Tỷ phú Hồ Hùng Anh nhập cuộc, hạ tầng thanh toán vào cuộc chơi mới

Trong hơn một thập kỷ, hệ thống thanh toán bán lẻ của Việt Nam vận hành trên một trục xương sống gần như không có đối thủ. Napas, doanh nghiệp ra đời từ sự hợp nhất Banknetvn và Smartlink, đã trở thành “người gác cổng” của hạ tầng chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử, kết nối ATM – POS và thanh toán thẻ nội địa.

Cuối tháng 11/2025, Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán cho Công ty Cổ phần Thanh toán số MobiFone (MobiFone Digital Payment – MDP) của tỷ phú Hồ Hùng Anh. Với giấy phép này, MDP trở thành đơn vị thứ hai tại Việt Nam được phép triển khai dịch vụ chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, chấm dứt vị thế “một mình một chợ” mà Napas nắm giữ nhiều năm qua.

Sự kiện này không chỉ đơn thuần là có thêm một người chơi, mà đánh dấu thời điểm thị trường hạ tầng thanh toán Việt Nam bắt đầu chuyển từ mô hình độc trục sang mô hình cạnh tranh có kiểm soát.

Napas tiên phong trong hạ tầng thanh toán

Sở dĩ Napas có thể giữ vị thế gần như tuyệt đối trong hơn một thập kỷ được xuất phát từ quyết định 112/2006/QĐ-TTg, văn bản đặt nền móng cho chiến lược hiện đại hóa thanh toán và số hóa ngành ngân hàng. Từ đó, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (IBPS) được triển khai, trở thành “xương sống” của nền kinh tế. Đến nay, hệ thống IBPS tăng 36 lần về số lượng và 148 lần về giá trị so với năm 2005. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử hoạt động ổn định giao dịch chuyển mạch trung bình hàng năm tăng trên 170% về số lượng, 180% về giá trị.

Ông Phạm Anh Tuấn Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN), cho biết trong giai đoạn từ năm 2015-2025, giao dịch qua Internet tăng khoảng 59 lần về số lượng và 21 lần về giá trị; giao dịch qua Mobile tăng khoảng 280 lần về số lượng và 600 lần về giá trị.

“Đặc biệt, thanh toán qua phương thức QR Code, dù mới bắt đầu triển khai tại Việt Nam từ 5-7 năm trước nhưng đến nay đã phổ cập toàn dân, tăng trưởng bứt phá toàn diện, tăng trên 700 lần về số lượng và trên 400 lần về giá trị so với thời điểm 2018. Tài khoản cá nhân đạt trên 222 triệu tài khoản, với trên 87% người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng. Các nghiệp vụ ngân hàng cơ bản được số hóa 100%; Nhiều ngân hàng đạt trên 90% giao dịch được thực hiện trên kênh số”, ông Tuấn cho biết.

Trên nền đó, Napas được hình thành và vận hành hệ thống chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử từ năm 2015. Doanh nghiệp này không chỉ xử lý giao dịch thẻ nội địa, mà còn đứng sau sự phổ cập của VietQR, một chuẩn thanh toán đã thay đổi hành vi tiêu dùng tiền mặt của người Việt.

Theo Napas, tính đến cuối tháng 11/2025, hệ thống Napas xử lý trung bình hơn 32 triệu giao dịch mỗi ngày, với mức tăng trưởng 23,7% về số lượng so với năm trước. Riêng VietQR ghi nhận gần 90 triệu tài khoản sử dụng, và trong 10 tháng đầu năm 2025, giao dịch qua mã này tăng hơn 52% về số lượng và 85% về giá trị.

Đây là những con số của một hạ tầng quốc gia,và cũng là lý do vì sao trong nhiều năm, không có doanh nghiệp nào đủ sức (cả về vốn, công nghệ lẫn độ tin cậy) để thách thức Napas.

MDP của tỷ phú Hồ Hùng Anh xuất hiện và "cuộc chơi" hạ tầng thanh toán sẽ thay đổi

Mọi thứ bắt đầu thay đổi khi Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt có hiệu lực từ tháng 7/2024. Văn bản này lần đầu tiên mở rộng rõ ràng khung pháp lý cho dịch vụ trung gian thanh toán, bao gồm chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử, ví điện tử, cổng thanh toán và các dịch vụ thu – chi hộ.

