Tưởng Giới Thạch tiết lộ lý do giam lỏng Trương Học Lương đến chết, Tống Mỹ Linh bật khóc

Tưởng Giới Thạch tiết lộ lý do giam lỏng Trương Học Lương đến chết, Tống Mỹ Linh bật khóc

Đêm ngày 5 tháng 4 năm 1975, dinh thự Sĩ Lâm ở Đài Bắc chìm trong bầu không khí trang nghiêm. Tưởng Giới Thạch, lúc ấy đã 88 tuổi, đột ngột lên cơn đau tim và trút hơi thở cuối cùng vào lúc 11 giờ 50 phút đêm. Trong những giây phút cuối đời, một câu chuyện bị phong tỏa gần 40 năm cũng dần lộ ra theo bốn chữ di ngôn mà ông để lại. Điều Tưởng Giới Thạch dặn dò con trai Tưởng Kinh Quốc không phải quốc sách đại sự, mà là cách xử lý một con người: “Bất khả phóng hổ” – không được thả hổ. “Con hổ” ấy chính là Thiếu soái Trương Học Lương năm xưa.

Xung quanh việc bốn chữ này có thực sự do Tưởng Giới Thạch nói ra hay không, từ trước đến nay vẫn tồn tại nhiều tranh cãi. Có ghi chép cho rằng ông qua đời trong lúc ngủ, tim ngừng đập mà không để lại lời trăn trối nào. Nói cách khác, cái gọi là “di chúc chính trị” được công bố sau này thực chất do các phụ tá thức trắng đêm biên soạn sau khi ông mất. Tuy nhiên, câu “bất khả phóng hổ” vẫn được lưu truyền rất rộng rãi trong dân gian. Có người nói ông dặn vào sáng hôm đó, có người nói lời ấy được căn dặn từ trước. Dù thời điểm chính xác ra sao, thái độ của Tưởng Giới Thạch đối với Trương Học Lương thì chưa từng thay đổi lúc sinh thời.

Mọi chuyện phải bắt đầu từ thập niên 1930. Sau Trung Quốc đại chiến năm 1930, Trương Học Lương và Tưởng Giới Thạch kết nghĩa huynh đệ ở Nam Kinh. Trương Học Lương nhỏ hơn Tưởng 14 tuổi, gọi ông một tiếng “đại ca”, còn Tưởng cũng vô cùng coi trọng người em kết nghĩa này, giao cho chức Phó Tổng tư lệnh tam quân. Khi ấy không ai ngờ rằng vận mệnh của hai người sau này lại đối đầu gay gắt chỉ vì một cuộc binh biến. Một khi quyền lực dính đến lòng trung thành và sự phản bội, thì tình nghĩa huynh đệ cũng khó lòng giữ được.

Ngày 12 tháng 12 năm 1936, mọi thứ bùng nổ. Trương Học Lương liên thủ với Dương Hổ Thành phát động “binh gián” ở Lâm Đồng, bắt giữ Tưởng Giới Thạch – người đến Tây An đốc chiến. Đây chính là “Sự biến Tây An” gây chấn động trong và ngoài Trung Quốc.

Vì sao Trương Học Lương làm vậy? Quê hương Đông Bắc của ông đã bị quân Nhật chiếm đóng từ lâu, quốc hận gia thù chất chứa nhiều năm. Ông nhiều lần khẩn cầu Tưởng Giới Thạch đình chỉ nội chiến để cùng chống Nhật, nhưng đều bị đáp lại bằng câu: “Muốn chống ngoại xâm, trước hết phải yên nội bộ”. Trương Học Lương cuối cùng không thể nhẫn nhịn thêm nữa.

