Từ lưỡi cày đến smartphone: Khi nông dân thành kỹ sư, nhà khoa học, nhà tiếp thị số

Nông dân tăng sản lượng 1,5 lần, lãi hàng trăm triệu nhờ... smartphone

Dù bận rộn với 1ha táo nhưng mỗi ngày ông Trần Đình Hạnh, nông dân thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình vẫn đều đặn lên mạng, vào nhóm Zalo để cập nhập những giống táo mới, kỹ thuật, công nghệ trồng cây ăn quả hiệu quả. Đây đã là thói quen của ông trong hơn 20 năm làm nông nghiệp, đặc biệt là trong 7 năm gắn bó với với cây táo.

“Tôi đã tự học được cách trồng táo, phòng trừ sâu bệnh và thậm chí cả cách tiêu thụ táo qua smartphone. Phần lớn là qua những hội, nhóm trên mạng xã hội. Hiện nay tôi đang tham gia một nhóm những người trồng táo ở miền Bắc. Anh em trong nhóm đều chung đam mê nên sẵn sàng chia sẻ cho nhau những kinh nghiệm hay để giảm thiệt hại do sâu bệnh, cách kích thích táo ra hoa, giúp quả to và ngọt hơn…”, ông Hạnh cho hay.

Nhờ vậy mà sau mấy năm đầu không có lãi, đau đầu vì ruồi vàng và sâu bệnh, đến nay, ông Hạnh đã chinh phục thành công cây táo. Áp dụng kỹ thuật trồng trong nhà lưới và giống cây mới, sản lượng táo trong vườn ông đã tăng 1,5 lần; lãi hàng trăm triệu đồng.

Đặc biệt, dịp Tết vừa qua, kênh Tiktok Nhà vườn Hạnh Xuân Hà Nam do con gái ông xây dựng đã mang lại lượng đơn hàng lớn, có thời điểm táo trong vườn không đủ để bán.

“Mỗi lần con gái tôi livestream trên TikTok là đơn hàng lại đổ về liên tục. Nhiều khách chưa từng đến vườn, cũng chưa ăn thử táo nhưng chỉ cần xem video thấy quả to, mọng, hình ảnh đẹp, thấy cách mình chăm sóc cây là họ sẵn sàng đặt mua.

Nếu vẫn bán theo cách truyền thống thì mười mấy tấn táo phải qua nhiều khâu trung gian, mất nhiều thời gian mà lợi nhuận nông dân giữ lại chẳng được bao nhiêu. Giờ chuyển sang bán trên nền tảng số, tôi có thể quản lý tất cả, đầu ra thuận lợi hơn, thu nhập cũng tốt hơn. Nhờ vậy, tôi có thêm vốn để tiếp tục mở rộng diện tích vườn táo lên 2ha, đáp ứng nhu cầu thị trường”, ông Hạnh phấn khởi bảo.

Còn với anh Nguyễn Đức Huy, nông dân phường Lâm Viên-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, chiếc smartphone đã trở thành công cụ không thể thiếu để anh có thể quản lý công việc hàng ngày trong vườn.

Anh Huy là chủ nhân của bộ VietPorics Control System – Hệ thống kiểm soát VietPorics do anh nhiều năm nghiên cứu, thiết lập dựa trên cơ sở thu thập dữ liệu sinh trưởng, phát triển và các yếu tố môi trường tác động tới các loại cây trồng tại Đà Lạt hàng chục năm qua.

Với hệ thống này, anh lắp đặt các cảm biến để thu thập thông tin về độ ẩm, ánh sáng, nhiệt độ… Sau đó, hệ thống sẽ tự động điều chỉnh các thông số phù hợp với từng loại cây trồng đã được lập trình sẵn. Nhờ đó, rau, củ, quả trong trang trại luôn được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, ánh sáng và nhiệt độ thích hợp để phát triển, cho năng suất cao.

“Hệ thống được kết nối với smartphone và máy tính thông qua internet. Dù ngồi ở quán cà phê, người dùng có thể theo dõi cây trồng theo từng phút, từng ngày để biết cây đang thiếu gì, cần bổ sung gì rồi điều khiển từ xa, không cần trực tiếp ra vườn như trước.

