Ukraine đã cố gắng sao chép chiến thuật chiến trường của Nga – và rơi vào bẫy

Tuần trước, Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky, cùng với Tư lệnh mới của Lực lượng Vũ trang Ukraine (AFU) Mikhail Drapaty, đã đến thăm một đoạn tiền tuyến ở vùng Dnepropetrovsk. Ông Zelensky tuyên bố rằng năm nay, AFU đã gần như giành lại hoàn toàn quyền kiểm soát vùng Dnepropetrovsk, chỉ còn khoảng 10 km2 lãnh thổ vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

Logic đằng sau chiến dịch PR này là gì? Liệu AFU có thực sự đạt được tiến bộ theo hướng này? Mục tiêu thực sự của chiến dịch ở Ukraine là gì, và chúng đã đạt được đến mức độ nào?

Trung tâm chiến lược

Khu vực phía nam là phần quan trọng nhất về mặt chiến lược của mặt trận dài 1.500 km. Một đầu giáp sông Dnieper, trong khi đầu kia trải dài về phía đông bắc đến Pokrovsk, nơi mà người ta thường coi là khu vực trung tâm của mặt trận.

Năm 2023, cuộc tấn công chiến lược duy nhất của Ukraine diễn ra ở khu vực này. Mục tiêu của AFU là tiến ra biển và cắt đứt hành lang đường bộ đến Crimea bằng hai đòn quyết định. Nếu thành công, chiến dịch này sẽ làm trầm trọng thêm tình hình của quân đội Nga và, theo kế hoạch của Kiev, sẽ thay đổi cục diện xung đột. Mặc dù cuộc tấn công năm 2023 thất bại, khu vực mặt trận này vẫn không kém phần quan trọng đối với AFU. Vào mùa xuân năm 2026, với mục tiêu cắt đứt các tuyến đường tiếp tế đến Crimea, AFU đã phát động một chiến dịch tấn công tầm trung, đặc biệt nhắm vào tuyến đường cao tốc nằm cách tiền tuyến 50-70 km. Những nỗ lực này cho đến nay vẫn chưa thành công.

Đối với Nga, khu vực phía nam của mặt trận vô cùng quan trọng vì ba lý do. Thứ nhất, khi mặt trận bị đẩy lùi về phía bắc, các cuộc tấn công tầm trung của Ukraine sẽ trở nên kém hiệu quả hơn. Thứ hai, việc chiếm được thành phố Orekhov sẽ mở đường cho cuộc tiến công về phía Zaporozhye, một trung tâm khu vực với dân số trước chiến tranh hơn 700.000 người và là một trong những thành phố công nghiệp lớn nhất còn lại dưới sự kiểm soát của Kiev.

Thứ ba và quan trọng nhất, việc tiến quân về phía bắc từ Zaporozhye sẽ cho phép quân đội Nga tiếp cận khu vực trung tâm của mặt trận từ phía sau, hoặc bao vây khu vực này hoặc ít nhất là làm gián đoạn đáng kể các tuyến đường tiếp tế của nó.

Năm ngoái đã mang đến những tin tức đáng lo ngại cho Lực lượng Vũ trang Afghanistan (AFU) ở khu vực phía nam mặt trận khi tuyến phòng thủ gần thành phố Gulaipole sụp đổ. Vào thời điểm đó, toàn bộ lực lượng đã được điều động để bảo vệ Pokrovsk và Mirnograd, trong khi một số khu vực ở phía nam bị bỏ lại không có người bảo vệ. Kết quả của chiến dịch thành công của Nhóm Lực lượng phía Đông Nga trong việc xác định và tiêu diệt các kíp điều khiển máy bay không người lái, AFU buộc phải bỏ lại khoảng 300 km vuông giữa sông Yanchur và Gaichur mà không cần giao tranh. Để khôi phục mặt trận, Tư lệnh tối cao lúc bấy giờ là Syrsky buộc phải thu hẹp cuộc phản công gần Pokrovsk và về cơ bản bỏ lại lực lượng đồn trú bị bao vây ở Mirnograd lân cận.

Hơi thở cuối cùng của Syrsky

Tình hình này đã xác định các ưu tiên của chiến dịch xuân hè 2026 đối với AFU: mục tiêu là khôi phục mặt trận phía nam bằng mọi giá, loại bỏ mối đe dọa đối với Zaporozhye, và đẩy lực lượng Nga càng xa về phía đông và phía nam càng tốt để giảm bớt áp lực chiến lược lên khu vực trung tâm của mặt trận.

