Từ "thôn số" ở Lào Cai đến "lễ tân AI" tại Cô Tô: Những cách làm mới trong chuyển đổi số cấp xã

Chiều ngày 4/6/2026, tại Ninh Bình, trong khuôn khổ Chương trình DigiFest 2026, được sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Viện Sáng tạo và chuyển đổi số, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) tổ chức Hội thảo tập huấn “Triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, phường”.

Hội thảo được tổ chức nhằm hỗ trợ các địa phương nâng cao năng lực triển khai chuyển đổi số từ cơ sở, góp phần thúc đẩy xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số theo các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước.

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc các Bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương; lãnh đạo các Sở Khoa học và Công nghệ cùng lãnh đạo của hàng trăm xã, phường trên cả nước. Hội thảo cũng quy tụ đông đảo các chuyên gia và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ và chuyển đổi số.

Triển khai linh hoạt mô hình chuyển đổi số mới gắn với điều kiện khu vực miền núi, biên giới, hải đảo

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, cấp xã, phường là cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp giải quyết công việc hằng ngày của người dân và doanh nghiệp. Vì vậy, hiệu quả của chuyển đổi số quốc gia cuối cùng phải được phản ánh bằng những thay đổi cụ thể tại cơ sở - nơi người dân trực tiếp trải nghiệm và thụ hưởng những giá trị mà chuyển đổi số mang lại.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Hoàng Hữu Hạnh - Phó Cục trưởng Cục chuyển đổi số Quốc gia cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Mô hình chuyển đổi số cấp xã, làm cơ sở để tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước.

Mô hình được xây dựng theo nguyên tắc dùng chung hạ tầng, dữ liệu và nền tảng số từ trung ương đến địa phương, tránh đầu tư trùng lặp, lãng phí nguồn lực. Đây là một Mô hình thống nhất chứ không phải một bộ giải pháp rời rạc, được xây dựng trên tổng thể Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.

Trong quá trình triển khai Mô hình này, trách nhiệm được phân định rõ theo 3 cấp: cấp Trung ương - cấp tỉnh - cấp xã. Trong đó, Trung ương cung cấp nền tảng, cơ sở dữ liệu và các tiêu chuẩn kỹ thuật; cấp tỉnh bảo đảm hạ tầng, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối dữ liệu; cấp xã trực tiếp cập nhật dữ liệu, cung cấp dịch vụ số cho người dân.

Lãnh đạo Cục Chuyển đổi số Quốc gia nhấn mạnh, Mô hình chuyển đổi số cấp xã lấy người dân làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Bên cạnh yêu cầu quản trị dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin, mô hình cũng cho phép địa phương linh hoạt triển khai theo điều kiện thực tế của từng vùng miền, nhất là khu vực miền núi, biên giới, hải đảo. Đồng thời, phát huy vai trò của Bộ phận Một cửa, các điểm hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng và Tổ công nghệ số cộng đồng trong hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ số.

Cũng nhấn mạnh vai trò của cấp xã trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia, ông Phạm Huy Hoàng, Tổng giám đốc VNPT-IT khẳng định: Công văn 2763/BKHCN-CĐSQG ngày 29/4/2026 về hướng dẫn triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã của Bộ KH&CN đã kịp thời tháo gỡ những băn khoăn, tâm lý thận trọng của nhiều địa phương trong giai đoạn đầu triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã.

"Đây được coi là cơ sở pháp lý cho các địa phương để tham chiếu khi triển khai triển khai chuyển đổi số cấp xã từ khung kiến trúc số, thiết lập được các thành phần số cho các mô hình: đô thị, nông thôn, miền núi/biên giới/hải đảo.

Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp công nghệ số như VNPT chuẩn hóa mô hình triển khai, nhân rộng các nền tảng và giải pháp số trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm tính đồng bộ, khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và hiệu quả đầu tư cho các địa phương", ông Hoàng cho hay.

