Từ việc khởi tố liên quan vụ nam sinh tự tử ở Lâm Đồng và những điều không thể xem nhẹ

Cần thiết không phải để “hình sự hóa trẻ em”, mà để xác lập một ranh giới rất rõ rằng có những hành vi trong môi trường học đường không còn có thể xem là “trẻ con đánh nhau” hay “mâu thuẫn tuổi mới lớn”.

Theo thông tin ban đầu, nam sinh bị nhóm bạn đánh hội đồng nhiều lần ngay tại lớp học và trong khuôn viên trường. Không chỉ bị hành hung, em còn bị ép đưa tiền mỗi ngày. Khi không có tiền, em phải đi nhặt ve chai để nộp cho nhóm bạn.

Những chi tiết ấy khiến nhiều người ám ảnh bởi phía sau đó không chỉ là vài xung đột bộc phát giữa học sinh với nhau, mà là sự khống chế tinh thần kéo dài, là cảm giác sợ hãi mà một đứa trẻ phải mang theo mỗi ngày đến trường.

Đặc biệt, chi tiết “nếu kể với gia đình sẽ bị đánh nặng hơn” cho thấy đây không còn là những hành vi bồng bột nhất thời. Đó là kiểu bắt nạt có tổ chức, có tâm lý đe dọa và ép buộc kéo dài khiến nạn nhân rơi vào trạng thái sợ hãi thường trực. Và với một đứa trẻ ở tuổi thiếu niên, nó có thể trở thành áp lực tâm lý khủng khiếp.

Một học sinh đang tuổi ăn, tuổi học không thể tìm đến cái chết nếu không bị tổn thương nghiêm trọng về tinh thần. Vì vậy, việc khởi tố và xử lý nghiêm là điều cần thiết để bảo vệ công bằng cho nạn nhân, đồng thời phát đi thông điệp rằng bạo lực học đường không đứng ngoài pháp luật.

Sau vụ việc này, có lẽ điều quan trọng nhất là xã hội không thể tiếp tục xem nhẹ bạo lực học đường như đã từng xảy ra trong không ít trường hợp trước đây. Bởi khi sự xem nhẹ kéo dài, những hành vi lệch chuẩn rất dễ bị bỏ qua từ sớm, để rồi tích tụ thành những tổn thương nghiêm trọng đối với trẻ em.

Chính cách nhìn ấy khiến nhiều hành vi lệch chuẩn trong nhà trường không được ngăn chặn từ sớm. Từ vài cái tát, vài lần bắt nạt, nhiều vụ việc dần leo thang thành hành hung tập thể, làm nhục bạn học, quay clip tung lên mạng xã hội, thậm chí dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.

Sau vụ nam sinh lớp 8 ở Lâm Đồng, điều mà gia đình, nhà trường và xã hội cần nhìn nhận rõ là bạo lực học đường hiện nay không còn đơn thuần là những xô xát nhất thời như trước.

Bạo lực học đường ngày càng tạo áp lực tâm lý cho nạn nhân, kéo dài và có xu hướng hình thành những “nhóm quyền lực” trong trường học. Có em bị đánh, có em bị ép đưa tiền, có em bị cô lập, có em bị quay clip để làm nhục.

Những tổn thương ấy không dễ nhìn thấy như vết thương ngoài da, nhưng lại có thể ám ảnh rất lâu trong tâm lý trẻ vị thành niên.

Đáng lo hơn là có những đứa trẻ bị bạo lực suốt thời gian dài nhưng không dám lên tiếng. Các em sợ bị trả thù, sợ bị cô lập, sợ không ai tin mình và sợ bị xem là “mách lẻo”. Khi một đứa trẻ bắt đầu nghĩ rằng ngay cả trường học cũng không còn là nơi an toàn, đó là lúc bi kịch có thể xảy ra.

Vụ việc ở Lâm Đồng còn bộc lộ những khoảng trống trong việc phát hiện và bảo vệ học sinh trong nhà trường. Mâu thuẫn kéo dài như vậy, liệu nhà trường đã nhận được phản ánh chưa? Giáo viên chủ nhiệm có nhận ra biểu hiện bất thường của học sinh hay không? Bạn bè xung quanh có ai biết sự việc? Gia đình đã thấy con thay đổi tâm lý ra sao?... là những câu hỏi phải được trả lời để rút kinh nghiệm một cách nghiêm túc.

Bởi điều đáng sợ nhất trong môi trường học đường đôi khi không chỉ là bạo lực, mà là sự im lặng trước bạo lực. Một đứa trẻ bị bắt nạt nhiều lần thường sẽ phát ra những tín hiệu cầu cứu, dù đôi khi rất âm thầm.

Đó có thể là sự sợ hãi khi đến lớp, là việc thu mình, ít nói hơn, kết quả học tập giảm sút hoặc tâm trạng bất ổn kéo dài. Nhưng nếu người lớn chỉ quan tâm đến điểm số mà bỏ qua cảm xúc của con trẻ, những tín hiệu ấy rất dễ bị bỏ lỡ.

Cho nên, chống bạo lực học đường không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu hay những buổi tuyên truyền hình thức. Điều cần hơn là xây dựng được cơ chế bảo vệ học sinh thực chất.

Mỗi trường học cần có kênh phản ánh an toàn để học sinh dám lên tiếng khi bị bắt nạt. Giáo viên cần được đào tạo kỹ hơn về kỹ năng nhận diện các dấu hiệu tâm lý bất thường. Công tác tư vấn tâm lý học đường phải được đầu tư đúng mức thay vì tồn tại cho có.

Gia đình cũng phải thay đổi cách đồng hành với con. Không chỉ hỏi hôm nay được mấy điểm, mà cần quan tâm con đang vui hay buồn, có áp lực gì ở trường hay không. Nhiều phụ huynh chỉ phát hiện con mình gặp vấn đề khi sự việc đã đi quá xa.

Quan trọng hơn, sau những vụ việc đau lòng như thế này, bạo lực học đường cần được nhìn nhận như một vấn đề nghiêm trọng của môi trường giáo dục chứ không thể tiếp tục bị xem nhẹ hay xử lý qua loa cho xong chuyện. Sự nghiêm khắc đúng lúc đôi khi chính là cách cứu một đứa trẻ khỏi trượt dài.

Không ai mong một học sinh ở tuổi 14 phải liên quan đến quá trình tố tụng hình sự. Nhưng càng không thể chấp nhận việc một đứa trẻ khác phải sống trong sợ hãi suốt thời gian dài ngay trong ngôi trường của mình.

Trường học phải là nơi an toàn nhất đối với học sinh. Nếu mỗi ngày đến lớp lại là một ngày lo bị đánh, bị ép nộp tiền, bị đe dọa, thì đó không chỉ là điều đau xót của riêng một cá nhân nào, mà còn của cả môi trường giáo dục.

Điều đau lòng và tiếc nuối lớn nhất trong câu chuyện này là có lẽ em học sinh đã chịu đựng quá lâu trong im lặng. Giá như có một người lớn phát hiện sớm hơn, một cơ chế bảo vệ hiệu quả hơn và một sự lắng nghe kịp thời hơn, có thể bi kịch đã không xảy ra.

×