Từ những mùa dứa ngọt ở Mường Nhà, chàng kỹ sư nông nghiệp người Mông mang ấm no về bản làng

Dứa mật Pu Lau mang ấm no về bản làng vùng biên

Tôi có cơ duyên được gặp Thào A Giàng tại một Diễn đàn về phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực của Điện Biên hồi tháng 7.

Hôm ấy, trời Điện Biên mưa như trút nước, Giàng vượt hơn 60 cây số từ xã Mường Nhà mang theo những trái dứa mật "khổng lồ" đến sự kiện với mong mỏi được quảng bá, giới thiệu về sản phẩm của HTX được trồng trên chính bản làng mình.

Trong đầy ắp những gian hàng, sản phẩm đặc sản của Điện Biên, dứa mật Mường Nhà có sức hút hơn cả. Sức hút không chỉ bởi trái to, thơm, mà nó còn đến từ câu chuyện của chàng trai người Mông từng tốt nghiệp kỹ sư nông nghiệp.

Thào A Giàng kể với tôi rằng, dứa mật du nhập vào Pu Lau từ những năm 1992, có xuất xứ từ Lào, do hợp thổ nhưỡng, khí hậu nên quả to, ngọt, nhiều mật. Nhận thấy đây là cây trồng có thể cho thu nhập cao hơn lúa, ngô nên được bà con nhân rộng diện tích. Trên những triền đồi ở Mường Nhà, cây dứa mật vươn mình xanh tốt nơi mảnh đất vùng biên viễn này.

"Ban đầu người dân trồng dứa mang tính tự phát, chưa nắm được kỹ thuật, đặc biệt là thị trường tiêu thụ, chính vì vậy, nhiều thời điểm giá dứa xuống thấp, có người chán nản bỏ xuống thành phố làm công nhân", Thào A Giàng nhớ lại.

Là thanh niên trẻ luôn nặng lòng với bản làng, Thào A Giàng sau đó đã quyết tâm và thi đỗ vào trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên. Với mong muốn mang kiến thức được học về xây dựng quê hương, sau khi tốt nghiệp, năm 2022, anh quyết định thành lập HTX Dứa Mường Nhà, với 7 thành viên, trồng 50ha dứa mật.

Trước khi thành lập HTX, năm 2017, Thào A Giàng cùng bà con trong bản Pu Lau và một số bản thuộc xã Mường Nhà tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Các vùng đất dốc, nương trồng sắn, ngô năng suất thấp được chuyển đổi trồng dứa.

Để thúc đẩy sản xuất, biến dứa mật thành "cây xóa đói giảm nghèo", UBND xã Mường Nhà cũng đã quy hoạch vùng chuyên canh, hỗ trợ giống, kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm cho bà con.

Với kiến thức được học trong nhà trường, Thào A Giàng đã chia sẻ với nhiều hộ dân về kỹ thuật trồng dứa, nhờ vậy, sản lượng và chất lượng dứa mật Pu Lau không ngừng được nâng lên.

“Dứa mật rất phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Mường Nhà. Cây chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều chi phí đầu tư như một số loại cây trồng khác nhưng hiệu quả kinh tế lại cao hơn rõ rệt”, Thào A Giàng cho biết.

Mỗi ha dứa trồng khoảng 25.000 cây, năng suất bình quân đạt 12 - 16 tấn quả. Với giá bán dao động 12.000 - 14.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, người dân có thể thu lãi trên 100 triệu đồng/ha. Đây là mức thu nhập trước đây người dân Pu Lau khó có thể mơ tới.

Bản Pu Lau hiện có hơn 110 hộ với trên 600 nhân khẩu, tổng diện tích dứa khoảng 200 ha, lớn nhất xã Mường Nhà. Từ thành công bước đầu tại Pu Lau, diện tích dứa mật tiếp tục được mở rộng sang nhiều bản khác như Ban, Huổi Cảnh, Pá Chả, Na Khoang… Nhiều diện tích ngô, sắn kém hiệu quả được người dân chủ động chuyển đổi sang trồng dứa.

Ông Vàng A Nếnh, Trưởng bản Pu Lau chia sẻ: “Trước đây, cả bản có hàng chục hộ nghèo, nay chỉ còn một hộ. Nhiều gia đình đã xây nhà mới, mua xe máy, tivi và các thiết bị sinh hoạt. Cây dứa thực sự đã giúp bà con đổi đời”.

Hiện toàn xã Mường Nhà có gần 260 ha dứa, phân bố ở hầu hết các bản. Riêng năm 2026 xã Mường Nhà đặt mục tiêu trồng mới tối thiểu 100ha dứa, với ít nhất 300 hộ tham gia; phấn đấu năng suất đạt 50 - 60 tấn/ha, thu nhập bình quân 80 - 120 triệu đồng/ha/năm sau chu kỳ thu hoạch.

Xây dựng vùng nguyên liệu 500ha dứa mật

Đại hội Đảng bộ xã Mường Nhà nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định dứa mật là cây trồng chủ lực, đưa vào chương trình trọng tâm thực hiện nghị quyết nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo đó, xã Mường Nhà đặt mục tiêu mở rộng diện tích dứa lên hơn 500 ha vào năm 2030, hình thành vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn gắn với liên kết sản xuất và tiêu thụ.

