E-magazine

Có những thành phố được nhận diện bằng những công trình lớn, những con số tăng trưởng hay diện mạo đô thị không ngừng biến đổi. Hà Nội, bên cạnh những dấu ấn ấy, còn được nhận diện bởi một lớp ký ức lịch sử đặc biệt: những con phố mùa Thu năm 1945, Quảng trường Nhà hát Lớn, Bắc Bộ phủ và Quảng trường Ba Đình - những địa danh gắn với thời khắc đất nước bước sang kỷ nguyên độc lập, tự do.

Ngày 19/8/1945, nhân dân Hà Nội giành chính quyền. Từ Thủ đô, không khí cách mạng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho đất nước.

Nếu Cách mạng Tháng Tám là cuộc vận động sức mạnh của cả dân tộc, Hà Nội là một trong những địa bàn có ý nghĩa quyết định đối với thắng lợi ấy. Nhưng vai trò của Thủ đô không dừng lại ở một thời khắc lịch sử.

Hơn 70 năm sau ngày tiếp quản Thủ đô (10/10/1954-nay), lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn đặt ra một chuẩn mực đặc biệt đối với Hà Nội: “Cả nước nhìn về Thủ đô ta. Thế giới trông vào Thủ đô ta”. Người mong muốn Hà Nội trở thành một Thủ đô “bình yên, tươi đẹp, mạnh khỏe cả về vật chất và tinh thần”.

Đó không chỉ là yêu cầu về diện mạo đô thị. Đằng sau lời dặn là trách nhiệm nêu gương của Thủ đô đối với cả nước - trách nhiệm được đo bằng năng lực phát triển, chất lượng quản trị và những thay đổi thực chất trong đời sống nhân dân.

Bước vào năm 2026, yêu cầu ấy được đặt ở một tầm cao mới. Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên, đồng thời chuyển từ tư duy duy trì tốc độ sang kiến tạo một mô hình tăng trưởng mới có tốc độ cao hơn, chất lượng hơn và bền vững hơn.

Đây không đơn thuần là bài toán kinh tế. Với quy mô và vị thế của Hà Nội, mục tiêu tăng trưởng hai con số còn là phép thử đối với năng lực quản trị, khả năng tổ chức thực hiện và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Sau nửa đầu năm, thành phố có cơ sở để duy trì niềm tin vào mục tiêu này khi GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,22% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng trưởng chung của cả nước. Tuy nhiên, khoảng cách từ mức tăng trưởng 8,22% đến mục tiêu cả năm từ 11% trở lên cũng cho thấy áp lực rất lớn đối với chặng đường phía trước.

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, để đạt mục tiêu 11%, GRDP trong 6 tháng cuối năm phải tăng bình quân khoảng 13%; riêng quý III khoảng 12,5% và quý IV khoảng 13,4%. Các chỉ tiêu này được thành phố tính toán trên cơ sở số liệu thống kê và phối hợp với các viện nghiên cứu, cơ quan chuyên môn.

Như vậy, bài toán của Hà Nội không còn là tạo thêm một vài điểm sáng tăng trưởng, mà phải tạo ra một sức bật đủ rộng, lan tỏa từ thành phố đến cơ sở, từ các dự án lớn đến từng doanh nghiệp và từng thủ tục hành chính.

Điều này cũng lý giải cho sự thay đổi rõ hơn trong phương thức điều hành. Hình ảnh lãnh đạo thành phố trực tiếp xuống công trường, kiểm tra dự án, gặp doanh nghiệp, nắm bắt khó khăn và đưa ra chỉ đạo sát thực tiễn đang trở thành một biểu hiện của yêu cầu “nói đi đôi với làm”.

Thông điệp được đặt ra là rõ ràng: những vấn đề của thực tiễn không thể mãi nằm trong những câu trả lời như “đang nghiên cứu”, “đang phối hợp” hay “đang xử lý”. Mỗi quyết định phải hướng đến kết quả cụ thể, có tiến độ và có trách nhiệm đến cùng.

