Tứ đại đỉnh đèo ở Việt Nam và những điều chưa biết

Tứ đại đỉnh đèo nơi cực Bắc Tổ quốc: Đèo Mã Pì Lèng - vua của những cung đèo

Nhắc đến tứ đại đỉnh đèo những cung đường đèo hiểm trở nhất Việt Nam, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến đèo Mã Pì Lèng. Nằm trên Quốc lộ 4C, nối xã Đồng Văn với xã Mèo Vạc, đèo dài khoảng 20km, uốn lượn quanh những vách núi dựng đứng ở độ cao hơn 1.200m so với mực nước biển.

Theo tiếng Mông, Mã Pì Lèng có nghĩa là “sống mũi con ngựa”. Người dân địa phương lý giải rằng tên gọi ấy không chỉ mô tả hình dáng dãy núi mà còn hàm ý về độ hiểm trở của cung đường, nơi dốc cao đến mức ngựa đi qua cũng phải kiệt sức.

Ít ai biết rằng con đường vượt qua Mã Pì Lèng ngày nay là thành quả của một kỳ tích lao động. Từ năm 1959 đến năm 1965, hàng nghìn thanh niên xung phong thuộc 16 dân tộc của 8 tỉnh miền Bắc đã tham gia xây dựng tuyến đường Hạnh Phúc nối thành phố Hà Giang với Đồng Văn và Mèo Vạc.

Đặc biệt, đoạn vượt đèo Mã Pì Lèng được coi là công trình gian nan nhất. Hàng trăm thanh niên trong “đội cảm tử” đã phải treo mình trên dây giữa những vách đá dựng đứng, dùng búa và xà beng để khoét từng centimet đá suốt 11 tháng liên tục. Đó là một trong những công trình giao thông hiếm hoi ở Việt Nam được thi công gần như hoàn toàn bằng sức người.

Ngày nay, đứng trên đỉnh Mã Pì Lèng, du khách có thể phóng tầm mắt xuống hẻm vực sông Nho Quế xanh ngắt như dải lụa mềm vắt giữa núi non. Hẻm vực này được đánh giá là một trong những thung lũng kiến tạo độc đáo nhất Việt Nam.

Năm 2009, khu vực Mã Pì Lèng chính thức được công nhận là danh lam thắng cảnh quốc gia. Đỉnh đèo cũng được giới du lịch đánh giá là một trong những điểm ngắm cảnh đẹp nhất Việt Nam.

Ô Quy Hồ – cung đèo dài nhất Tây Bắc

Nếu Mã Pì Lèng được xem là “vua đèo” nơi cực Bắc thì Ô Quy Hồ lại nổi tiếng là cung đèo dài nhất vùng Tây Bắc. Với chiều dài gần 50km, đèo nằm trên Quốc lộ 4D, cắt ngang dãy Hoàng Liên Sơn, nối hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu.

Đỉnh đèo ở độ cao khoảng 2.000m so với mực nước biển, được xem là ranh giới tự nhiên giữa hai địa phương. Trên hành trình chinh phục Ô Quy Hồ, du khách có cảm giác như đang đi giữa biển mây, nơi những tầng mây trắng lững lờ trôi ngay trước mặt.

Tên gọi Ô Quy Hồ bắt nguồn từ tiếng kêu của một loài chim sống trong rừng sâu. Theo truyền thuyết của đồng bào dân tộc vùng Tây Bắc, đó là tiếng khóc ai oán của một chàng trai hóa thân thành chim sau chuyện tình dang dở với người con gái mình yêu.

Ngoài cái tên Ô Quy Hồ, cung đèo này còn được gọi là đèo Hoàng Liên vì vượt qua dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, hay đèo Mây bởi quanh năm mây phủ.

Trong quá khứ, nơi đây từng là nỗi ám ảnh của những người đi đường. Tương truyền trên đèo từng xuất hiện nhiều hổ dữ chuyên rình bắt người qua lại, khiến rất ít người dám đơn độc vượt đèo. Chính vì thế, cung đường này còn gắn với nhiều câu chuyện huyền bí được người dân truyền tai nhau qua nhiều thế hệ.

Ngày nay, nhờ hệ thống giao thông được nâng cấp, Ô Quy Hồ trở thành một trong những cung đường phượt nổi tiếng nhất Việt Nam. Vào mùa đông, khi nhiệt độ xuống thấp, khu vực đỉnh đèo có thể xuất hiện băng giá và tuyết rơi, tạo nên khung cảnh hiếm thấy ở vùng nhiệt đới.

Pha Đin – chứng nhân lịch sử Điện Biên Phủ

Nằm trên Quốc lộ 6, nối tỉnh Sơn La với tỉnh Điện Biên, đèo Pha Đin dài khoảng 32km và có độ cao gần 1.650m.