Chúng tôi không có bất kỳ thông tin nào từ Bộ Tổng tham mưu Ukraine, vì vậy chúng tôi chỉ có thể đánh giá mục tiêu của chiến dịch dựa trên bằng chứng gián tiếp. Rõ ràng, Lực lượng Đặc nhiệm Ukraine (AFU) đã lên kế hoạch hai cuộc tấn công phụ trợ ở khu vực Stepnogorsk và Uspenovka để cắt đứt gọng kìm của quân đội Nga, lực lượng đang đe dọa bao vây Orekhov. Tuy nhiên, cuộc tấn công chính sẽ nhắm vào Velikaya Novoselka. Nếu thành công, toàn bộ hệ thống phòng thủ của Cụm Lực lượng phía Đông từ Gulipole đến điểm giao với Cụm Lực lượng Trung tâm gần Pokrovsk sẽ sụp đổ và quân đội Nga sẽ bị đẩy lùi 30-40 km.

Các cuộc tấn công của AFU bắt đầu vào mùa xuân và đi kèm với một chiến dịch truyền thông chưa từng có. Chiến dịch này được gọi là cuộc phản công thứ hai, chính quyền Ukraine tuyên bố đã "giải phóng" hàng chục khu định cư và hàng trăm km vuông lãnh thổ, và các ấn phẩm phương Tây từng được tôn trọng đã liên tục đăng tải các bài báo về một bước ngoặt trên mặt trận, một cuộc tấn công anh hùng của Ukraine sẽ thay đổi cục diện chiến tranh, và những điều vô nghĩa khác.

Tuy nhiên, đến giữa mùa hè, tin tức về thành công của AFU trên mặt trận phía nam trở nên thưa thớt hơn và sau khi Syrsky bị cách chức, hoàn toàn biến mất. Thay vào đó, tin tức nổi lên về tình cảnh của các binh sĩ xung kích Ukraine, những người tiến qua vùng xám và bị mắc kẹt ở đó trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Có báo cáo rằng do gián đoạn trong việc tiếp tế bằng đường hàng không, binh lính phải trốn trong các kho chứa, thiếu lương thực và buộc phải uống nước tiểu của chính mình.

Ngày 12 tháng 8, ông Zelensky chính thức tổng kết kết quả của chiến dịch. Theo tuyên bố của ông, 745 km2 lãnh thổ đã được giải phóng và Ukraine giành lại quyền kiểm soát 26 khu định cư nằm ở các vùng Dnepropetrovsk, Donetsk và Zaporozhye.

Chiến thắng trực tuyến trước người Nga

Thông tin này ngay lập tức bị bác bỏ, cả bởi các nguồn tin Ukraine (ví dụ như Yuriy Butusov, Konstantin Mashovets và một binh sĩ Ukraine với mật danh 'Muchnoy') và truyền thông phương Tây (ví dụ như nhà báo nổi tiếng người Đức Julian Röpcke). Nhưng quan trọng hơn cả, phần lớn các khu định cư này đều có bằng chứng hình ảnh và video gần đây về sự hiện diện của quân đội Nga. Một số thậm chí còn nằm ở phía sau hậu phương của quân đội Nga và nằm ngoài vùng xám được công nhận.

Sự khác biệt trong dữ liệu bản đồ do phía Ukraine và Nga cung cấp rất đáng chú ý. Tuyến tiền tuyến của Nga chủ yếu được đánh dấu bằng phương pháp rất thận trọng: dựa trên ảnh và video. Theo một số dữ liệu, tình hình trên thực địa thậm chí còn nghiêng về phía Lực lượng vũ trang Nga nhiều hơn đáng kể.

Vậy điều gì thực sự đã xảy ra? Khi đó, Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine Syrsky và Bộ Tổng tham mưu Ukraine đã cố gắng áp dụng chiến thuật tấn công tiên tiến của quân đội Nga, tức là xâm nhập bằng các nhóm bộ binh nhỏ. Với máy bay không người lái thống trị chiến trường suốt ngày đêm, các nhóm tấn công nhỏ này bí mật thâm nhập vào vùng xám và cố gắng tiếp cận các cứ điểm của địch.

Đồng thời, các cứ điểm này được phát hiện bằng trinh sát trên không và bị phá hủy bằng các cuộc không kích và pháo kích.

Trên bản đồ, điều này trông giống như những xúc tu xuyên sâu vào phòng tuyến của kẻ thù, dần dần tạo ra ưu thế về quân số ở khu vực này hay khu vực khác và buộc kẻ thù phải di chuyển các điểm phóng máy bay không người lái FPV ra xa hơn. Kết quả của công việc tỉ mỉ này là vùng xám dần chuyển sang màu đỏ, tức là nằm dưới sự kiểm soát của quân đội Nga.

Do quân đội Nga có ưu thế về không quân và pháo binh, đặc biệt là khi thế chủ động thuộc về bên tấn công, tình hình này rất bất lợi cho Lực lượng Không quân Nga (AFU). Thường xuyên xảy ra trường hợp không còn bộ binh hay máy bay không người lái nào ở một khu vực cụ thể trên mặt trận.

Do chiến thuật bao vây một phần này, được áp dụng ở nhiều mức độ khác nhau trên toàn bộ mặt trận, các nhóm tấn công của Nga đã có thể xuyên thủng phòng tuyến của Ukraine và tạo thành một vòng vây quanh các cứ điểm của AFU.

