Ukraine có nguy cơ hứng thảm họa lớn vì cuộc chiến Iran

Sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm thứ Bảy tuần trước, Tehran đã phóng hàng trăm tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái vào các quốc gia vùng Vịnh. Phần lớn trong số đó đã bị đánh chặn, bao gồm bằng tên lửa đánh chặn PAC-3 Patriot - loại vũ khí mà Ukraine cũng đang phụ thuộc để bảo vệ cơ sở năng lượng và hạ tầng quân sự của mình trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo.

Theo ông Serhii Kuzan, người đứng đầu Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine có trụ sở tại Kiev, khoảng 600 tên lửa PAC-3 do Lockheed Martin sản xuất mỗi năm hiện đã không đủ để đáp ứng nhu cầu của Mỹ và các đồng minh ở vùng Vịnh, chứ chưa nói đến nhu cầu của Ukraine.

“Đó chỉ là phép toán rất đơn giản của chiến tranh", ông Kuzan nói. Ông cho biết thêm rằng hệ thống phòng không SAMP/T do Pháp và Ý phát triển - có khả năng tương tự - cũng chưa tăng tốc sản xuất đủ nhanh để trở thành một lựa chọn thay thế.

Ông Fabian Hoffmann, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Oslo chuyên về tên lửa, cho rằng việc các quốc gia vùng Vịnh đã tích trữ Patriot từ trước khiến họ khó có khả năng cạn kiệt hoàn toàn kho dự trữ, đặc biệt khi cường độ các cuộc tấn công tên lửa của Iran dường như đang giảm. Tuy nhiên, theo thời gian họ có thể buộc phải sử dụng tên lửa phòng thủ một cách chọn lọc hơn.

Theo ông Mykola Bielieskov của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia (Kiev), tình trạng thiếu hụt trên diện rộng có thể tránh được nếu Mỹ và Israel thành công trong việc phá hủy kho tên lửa và bệ phóng của Iran trong những ngày tới.

Trong khi đó, Nga - quốc gia đã đầu tư mạnh vào sản xuất quân sự — đã phóng hơn 700 tên lửa trong chiến dịch mùa đông năm nay nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, theo Kiev. Tháng trước, Moscow đã phóng 32 tên lửa đạn đạo chỉ trong một đêm.

Phần lớn các tên lửa Patriot cung cấp cho Ukraine được các nước châu Âu tài trợ thông qua Danh sách Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), một sáng kiến do NATO dẫn đầu nhằm mua vũ khí do Mỹ sản xuất cho Kiev.

Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề nói với Reuters, các đồng minh của Ukraine đã cam kết gửi 37 tên lửa PAC-3 kể từ cuộc họp gần nhất vào giữa tháng Hai. Một nguồn tin khác cho biết Ý đã bác bỏ khả năng rút bớt hệ thống phòng không khỏi Ukraine để hỗ trợ các nước vùng Vịnh.

Tuy nhiên, hai nhà ngoại giao châu Âu cảnh báo rằng nếu cuộc chiến với Iran kéo dài, các đợt cung cấp theo chương trình PURL có thể bị trì hoãn khi Mỹ phải rút bớt từ kho dự trữ của chính mình.

Một quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Mỹ xác nhận rằng trước đây đã từng xảy ra chậm trễ trong việc cung cấp vũ khí cho PURL do vấn đề sản xuất, và tình trạng tắc nghẽn này có thể nghiêm trọng hơn nếu cuộc chiến với Iran kéo dài. “Chúng tôi chỉ có thể sản xuất được một lượng nhất định trong một thời điểm”, vị quan chức nói.

Mỹ cũng có quyền ưu tiên trước các đơn hàng, nghĩa là có thể tạm dừng hoặc chuyển hướng các lô vũ khí dự kiến giao cho các nước khác bất cứ lúc nào.