Tên gọi Pha Đin bắt nguồn từ tiếng Thái, trong đó “Pha” nghĩa là trời, còn “Đin” nghĩa là đất. Ghép lại, Pha Đin mang ý nghĩa là nơi giao hòa giữa trời và đất.

Khác với sự hùng vĩ của Mã Pì Lèng hay vẻ thơ mộng của Ô Quy Hồ, Pha Đin mang trong mình dấu ấn đậm nét của lịch sử dân tộc. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đây là tuyến giao thông huyết mạch vận chuyển lương thực, vũ khí và đạn dược phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Để cắt đứt tuyến tiếp vận này, không quân Pháp đã liên tục ném bom xuống khu vực đèo. Tuy nhiên, hàng nghìn thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến vẫn ngày đêm bám đường, bảo đảm mạch máu giao thông không bị gián đoạn.

Hơn 8.000 thanh niên xung phong đã chiến đấu và lao động quên mình trên tuyến đường lịch sử này, tạo nên biểu tượng về tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Ngày nay, tuyến đường tránh mới đã được xây dựng, giúp phương tiện lưu thông thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nhiều du khách vẫn lựa chọn chinh phục cung đường đèo cũ để cảm nhận vẻ đẹp nguyên sơ và tìm hiểu những dấu ấn hào hùng còn lưu lại giữa núi rừng Tây Bắc.

Từ lưng chừng đèo, những bản làng thấp thoáng trong màn sương, những dãy núi trùng điệp nối tiếp nhau đến tận chân trời tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa nên thơ.

Khau Phạ – nơi gặp gỡ của trời và ruộng bậc thang

Trong số tứ đại đỉnh đèo, Khau Phạ được nhiều người ví như một bức tranh thủy mặc khổng lồ giữa núi rừng Tây Bắc.

Đèo nằm trên Quốc lộ 32, thuộc địa phận tỉnh Yên Bái, kéo dài hơn 30km qua các địa danh nổi tiếng như Tú Lệ, La Pán Tẩn, Chế Cu Nha và Mù Cang Chải.

Tên gọi Khau Phạ trong tiếng Thái có nghĩa là “Sừng Trời”, chỉ ngọn núi cao vút nhô lên giữa biển mây. Đỉnh đèo nằm ở độ cao từ 1.200 đến 1.500m so với mực nước biển, quanh năm mây phủ.

Khác với ba cung đèo còn lại, sức hấp dẫn lớn nhất của Khau Phạ không nằm ở sự hiểm trở mà ở vẻ đẹp quyến rũ của cảnh quan. Mỗi độ tháng 9, tháng 10, khi mùa lúa chín phủ vàng khắp các thửa ruộng bậc thang Mù Cang Chải, nơi đây trở thành điểm đến thu hút hàng chục nghìn du khách trong và ngoài nước.

Từ trên đỉnh đèo nhìn xuống, những thửa ruộng bậc thang uốn lượn quanh sườn núi như những nấc thang dẫn lên trời. Khung cảnh ấy đã nhiều lần xuất hiện trên các tạp chí du lịch quốc tế và trở thành biểu tượng du lịch của vùng Tây Bắc.

Khau Phạ cũng là địa điểm nổi tiếng dành cho những người yêu thích môn thể thao dù lượn. Hằng năm, các lễ hội bay dù lượn thường được tổ chức tại đây, mang đến cơ hội cho du khách được chiêm ngưỡng toàn bộ vẻ đẹp của Mù Cang Chải từ trên không.

Ngoài những cánh đồng bậc thang nổi tiếng, khu vực đèo còn sở hữu những cánh rừng nguyên sinh với hệ động thực vật phong phú, góp phần tạo nên hệ sinh thái đặc sắc của vùng núi cao Tây Bắc.

Trải dài từ vùng cực Bắc đến Tây Bắc, tứ đại đỉnh đèo không đơn thuần là những cung đường giao thông mà còn là biểu tượng cho sức mạnh chinh phục thiên nhiên của con người Việt Nam.

Mã Pì Lèng là kỳ tích lao động của hàng vạn thanh niên xung phong trên con đường Hạnh Phúc. Ô Quy Hồ gắn với những truyền thuyết tình yêu và biển mây kỳ ảo. Pha Đin là chứng nhân lịch sử của những năm tháng kháng chiến hào hùng. Còn Khau Phạ lại quyến rũ du khách bằng những mùa vàng bất tận giữa trời Tây Bắc.

Mỗi con đèo mang một vẻ đẹp riêng, một câu chuyện riêng, nhưng tất cả đều góp phần tạo nên bức tranh kỳ vĩ của non sông Việt Nam. Và có lẽ, chính những huyền thoại ấy đã khiến tứ đại đỉnh đèo không chỉ là điểm đến của những người mê khám phá, mà còn trở thành niềm tự hào của du lịch Việt Nam trên bản đồ thế giới.

×