Tham gia Hội thảo, Tổng giám đốc VNPT-IT cam kết, với mạng lưới nhân sự công nghệ triển khai sâu sát đến từng tỉnh/xã, VNPT sẽ đồng hành cùng các địa phương, đặc biệt là các xã, phường, đặc khu thực hiện chuyển đổi, triển khai đảm bảo tính liên thông và khai phá dữ liệu nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh Chính quyền địa phương 2 cấp và nâng cao chất lượng dịch vụ công để phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Muốn "xã số" thành công phải bắt đầu từ "thôn số"

Tại Hội thảo, các diễn giả đã trao đổi, chia sẻ nhiều nội dung thiết thực về các chủ trương, chính sách, hướng dẫn phương thức, chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số hiệu quả tại địa phương.

Chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế triển khai tại địa phương, ông Nguyễn Duy Khiêm, Chủ tịch UBND xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai cho biết, bắt đầu từ thực tiễn, xã Yên Bình đã tiến hành chuyển đổi số trên 6 trụ cột: điều hành số, giáo dục số, không gian số, nông nghiệp số, số hóa những lĩnh vực khó nhất và xây dựng "xã số" từ "thôn số". Thành quả sau 1 năm cố gắng nỗ lực cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số thì xã Yên Bình đứng số 1 trên 99 xã, phường về chỉ số cải cách hành chính

Nhấn mạnh vào mô hình "thôn số", Chủ tịch UBND xã Yên Bình khẳng định: Xã số không phải xã có nhiều công nghệ nhất, mà là xã dùng công nghệ để quản trị tốt hơn và phục vụ dân tốt hơn.

"Muốn xã số thành công phải bắt đầu từ thôn số. Thôn là nơi gần dân nhất, sát dân nhất và phản ánh rõ nhất mức độ thành công của chuyển đổi số đặc biệt trong giai đoạn hiện nay đang tổ chức sáp nhập thôn, tổ dân phố từ đó quy mô dân số, diện tích các thôn, tổ dân phố sẽ mở rộng rất nhiều", ông Nguyễn Duy Khiêm phân tích.

Từ đây, ông Nguyễn Duy Khiêm cho biết, xã Yên Bình đã lựa chọn triển khai mô hình "thôn số", trên cơ sở bộ tiêu chí thôn số/thôn thông minh đã được UBND tỉnh Lào Cai ban hành tại Quyết định số 828, ngày 27/3/2026 với 21 tiêu chí thôn số, 23 tiêu chí thôn thông minh. Hiện, xã Yên Bình đã triển khai thí điểm mô hình tại 3 thôn. Ngày 09/6 tới, xã sẽ chính thức ra mắt mô hình thôn số tại thôn 6 của xã Yên Bình.

Trong khi đó, tại đặc khu Cô Tô, chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, giúp khai thác hiệu quả lợi thế về du lịch, dịch vụ. Theo bà Lê Ngọc Hân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND Đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, đặc khu Cô Tô đang từng bước xây dựng mô hình du lịch thông minh với nhiều giải pháp cụ thể.

Một trong những giải pháp được triển khai là vận động các cơ sở kinh doanh du lịch, đặc biệt là mô hình homestay, lắp đặt hệ thống camera AI. Không chỉ góp phần bảo đảm an ninh, trật tự tại các cơ sở lưu trú, hệ thống này còn mở ra khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nâng cao trải nghiệm du khách. Theo đó, các doanh nghiệp công nghệ đang nghiên cứu phát triển tính năng để camera AI có thể hoạt động như một “lễ tân ảo”, tự động nhận diện và gửi lời chào khi du khách đến lưu trú.

Sau các tham luận, phiên thảo luận cũng tập trung làm rõ những “điểm nghẽn” đang tồn tại như hạ tầng số chưa đồng bộ, thiếu cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin hay khó khăn trong bố trí nguồn lực đầu tư. Từ đó, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo đảm việc triển khai chuyển đổi số cấp xã diễn ra đồng bộ và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Cũng trong khuôn khổ chương trình, Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số cùng Tập đoàn VNPT đã công bố Chương trình đồng hành chuyển đổi số bao trùm cùng các địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng.

Chương trình đồng hành được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực, hỗ trợ kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn cho các địa phương trong quá trình triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã.

×