Sau khi Sự biến Tây An được giải quyết trong hòa bình, Trương Học Lương lại đưa ra một quyết định khiến tất cả kinh ngạc: đích thân hộ tống Tưởng Giới Thạch trở về Nam Kinh. Trong thời gian xảy ra sự biến, Tống Mỹ Linh từng hứa rằng: “Về đến Nam Kinh nhất định sẽ đưa Hán Khanh quay lại Tây An”. Không ít thuộc hạ khuyên ông đừng đi, nhưng ông không nghe. Ông mang tính cách điển hình của người Đông Bắc: dám làm dám chịu, tin rằng mình quang minh chính đại thì không sợ bóng nghiêng. Nhưng khi máy bay vừa hạ cánh, chờ đợi ông không phải cái bắt tay hòa giải, mà là đám đặc vụ do Tưởng Giới Thạch bố trí sẵn. Vị Thiếu soái từng hô phong hoán vũ từ đó bước vào con đường tù đày kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Tháng 1 năm 1937, Tưởng Giới Thạch ra lệnh giam lỏng Trương Học Lương ở Khê Khẩu, Chiết Giang. Sau đó do chiến cuộc thay đổi, ông liên tục bị áp giải đến nhiều nơi như động Dương Minh ở Tu Văn, động Kỳ Lân ở Quý Dương hay Khai Dương thuộc Quý Châu. Khi chiến tranh diễn ra thì chuyển chỗ giam, hết chiến tranh lại đổi nơi khác để quản thúc. Một vị tướng từng thống lĩnh hàng chục vạn quân Đông Bắc cứ thế sống năm này qua năm khác giữa núi cao rừng sâu, dưới họng súng lính canh. Không có xét xử công khai, không có thời hạn giam giữ, chỉ có sự chờ đợi vô tận.

Năm 1946, khi Quốc – Cộng đối đầu ngày càng gay gắt, Tưởng Giới Thạch lo “đêm dài lắm mộng”, bí mật đưa Trương Học Lương sang Đài Loan, bố trí ở khu suối nước nóng Tỉnh Thượng thuộc huyện Ngũ Phong, Tân Trúc để giám sát nghiêm ngặt hơn nữa. Cũng trong giai đoạn ấy, Dương Hổ Thành – người cùng phát động Sự biến Tây An – bị bí mật xử tử.

Việc Tưởng Giới Thạch không đối xử với Trương Học Lương như với Dương Hổ Thành một phần là do cân nhắc ảnh hưởng của Trương trong nội bộ Quốc dân đảng, có lẽ cũng còn sót lại chút tình nghĩa huynh đệ năm xưa. Nhưng muốn thả tự do cho ông? Điều đó là không thể.

Vì sao Tưởng Giới Thạch lại kiêng dè Trương Học Lương đến vậy? Nguyên nhân thực sự phức tạp hơn nhiều so với hai chữ “thù hận”. Dù bị giam lỏng nhiều năm, Trương Học Lương ở Đài Loan vẫn có không ít người đi theo. Tưởng lo rằng nếu ông được tự do, chỉ với uy vọng trong hàng ngũ cũ cũng đủ khuấy động cục diện chính trị Đài Loan.

Nỗi sợ sâu xa hơn là: nếu Trương Học Lương bị phía bên kia tranh thủ được, thì đó không chỉ là vấn đề danh vọng, mà là nguy cơ toàn bộ bàn cờ chính trị bị lật ngược.

Sau này Trương Học Lương từng nhắc lại một câu của nguyên lão Quốc dân đảng Trương Quần nói với mình: “Anh là một bảo vật, ai giữ được anh thì người đó có lợi”. Sau khi nói ra câu ấy, Trương Học Lương im lặng rất lâu. Ông hiểu quá rõ bản thân mình giống như một quân cờ bị khóa trong két sắt, và Tưởng Giới Thạch sẽ không cho phép bất kỳ ai lấy quân cờ ấy đi. Đây không còn là ân oán cá nhân, mà là cuộc đấu chính trị dưới tư duy Chiến tranh Lạnh.

Còn về Tống Mỹ Linh, vì sao bà rơi lệ khi nghe câu “bất khả phóng hổ”? Bà và Trương Học Lương vốn có quan hệ rất thân thiết. Trong suốt quãng thời gian Trương bị giam lỏng ở Đài Loan, hai người chưa từng cắt đứt liên lạc. Tống Mỹ Linh nhiều lần cầu tình với Tưởng Giới Thạch cho Trương Học Lương, nhưng Tưởng vẫn không hề nhượng bộ. Bà vốn hy vọng vào lúc chồng hấp hối có thể tranh thủ được cơ hội cuối cùng để xoay chuyển tình thế, nhưng thứ bà nhận được vẫn chỉ là lời phán quyết lạnh lùng ấy.

