hợp không nên truyền. Đó là những người khỏe nhưng nghĩ mình "yếu, cần bồi bổ" hay những người sau uống rượu bia lại quá bận rộn với lịch trình làm việc dày đặc.

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho rằng, đây là nhóm sử dụng dịch vụ nhiều nhất với các gói như "truyền thải độc gan", "truyền vitamin C tăng đề kháng", "truyền đạm cho khỏe"... Nhiều người tin rằng sau truyền sẽ nhanh tỉnh táo và làm việc hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, thực chất những dịch truyền này chủ yếu chứa nước muối, đường hoặc vitamin liều cao, không giúp gan đào thải rượu nhanh hơn. Hiệu quả lớn nhất mà người sử dụng cảm nhận được chủ yếu đến từ yếu tố tâm lý.

Nhóm thứ ba là dành cho các chị em muốn làm đẹp như truyền trắng da, vitamin C, Glutathione, collagen ... tại nhà, tại spa. Đây là nhóm cực kỳ rủi ro vì liều dùng cao, thuốc xách tay không rõ nguồn gốc, pha trộn nhiều loại dễ gây sốc phản vệ và sốc nhiễm trùng.

6 biến chứng nguy hiểm khi truyền dịch tại nhà

Từ câu chuyện trên, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu cho biết, truyền dịch tại nhà có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Cụ thể:

Nhiễm trùng, sốc nhiễm trùng là nguy cơ hàng đầu. Nếu thao tác không đúng kỹ thuật hoặc dụng cụ không được vô khuẩn tuyệt đối, vi khuẩn có thể đi thẳng vào máu, gây sưng đỏ, đau, mưng mủ tại vị trí tiêm, sốt cao hoặc rét run.

Sốc phản vệ do dị ứng thuốc hoặc dịch truyền cũng có thể xảy ra, kể cả với nước muối sinh lý, vitamin hay các loại dịch truyền thông thường, đặc biệt khi truyền quá nhanh. Người bệnh có thể nổi mề đay toàn thân, khó thở, tức ngực, tụt huyết áp, lơ mơ và thậm chí tử vong trong vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời. Trong khi đó, tại nhà thường không có đầy đủ máy theo dõi, oxy và thuốc cấp cứu.

Một biến chứng khác là tắc mạch do khí, xảy ra khi không đuổi hết khí trong dây truyền. Khí lọt vào tĩnh mạch có thể gây tắc mạch phổi và đe dọa tính mạng.

Ngoài ra, quá tải tuần hoàn, phù phổi có thể xuất hiện nếu truyền quá nhanh hoặc quá nhiều so với khả năng chịu đựng của tim và thận, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh tim mạch hoặc suy thận. Biểu hiện gồm khó thở, tức ngực, ho khan, phù và tăng huyết áp.

Người bệnh cũng có thể gặp viêm tắc tĩnh mạch hoặc thoát mạch. Viêm tĩnh mạch khiến đường ven đỏ, cứng và đau, trong khi thoát mạch xảy ra khi kim lệch khỏi tĩnh mạch khiến dịch chảy vào mô xung quanh, gây sưng đau, thậm chí hoại tử nếu là thuốc vận mạch.

Bên cạnh đó, việc tự ý truyền các loại dịch chứa điện giải như Lactate Ringer, kali hoặc natri khi không có chỉ định còn có thể gây rối loạn điện giải, dẫn đến rối loạn nhịp tim, co giật hoặc hôn mê.

GS Hiếu cảnh báo, người dân cần dừng truyền ngay lập tức và gọi cấp cứu nếu có 1 trong các dấu hiệu: Khó thở, thở rít, đau ngực; Mặt tái, vã mồ hôi, tụt huyết áp, ngất; Sốt cao trên 38.5°C, rét run sau khi bắt đầu truyền; Nổi ban đỏ, ngứa khắp người, sưng môi mắt; Chỗ truyền sưng phồng nhanh, đau dữ dội; Tim đập nhanh, loạn nhịp, co giật.

"Tóm lại, đối với tôi, dù là bác sĩ nhưng "cực chẳng đã" mới cần dùng đến truyền dịch, tiêm thuốc tại nhà cho người thân hay bệnh nhân lâu năm của mình. Không có gì tốt bằng con đường thuận tự nhiên", PGS Hiếu khuyên.

×