Từ trang trại đến bàn ăn: Lời giải cho bài toán quản lý an toàn thực phẩm

Cuộc họp do Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia (NIFC), Bộ Y tế và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) với hỗ trợ của Chính phủ Australia và Hàn Quốc, đồng chủ trì theo cơ chế luân phiên của Nhóm Công tác Kỹ thuật An toàn thực phẩm.

Sự kiện có sự tham gia của đại diện Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương; các đơn vị chuyên môn thuộc các bộ, ngành; đại diện các tổ chức quốc tế như IFC, FAO, WHO, UNICEF, ILRI; đại diện các Đại sứ quán Hoa Kỳ, Ireland, Nhật Bản, Australia, New Zealand, Pháp, Đan Mạch, Ý; cùng các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp trong và ngoài nước, các chuyên gia và nhà khoa học hoạt động trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng.

Hệ thống thực phẩm đang đối mặt với nhiều nguy cơ phức tạp

Phát biểu khai mạc cuộc họp, PGS.TS Trần Cao Sơn, Phó Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia, nhấn mạnh, an toàn thực phẩm là một trong những yếu tố nền tảng bảo vệ sức khỏe cộng đồng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam.

“An toàn thực phẩm không còn là vấn đề riêng của một ngành hay một công đoạn trong chuỗi sản xuất thực phẩm. Trong bối cảnh các nguy cơ ngày càng phức tạp và mang tính liên ngành, chúng ta cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận kiểm soát sản phẩm cuối cùng sang quản lý dựa trên nguy cơ trên toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm, trên cơ sở bằng chứng khoa học và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.”, PGS.TS Trần Cao Sơn cho hay.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã trao đổi về các nguy cơ mới nổi và những thách thức trong quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam; các mô hình liên kết chuỗi trong sản xuất và tiêu thụ thực phẩm an toàn; các giải pháp chuyển đổi số phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý nguy cơ an toàn thực phẩm; đồng thời cập nhật các sáng kiến, dự án và hoạt động hợp tác đang được triển khai trong khuôn khổ Khung Đối tác Một Sức khỏe.

Các tham luận cho thấy hệ thống thực phẩm hiện nay đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ ngày càng phức tạp, phát sinh ở nhiều công đoạn khác nhau trong chuỗi giá trị. Trong bối cảnh đó, việc chuyển từ phương thức quản lý dựa trên kiểm soát sản phẩm cuối cùng sang quản lý nguy cơ theo toàn chuỗi giá trị được xem là xu hướng tất yếu nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm một cách hiệu quả và bền vững hơn.

Nhiều đại biểu nhấn mạnh vai trò quan trọng của các mô hình liên kết chuỗi giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, hệ thống phân phối và người tiêu dùng. Thực tiễn cho thấy chỉ khi các tác nhân trong chuỗi cùng chia sẻ thông tin, trách nhiệm, lợi ích và rủi ro thì mới có thể xây dựng được hệ thống thực phẩm an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Các kinh nghiệm được chia sẻ tại cuộc họp cũng cho thấy truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều ngành hàng thực phẩm và nông sản xuất khẩu. Việc áp dụng các nền tảng số, mã QR, cơ sở dữ liệu điện tử và các công cụ quản lý hiện đại không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý và doanh nghiệp phát hiện, khoanh vùng và xử lý nhanh các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Quản lý nguy cơ an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị

Chuyển đổi số cũng là một nội dung rất được quan tâm tại cuộc họp. Các đại biểu tại cuộc họp đều nhất trí chuyển đổi số đóng vai trò quan trọng trong quản lý an toàn thực phẩm.

Các giải pháp số được giới thiệu tại cuộc họp cho thấy tiềm năng lớn trong việc kết nối dữ liệu giữa các khâu của chuỗi giá trị, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, tăng cường quản lý nguy cơ theo thời gian thực và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với thực phẩm an toàn.