Để đi xa hơn trên nền tảng hiện có, Hà Nội đang đặt vấn đề chuyển đổi mô hình tăng trưởng vào vị trí trung tâm. Theo định hướng thành phố xác định, mô hình mới sẽ tạo ra ba chuyển dịch căn bản: từ tăng trưởng dựa nhiều vào vốn sang dựa nhiều hơn vào năng suất lao động; từ đầu tư công trực tiếp sang đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt nguồn vốn tư nhân; và từ các ngành truyền thống sang những ngành dựa trên tri thức, công nghệ, tạo giá trị gia tăng cao hơn.

Đây là sự chuyển hướng có ý nghĩa không chỉ với tốc độ tăng trưởng mà còn với chất lượng tăng trưởng. Trong mô hình đó, vốn đầu tư công không chỉ được nhìn như nguồn lực để xây dựng công trình, mà phải tạo hiệu ứng lan tỏa, mở đường cho khu vực tư nhân. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động trở thành những yếu tố quyết định khả năng tăng trưởng trong dài hạn.

Hà Nội cũng đang nghiên cứu, chuẩn bị phát triển các khu công nghiệp mới, trong đó chú trọng khu công nghiệp công nghệ cao và các khu công nghiệp chuyên ngành phục vụ những lĩnh vực có tiềm năng như bán dẫn, tự động hóa và các ngành công nghệ cao khác.

Cùng với công nghiệp công nghệ cao, thành phố xác định cần phát huy lợi thế của một trung tâm khoa học, công nghệ và văn hóa lớn của cả nước; phát triển nguồn nhân lực; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ; phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa chủ lực và tăng cường hạ tầng văn hóa, thể thao.

Đây là cách Hà Nội tìm kiếm dư địa tăng trưởng mới từ chính những lợi thế đặc hữu của mình, thay vì chỉ dựa vào mở rộng quy mô đầu tư.

Một trong những thay đổi quan trọng khác là cách Hà Nội nhìn về không gian phát triển. Thành phố xác định vai trò là động lực, đầu tàu tăng trưởng kinh tế của cả nước và hạt nhân có tính lan tỏa của khu vực Bắc Bộ. Từ đó, không gian phát triển được định hướng theo hướng mở, đa trung tâm và tích hợp vùng, vượt qua giới hạn của mô hình đô thị truyền thống để tăng cường khả năng dẫn dắt khu vực phía Bắc và đóng góp cho cả nước.

Sáu nhóm dự án lớn được thành phố xác định có tính động lực, có khả năng định hình không gian phát triển và tăng cường kết nối vùng. Đó là Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng; Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội; hệ thống đường sắt đô thị; chùm đô thị khoa học, văn hóa; các khu đô thị đa mục tiêu; cùng việc hoàn thành các tuyến đường vành đai, công trình cầu vượt sông.

Nếu được triển khai đồng bộ, các dự án này không chỉ bổ sung hạ tầng mà còn có thể tạo ra cấu trúc phát triển mới cho Thủ đô, kết nối các khu vực, mở rộng không gian đô thị và tạo điều kiện để các nguồn lực xã hội tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển.

Nhưng để biến quy hoạch và dự án thành tăng trưởng thực tế, Hà Nội vẫn phải giải quyết một khâu có tính quyết định: tổ chức thực hiện.

Tại cuộc làm việc ngày 8/7/2026 với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận thành phố đã đạt nhiều kết quả tích cực trong bối cảnh đồng thời phải thực hiện các nhiệm vụ lớn về phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức lại không gian phát triển.

Năm nhóm kết quả nổi bật được ghi nhận gồm: duy trì đà tăng trưởng; có bước tiến trong thể chế, quy hoạch và xác lập mô hình phát triển mới; đạt kết quả tích cực trong cải cách hành chính, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị; thúc đẩy đầu tư phát triển, quy hoạch hạ tầng đô thị với quyết tâm và quy mô lớn hơn; đồng thời tiếp tục quan tâm các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh.