Mặc dù Lockheed Martin đang tăng sản lượng PAC-3 lên 2.000 tên lửa mỗi năm theo thỏa thuận công bố hồi tháng 1, mức sản xuất này sẽ không kịp giải quyết bất kỳ tình trạng thiếu hụt nào trong năm nay.

Lầu Năm Góc không phản hồi yêu cầu bình luận về nguồn cung vũ khí cho Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelensky đầu tuần này cũng cảnh báo rằng một cuộc chiến kéo dài và căng thẳng ở Iran có thể làm giảm số lượng hệ thống phòng không sẵn có cho Ukraine. Ông cũng cho biết Nga đang chuẩn bị một làn sóng tấn công mới nhằm vào cơ sở hạ tầng, hậu cần và nguồn nước.

Ông Zelensky là người ủng hộ mạnh mẽ cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, trái ngược với Moscow, vốn đã lên án các cuộc không kích nhằm vào đồng minh của mình.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang gây sức ép để Ukraine nhanh chóng đạt được thỏa thuận hòa bình - có thể bao gồm việc nhượng lãnh thổ cho Nga - cho biết hôm thứ Ba rằng việc chấm dứt chiến tranh Ukraine vẫn là ưu tiên hàng đầu của ông.

Tuy nhiên, vòng đàm phán hòa bình mới do Mỹ làm trung gian dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi vào thứ Tư và thứ Năm đã bị hủy sau các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các nước vùng Vịnh, và địa điểm mới vẫn chưa được công bố.

Nếu các cuộc đàm phán tiếp tục, Nga có thể tìm cách tận dụng sự phân tâm của Mỹ để gây thêm sức ép buộc Ukraine chấp nhận các điều khoản bất lợi, theo ông Yevhen Mahda của Viện Chính sách Thế giới tại Kiev.

Ukraine khẳng định sẽ không từ bỏ lãnh thổ và trong những tuần gần đây đã giành lại một số khu vực. Theo nhóm phân tích an ninh Black Bird Group có trụ sở tại Phần Lan, tháng Hai là lần đầu tiên kể từ năm 2023 Ukraine giành lại nhiều lãnh thổ hơn số bị mất.

Tuy nhiên, Emil Kastehelmi của Black Bird Group cảnh báo rằng nếu hệ thống phòng không của Ukraine suy giảm nghiêm trọng, quân đội nước này sẽ phải đưa ra những quyết định khó khăn về việc bảo vệ mục tiêu nào trước.

“Ukraine phải có khả năng bảo vệ không chỉ cơ sở hạ tầng năng lượng mà cả ngành công nghiệp và các căn cứ quân sự”, ông nói.

Ông Hoffmann cho rằng Ukraine cần phát triển năng lực tấn công các cơ sở sản xuất tên lửa của Nga sâu trong lãnh thổ Nga bằng chính tên lửa của mình.

“Phòng thủ tên lửa chỉ nên là biện pháp tạm thời cho đến khi bạn làm suy yếu được năng lực tấn công của đối phương”, ông nói. Theo ông, Ukraine và các đồng minh cần đầu tư vào năng lực tên lửa, vì đầu đạn của các drone tầm xa hiện nay quá nhỏ để gây thiệt hại đáng kể.

Đề xuất của Trump hồi tháng 10 năm ngoái về việc Mỹ có thể cung cấp tên lửa hành trình Tomahawk cho Ukraine cuối cùng đã không trở thành hiện thực sau khi Moscow cảnh báo điều này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ song phương.

Tháng trước, Ukraine cho biết họ đã tiến hành một cuộc tấn công bằng tên lửa hành trình FP-5 Flamingo do trong nước sản xuất nhằm vào Nhà máy chế tạo máy Votkinsk - một cơ sở sản xuất tên lửa của Nga tại vùng Udmurtia, cách biên giới Ukraine khoảng 1.400 km.

“Cuối cùng, Ukraine sẽ phải đầu tư vào năng lực tấn công. Đó là con đường duy nhất", ông Hoffmann nói.

×