Mô hình này không chỉ phù hợp để áp dụng với các vườn nhỏ trên sân thượng, vườn cây gia đình mà còn có thể áp dụng đại trà cho diện tích lớn. Đặc biệt, với hệ thống này, nước tưới sẽ được hồi lưu, giúp tiết kiệm nước rất nhiều; năng suất cây trồng cũng cao gấp nhiều lần so với cách trồng truyền thống”, anh Huy chia sẻ.

Bật mí thêm về công dụng của công nghệ mới, anh Huy cho biết, gần 1ha trang trại của gia đình anh đã được điều khiển tự động nhiều khâu. Trang trại hiện chỉ cần 6 nhân công “cứng” với công việc hàng ngày là vận hành hệ thống kiểm soát VietPorics.

Lấp "khoảng lõm" thông tin, tăng cường chuyển đổi số trong nông nghiệp

Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu của nông nghiệp hiện đại, mở ra cơ hội nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và tạo động lực hình thành ngày càng nhiều nông dân triệu phú, tỷ phú.

Việc tăng cường ứng dụng smartphone trong nông nghiệp cũng đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”; từ thời “con trâu đi trước, cái cày theo sau” đến kỷ nguyên của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Nếu trước đây, người nông dân chủ yếu quan tâm đến sản lượng, đến tổng đàn vật nuôi thì nay họ hướng đến giá trị tổng thể: chi phí, lợi nhuận, thương hiệu, vòng đời sản phẩm. Người nông dân thời 4.0 có thể đội nắng phơi sương nhưng cũng có thể là những “kỹ sư chân đất”, những nhà khoa học của nhà nông, nhà tiếp thị kỹ thuật số.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công cuộc chuyển đổi số hiện nay vẫn còn có những rào cản, thách thức. Một cuộc khảo sát gần đây của Liên minh HTX Việt Nam cho thấy mức độ chuyển đổi số của HTX cả nước mới chỉ đạt 32%. Trong số gần 35.000 HTX thì chỉ có 13,6% HTX đã hoàn tất chuyển đổi số, 50% đang triển khai và 36,4% chưa thực hiện.

Nhận định về vấn đề này, ThS Bùi Trường Minh - Chuyên viên cao cấp, Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương cho biết thêm, nhận thức chung của người dân về chuyển đổi số từng bước được nâng lên. Nhiều người dân đã quen với việc sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội; từng bước tiếp cận các dịch vụ số như dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, mua bán nông sản trên các sàn thương mại điện tử.

Dẫu vậy, thực tế vẫn còn những "khoảng lõm" thông tin. Tại vùng sâu, vùng xa, hạ tầng internet còn chập chờn khiến hiệu quả truyền thông chưa cao. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi, vẫn mang tâm lý e ngại công nghệ hoặc lo sợ bị lừa đảo trên không gian mạng.

Nội dung truyền thông về chuyển đổi số ở nhiều nơi vẫn nặng tính lý thuyết, thiếu tính thực hành, chưa thực sự phù hợp với đối tượng. Đội ngũ cán bộ cơ sở và lực lượng tham gia truyền thông chuyển đổi số còn hạn chế về kỹ năng và phương pháp; nhiều cán bộ cấp xã phải kiêm nhiệm và chưa có điều kiện chuyên sâu cho công tác chuyển đổi số…

Để nâng cao hiệu quả ứng dụng chuyển đổi số trong nông nghiệp, tại “Diễn đàn Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường”, ông Nguyễn Kim Phúc - Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, cần triển khai hệ thống giải pháp đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến con người, bắt đầu từ nhận thức của người nông dân và hạ tầng số nông thôn.

“Yếu tố tiên quyết là nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho nguồn nhân lực nông nghiệp. Nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp cần được tiếp cận chương trình đào tạo, tập huấn kỹ năng số; được trải nghiệm các mô hình ứng dụng IoT, AI trực tiếp trên đồng ruộng. Việc hình thành lực lượng “nông dân số”, “cán bộ khuyến nông số” sẽ tạo nền tảng để công nghệ hiện đại đi vào sản xuất một cách hiệu quả và bền vững.

Song song với đào tạo, đầu tư phát triển hạ tầng số tại nông thôn, miền núi là giải pháp then chốt. Mục tiêu đến năm 2030, mọi thôn bản có Internet băng thông rộng, phủ sóng 4G/5G ổn định; tỷ lệ người dân sử dụng smartphone đạt mức cao”, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số nhấn mạnh.

×