Đây cũng là nội dung chính trong phiên thảo luận bàn tròn với chủ đề “Từ trang trại đến bàn ăn: Tăng cường truy xuất nguồn gốc và hợp tác chuỗi giá trị nhằm quản lý nguy cơ an toàn thực phẩm”. Phiên thảo luận đã ghi nhận các góc nhìn đa chiều, phân tích những khó khăn trong truy xuất nguồn gốc thực phẩm, những hạn chế trong liên kết giữa sản xuất – chế biến – phân phối – tiêu dùng cũng như các ưu tiên chính sách cần được thúc đẩy trong thời gian tới.

Các ý kiến thống nhất rằng truy xuất nguồn gốc là công cụ quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nguy cơ an toàn thực phẩm, tuy nhiên đây không phải là mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu cốt lõi vẫn là bảo vệ sức khỏe con người, bảo đảm an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh và phát triển hệ thống thực phẩm bền vững.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Nguyễn Việt Hùng, Giám đốc Khu vực Châu Á của Viện Nghiên cứu Chăn nuôi Quốc tế (ILRI), đồng chủ trì thường trực Nhóm Công tác Kỹ thuật An toàn thực phẩm, khẳng định: “An toàn thực phẩm là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất giá trị của cách tiếp cận Một Sức khỏe.

Các nguy cơ thực phẩm không dừng lại ở ranh giới giữa sức khỏe con người, sức khỏe động vật và môi trường. Vì vậy, việc tăng cường phối hợp liên ngành, chia sẻ dữ liệu và thúc đẩy các giải pháp dựa trên khoa học là điều kiện tiên quyết để xây dựng hệ thống thực phẩm an toàn và bền vững.”

Kết thúc cuộc họp, các đại biểu thống nhất một số định hướng ưu tiên trong thời gian tới, bao gồm: tăng cường năng lực đánh giá nguy cơ, giám sát và cảnh báo sớm dựa trên bằng chứng khoa học; thúc đẩy phát triển các chuỗi giá trị thực phẩm an toàn; đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc; tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và các bên liên quan; đồng thời tiếp tục củng cố cơ chế phối hợp liên ngành theo cách tiếp cận Một Sức khỏe.

Phát biểu bế mạc cuộc họp, PGS.TS Trần Cao Sơn cho biết: “Truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số hay liên kết chuỗi đều là những công cụ quan trọng; nhưng nền tảng của hệ thống an toàn thực phẩm vẫn phải là quản lý nguy cơ dựa trên khoa học và sự tuân thủ của tất cả các tác nhân trong chuỗi giá trị. Chỉ khi các bên cùng hành động, chúng ta mới có thể xây dựng được hệ thống thực phẩm an toàn, minh bạch và bền vững cho người dân Việt Nam.”

Cuộc họp Nhóm Công tác Kỹ thuật An toàn thực phẩm lần thứ 5 đã khẳng định vai trò của Khung Đối tác Một Sức khỏe Việt Nam như một diễn đàn hợp tác đa ngành quan trọng, thúc đẩy đối thoại chính sách, chia sẻ tri thức và kết nối nguồn lực nhằm giải quyết các thách thức liên ngành về an toàn thực phẩm. Những kết quả và khuyến nghị từ cuộc họp sẽ tiếp tục được các thành viên và đối tác cụ thể hóa thành các chương trình hợp tác và hành động thiết thực trong thời gian tới.

Về Khung Đối tác Một Sức khỏe Việt Nam (OHP)

Khung Đối tác Một Sức khỏe Việt Nam là cơ chế hợp tác đa ngành giữa các cơ quan của Chính phủ Việt Nam và các đối tác phát triển nhằm tăng cường phối hợp trong phòng chống dịch bệnh từ động vật sang người, kháng kháng sinh, an toàn thực phẩm và các thách thức sức khỏe liên ngành khác.

Nhóm Công tác Kỹ thuật An toàn thực phẩm là một trong những nhóm kỹ thuật chuyên môn của OHP, đóng vai trò thúc đẩy trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ xây dựng các giải pháp quản lý an toàn thực phẩm theo cách tiếp cận Một Sức khỏe.

×