Từ góc độ quản trị, đây chính là bước chuyển từ mục tiêu lớn sang những nhiệm vụ có thể đo đếm.

Bởi “gương mẫu đi đầu” trong giai đoạn mới không chỉ thể hiện ở những công trình quy mô lớn. Đó còn là việc một dự án có đúng tiến độ hay không, một thủ tục hành chính có được giải quyết thuận lợi hay không, một công trường có được đẩy nhanh hay không; và rộng hơn là những vấn đề người dân đối diện mỗi ngày như giao thông, úng ngập, môi trường, trật tự đô thị, an toàn thực phẩm có được cải thiện hay không.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng xác định đổi mới phương thức lãnh đạo, khắc phục khâu yếu nhất là tổ chức thực hiện là nhiệm vụ hàng đầu. Thành phố đồng thời đặt trọng tâm vào thực hiện an sinh xã hội để người dân được thụ hưởng từ thành quả phát triển và thí điểm những mô hình mới để rút kinh nghiệm, đánh giá, từng bước nhân rộng.

Đáng chú ý, Hà Nội xác định năm nhóm vấn đề cần tập trung nguồn lực giải quyết gồm ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm.

Đây là những vấn đề có điểm chung: không dễ giải quyết bằng một quyết định đơn lẻ và cũng không thể đo hiệu quả chỉ bằng số lượng văn bản được ban hành. Hiệu quả cuối cùng phải được nhìn từ trải nghiệm của người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Hà Nội hôm nay đứng giữa hai yêu cầu tưởng như khác nhau nhưng thực chất có quan hệ chặt chẽ: giữ gìn giá trị của một Thủ đô nghìn năm văn hiến và tạo dựng một đô thị hiện đại có năng lực cạnh tranh, quản trị hiệu quả và sức lan tỏa cao.

Lợi thế của Hà Nội là nền tảng lịch sử, văn hóa, nguồn nhân lực, tiềm lực khoa học - giáo dục cùng vị thế trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước. Nhưng lợi thế chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được chuyển hóa thành năng suất, những ngành kinh tế mới, hạ tầng hiện đại, chất lượng dịch vụ công và chất lượng sống tốt hơn.

81 năm sau mùa Thu 1945, Hà Nội tiếp tục đứng trước một bước ngoặt khác. Nếu mùa Thu lịch sử mở ra một kỷ nguyên độc lập của dân tộc, thì yêu cầu của hôm nay là xây dựng một Thủ đô có đủ năng lực để dẫn dắt, lan tỏa và đóng góp lớn hơn cho quá trình phát triển đất nước.

Khát vọng ấy không chỉ nằm ở việc Hà Nội lớn hơn, nhiều công trình hơn hay những con số tăng trưởng cao hơn. Thước đo cuối cùng vẫn là năng lực quản trị, hiệu quả của từng quyết sách và những thay đổi mà người dân có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày.

“Cả nước nhìn về Thủ đô” vì thế không chỉ là lời căn dặn của hơn 70 năm trước. Đó là một trách nhiệm được nối dài tới hiện tại.

Từ dấu son mùa Thu 1945 đến những công trường, phòng nghiên cứu, doanh nghiệp, trường đại học, xã phường của hôm nay, bài toán đặt ra với Hà Nội là biến khát vọng thành quyết sách đúng, biến quyết sách thành hành động và biến hành động thành kết quả thực chất, có thể đo đếm.

Đó cũng là cách Thủ đô tiếp nối truyền thống “gương mẫu đi đầu”: không chỉ đi trước về vị thế, mà phải đi trước trong năng lực kiến tạo phát triển, trong chất lượng quản trị và trong việc đem lại một cuộc sống tốt hơn cho người dân.

×