Trương Học Lương từng đánh giá Tống Mỹ Linh như sau: “Tôi không chết, mấu chốt là nhờ phu nhân họ Tưởng giúp tôi. Tôi cho rằng bà ấy là tri kỷ của mình”.

Ông còn tiết lộ nội dung một tài liệu do công sứ Mỹ tại Trung Quốc ghi lại: Tống Mỹ Linh từng nói thẳng với Tưởng Giới Thạch rằng, nếu ông làm điều bất lợi với “cậu bé ấy”, bà sẽ lập tức rời đi và công khai toàn bộ bí mật của ông. Dùng cả hôn nhân lẫn danh dự làm con bài mặc cả để bảo vệ tính mạng một người, đó tuyệt đối không phải thứ tình cảm bình thường.

Hai người trao đổi với nhau hàng trăm bức thư. Tống Mỹ Linh gọi Trương Học Lương là “Hán Khanh”, thường viết thư bằng tiếng Anh. Nhưng mỗi khi sức khỏe Trương Học Lương không tốt, bà lại cố ý chuyển sang viết tiếng Trung để ông đỡ tốn sức đọc. Bà còn thường xuyên gửi nhu yếu phẩm và chocolate cho ông. Sự quan tâm ấy kéo dài suốt hàng chục năm giữa vòng vây chính trị chưa từng gián đoạn. Rốt cuộc thứ tình cảm ấy là gì? Là tình bạn, là áy náy, hay là một mối ràng buộc phức tạp hơn? Có lẽ chỉ người trong cuộc mới hiểu rõ.

Sau khi Tưởng Giới Thạch qua đời, Tưởng Kinh Quốc lên nắm quyền. Ông và Tống Mỹ Linh đều không thực sự tán đồng di ngôn “bất khả phóng hổ”. Tưởng Kinh Quốc từng đặc biệt sắp xếp cho Trương Học Lương đến thăm đảo Kim Môn, để ông dùng ống nhòm nhìn về đại lục.

Trương Học Lương nhiều lần bày tỏ với Tưởng Kinh Quốc một nguyện vọng: “Điều duy nhất tôi muốn là một lần nữa đặt chân lên quê cũ”. Câu nói ấy vô cùng nặng nề. Một người Đông Bắc bị giam gần hết đời, đến lúc tuổi già điều mong mỏi nhất không phải vinh hoa phú quý, mà chỉ là được về nhà nhìn lại quê hương.

Tháng 1 năm 1988, Tưởng Kinh Quốc qua đời. Ngày hôm sau, Trương Học Lương cùng Triệu Nhất Địch đến viếng tang. Đến cuối năm 1990, dưới sự chủ trì của Lý Đăng Huy, Trương Học Lương mới hoàn toàn được tự do. Khi ấy ông đã 90 tuổi.

Những năm tháng tù đày dài đằng đẵng không chỉ lấy đi tuổi xuân, mà còn bào mòn mọi thứ một quân nhân từng có: quyền lực, danh dự và mối liên hệ với cố hương.

Sau này sang định cư tại Mỹ, khi trả lời phỏng vấn NHK, Trương Học Lương từng nói một câu khiến nhiều người xót xa: “Tôi là quân nhân, chuyện mình làm thì tự chịu trách nhiệm, không có suy nghĩ gì khác. Đồng thời, tôi phản đối nội chiến… Vì để chấm dứt nội chiến, tôi quyết định hy sinh bản thân”.

Tháng 10 năm 2001, Trương Học Lương qua đời tại Honolulu, Hawaii, hưởng thọ 101 tuổi. Khi ấy Tống Mỹ Linh ở New York đã đi lại khó khăn, bà nhờ phu nhân của Cô Chấn Phủ là Nghiêm Trác Vân thay mình đến Hawaii dự lễ tưởng niệm. Bà Cô đặt trước linh cữu Thiếu soái một vòng hoa hình thập giá đề dòng chữ “Tưởng Tống Mỹ Linh”.

Hai năm sau, Tống Mỹ Linh cũng qua đời tại New York.

Một mối dây ràng buộc kéo dài gần 80 năm giữa ba con người, đến đây mới thực sự khép lại.

×