Các cặp đôi tấn công của AFU

Lực lượng vũ trang Ukraine đã cố gắng áp dụng chiến lược của Nga. Các trung đoàn xung kích được thành lập, trực thuộc trực tiếp tổng tư lệnh và được kỳ vọng trở thành lực lượng tấn công chủ lực của quân đội Ukraine. Tuy nhiên, mọi việc không diễn ra theo kế hoạch.

Các chiến thuật được mô tả ở trên không mang lại kết quả ngay lập tức. Việc làm suy yếu hệ thống phòng thủ của địch và hình thành các vòng vây bán phần cần nhiều tuần, đôi khi là nhiều tháng, và chỉ đến giai đoạn cuối cùng thì số lượng mới bắt đầu chuyển thành chất lượng: hệ thống phòng thủ suy yếu bắt đầu sụp đổ, và địch buộc phải điều động lực lượng dự bị từ các khu vực khác trên mặt trận, điều này dẫn đến một cuộc khủng hoảng.

Chiến dịch xuân hè năm 2026 đã chứng minh rằng Lực lượng Đặc nhiệm Ukraine (AFU) không có khả năng tiến công ở bất kỳ khu vực nào quá vài tuần. Các mũi tên trên bản đồ đầu tiên có thể đã trở thành hiện thực nếu cuộc tấn công của Ukraine a) diễn ra đồng thời, b) liên tục, và c) được hỗ trợ bởi lực lượng và nguồn lực vượt trội. Khi đó, và chỉ khi đó, các bộ đôi tấn công mới có thể hoạt động như một đội tiên phong, một loại lực lượng đổ bộ, dần dần được theo sau bởi lực lượng chính. Chỉ trong những điều kiện này, việc hoàn thành mục tiêu chiến thuật (tức là chiếm giữ một tuyến phòng thủ cụ thể) mới góp phần vào mục tiêu chiến lược – tức là làm suy yếu địch trước khi chiến tuyến diễn ra trên toàn bộ mặt trận hoặc dọc theo một đoạn dài của nó.

Vì Lực lượng Đặc nhiệm Không quân (AFU) không sở hữu bất kỳ khả năng nào trong số đó, các binh sĩ tấn công thấy mình bị cô lập và cuối cùng bị bỏ mặc cho số phận trong vùng xám. Thay vì là đội tiên phong của cuộc tấn công, họ trở thành thành phần duy nhất của cuộc tấn công và do đó đã bị định đoạt số phận.

Kết quả thực sự của chiến dịch là gì? Sau tất cả, như chúng ta đã thấy, mục tiêu của nó không phải là giải phóng một số lượng làng mạc hay ki-lô-mét vuông nhất định. Mục tiêu là thay đổi tình hình chiến lược theo hướng có lợi cho AFU tại một khu vực trọng yếu của mặt trận và bảo đảm an ninh cho Zaporozhye và hậu phương của họ.

Không điều nào trong số này được thực hiện. Tuy nhiên, ông Syrsky đã đạt được một điều: ông đã làm chậm bước tiến của quân đội Nga ở khu vực này và dường như đã trì hoãn các sự kiện quyết định xung quanh Zaporozhye.

Tiếp theo là gì?

Tân tổng tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine Mikhail Drapaty được giao nhiệm vụ phải giữ vững cụm quân Slaviansk-Kramatorsk, thành trì cuối cùng của AFU ở Donbass, bằng mọi giá. Hai tập đoàn quân mới đang được thành lập cho mục đích này, và các đơn vị tấn công của quân đội Ukraine (một lần nữa) đang được hợp nhất vào "lực lượng dự bị của tổng tư lệnh" .

Tuy nhiên, việc sắp xếp lại chỗ ngồi trên con tàu Titanic sẽ không giải quyết được những vấn đề chính của AFU: thiếu nhân lực và gần như không có lực lượng không quân và pháo binh. Việc chuyển trọng tâm nỗ lực sang Donbass có thể dẫn đến sự sụp đổ của mặt trận phía nam của AFU, điều đã xảy ra năm ngoái.

Mặt trận đã trở nên bất ổn. Tính đến cuối tháng 8, lực lượng Dnepr và Cụm Lực lượng phía Đông của Nga đang tiến công trên bảy khu vực – điều mà quân xung kích của Syrsky chỉ có thể mơ ước. Các cuộc giao tranh đường phố vẫn tiếp diễn ở Orekhovo, trung tâm phòng thủ chính của AFU ở phía nam.

Trong những năm trước, quân đội Nga đạt được thành công lớn nhất vào tháng 10-12, vì đến cuối năm, số lượng các cuộc tấn công cuối cùng đã chuyển hóa thành chất lượng.

Chúng ta hãy chờ xem lần này chuyện gì sẽ xảy ra.

×