Cánh cửa pháp lý mở ra, nhưng không dành cho số đông. Doanh nghiệp muốn bước vào sân chơi này phải đáp ứng hàng loạt điều kiện: vốn tối thiểu, nhân sự chuyên môn, hạ tầng công nghệ đạt chuẩn an toàn thông tin cấp độ cao, và đặc biệt là phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.

Sau hơn một năm kể từ khi Nghị định 52 có hiệu lực, MDP của tỷ phú Hồ Hùng Anh là cái tên đầu tiên vượt qua được hàng rào đó. MDP có vốn điều lệ 300 tỷ đồng, với ba cổ đông sáng lập: MobiFone nắm 51%, One Mount Group 38% và Techcombank 11%. Đằng sau cấu trúc này là dấu ấn rõ rệt của tỷ phú Hồ Hùng Anh, Chủ tịch HĐQT Techcombank, người đã nhiều năm đầu tư mạnh tay cho công nghệ, dữ liệu và tài chính số.

So với Napas, một doanh nghiệp thuần hạ tầng ngân hàng, MDP sở hữu một lợi thế mà đối thủ không có: mạng viễn thông và tệp khách hàng di động khổng lồ. MobiFone hiện chiếm khoảng 18,5% thị phần thuê bao di động, đồng nghĩa với hàng chục triệu người dùng tiềm năng có thể được tích hợp thẳng vào hệ sinh thái thanh toán.

Cộng thêm đó là Techcombank, một trong những ngân hàng tư nhân đầu tư mạnh nhất cho công nghệ và One Mount, đơn vị am hiểu sâu về dữ liệu tiêu dùng. Sự kết hợp này cho thấy MDP không chỉ muốn làm “đường ống chuyển mạch”, mà nhắm tới lớp ứng dụng, trải nghiệm người dùng và khai thác dữ liệu, nơi biên lợi nhuận và tốc độ đổi mới cao hơn rất nhiều.

Từ năm 2024, ông Hồ Hùng Anh đã rót nguồn lực lớn cho các nền tảng công nghệ mới, trong đó có blockchain và AI, với cam kết chi khoảng 1 tỷ USD trong 5 năm. MDP, vì vậy, được nhìn nhận như một mảnh ghép hạ tầng trong bức tranh lớn hơn của hệ sinh thái tài chính số mà Techcombank và các đối tác đang xây dựng.

Việc xuất hiện một đối thủ đủ tầm cho Napas có một hệ quả rất rõ ràng: các ngân hàng và doanh nghiệp lần đầu tiên có quyền lựa chọn. Khi có lựa chọn, phí dịch vụ sẽ chịu áp lực giảm, chất lượng dịch vụ buộc phải cải thiện, và đổi mới công nghệ sẽ không còn là khẩu hiệu.

Quan trọng hơn, cạnh tranh ở tầng hạ tầng thanh toán mở ra dư địa cho một thế hệ nền tảng mới, nơi AI, dữ liệu lớn, sinh trắc học và blockchain có thể được tích hợp sâu hơn, thay vì chỉ dừng ở việc xử lý giao dịch.

Về mặt nhân sự, việc ông Phan Thanh Sơn, cựu Phó Tổng giám đốc Techcombank, sang làm Tổng giám đốc MDP cho thấy đây không phải một dự án thử nghiệm, mà là đầu tư nhân sự chiến lược.

Napas, với lợi thế mạng lưới và độ ổn định đã được chứng minh, vẫn sẽ là trụ cột của hệ thống thanh toán trong nhiều năm tới. Nhưng sự xuất hiện của MDP báo hiệu một sự chuyển dịch quan trọng: từ mô hình độc quyền tự nhiên sang mô hình có cạnh tranh kiểm soát.

Trong một nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và đẩy mạnh thanh toán số, việc mở thêm một “đường băng” cho hạ tầng thanh toán không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà là một bước điều chỉnh cấu trúc thị trường. Cũng như nhiều lĩnh vực hạ tầng khác, khi cạnh tranh xuất hiện, người hưởng lợi cuối cùng thường là toàn bộ nền kinh tế và những người trong cuộc cạnh tranh đó buộc phải thay đổi để phát triển.

×