Để cụ thể hóa nghị quyết, riêng năm 2025, xã đã thu hút được Hợp tác xã Dứa mật Mường Nhà do anh Thào A Giàng làm Giám đốc đã đầu tư xây dựng chuỗi liên kết trồng dứa tại bản Ban với quy mô 300ha. Người dân chủ động chuyển đổi đất dốc, áp dụng kỹ thuật chăm sóc nâng cao năng suất và chất lượng quả.

Chia sẻ với Dân Việt về định hướng phát triển cây dứa mật, anh Thào A Giàng cho biết, đến nay, HTX có 22 thành viên, đều là người dân bản Pu Lau. Những năm qua nhờ tập trung hỗ trợ, phổ biến kỹ thuật trồng, chăm sóc dứa cho người dân nên diện tích dứa tăng mạnh, chất lượng sản phẩm ngày càng đồng đều.

"Nhờ liên kết các hộ dân, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, thương hiệu dứa mật Pu Lau ngày càng phát triển, khẳng định vị thế trên thị trường, được khách hàng ưa chuộng", anh chia sẻ.

Để tiêu thụ sản phẩm cho bà con, HTX dứa mật Mường Nhà đã cam kết thu mua với giá dao động từ 6.000 - 9.000 đồng/kg, chính vì vậy, việc trồng, thu hoạch dứa sẽ ổn định, người dân không lo lắng về tình trạng “được mùa mất giá”.

Vào chính vụ thu hoạch, mỗi ngày, Hợp tác xã thu mua từ 60 - 80 tấn dứa, tương đương 3 - 4 xe hàng. Sản phẩm được vận chuyển về các chợ đầu mối tại Hà Nội và cung cấp cho nhiều nhà máy chế biến ở Hải Phòng, Hưng Yên, Thanh Hóa cùng một số địa phương khác. Nhờ đó, doanh thu mỗi năm của HTX đều trên 1 tỷ đồng, và điều quan trọng hơn cả, theo anh Giàng A Thào, nông dân tiêu thụ được nông sản, từ đó, có thu nhập ổn định.

Không chỉ nâng năng suất, HTX dứa mật Mường Nhà còn gắn phát triển với bảo vệ môi trường. Theo đó, hướng dẫn nông dân sử dụng phân hữu cơ, tận dụng phụ phẩm để ủ phân vi sinh, hạn chế hóa chất.

Anh Giàng A Thào cho hay, áp dụng phương thức sản xuất này vừa giảm chi phí, vừa giữ đất, bảo vệ nguồn nước và chống xói mòn - phù hợp với định hướng nông nghiệp xanh mà tỉnh Điện Biên thúc đẩy.

Tuy nhiên, điều khiến anh Giàng A Thào lo lắng, dứa mật không chín đại trà, thời gian thu hoạch khoảng từ tháng 6 - tháng 8 hàng năm. Với thời gian thu hái dài, để phát triển bền vững vùng dứa, cần giải quyết bài toán thời vụ và nâng cao năng lực bảo quản sau thu hoạch.

Những băn khoăn này của anh Giàng A Thào đã được ông Lò Văn Cương - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên trả lời tại Diễn đàn hồi tháng 7 vừa qua. Ông Cương cho biết, giảm nghèo bền vững phải đi đôi với tạo sinh kế lâu dài. Với cây dứa, bà con không chỉ thoát nghèo tạm thời mà còn tích lũy, vươn lên khá giả. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ mở rộng vùng trồng, liên kết doanh nghiệp, khuyến khích bà con tham gia HTX để sản xuất quy mô lớn.

Với cây dứa mật Pu Lau - không chỉ dừng ở giá trị kinh tế trước mắt mà còn mang tầm chiến lược lâu dài khi được đầu tư đồng bộ về giống, kỹ thuật, quy hoạch vùng trồng, cây dứa hoàn toàn có thể phát triển thành sản phẩm nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.

Còn ông Phạm Ngọc Thành, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao (Doveco) khẳng định: Doveco hoàn toàn có thể tổ chức thu mua, tiêu thụ sản phẩm cho người dân nếu Điện Biên phát triển vùng nguyên liệu dứa. Đồng thời, hỗ trợ cung cấp giống, chuyển giao kỹ thuật và ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Doveco thu mua theo giá thị trường nhưng sẽ có giá sàn để bảo đảm lợi ích cho nông dân khi thị trường biến động.

Tháng 1/2023, HTX dứa mật Mường Nhà được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Điện Biên cấp Giấy xác nhận sản phẩm dứa tươi Mường Nhà đạt an toàn thực phẩm.

Tháng 1/2024, HTX dứa mật Mường Nhà được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Điện Biên cấp mã số vùng trồng 10ha dứa mật.

Tháng 5/2025, sản phẩm dứa mật Pu Lau của HTX dứa mật Mường Nhà được UBND tỉnh Điện Biên được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.

×