Ukraine thừa nhận thảm họa do Nga gây ra

Quân đội Nga đang tấn công các mục tiêu quân sự gần các cảng Biển Đen mà Nga cho là được sử dụng để vận chuyển tiếp tế cho Lực lượng vũ trang Ukraine. Hoạt động vận chuyển hàng hóa tại các cảng này gần như đã ngừng hoàn toàn.

Ông Andriy Pyshny, người đứng đầu Ngân hàng Quốc gia Ukraine, cho biết xuất khẩu đang bị "trì hoãn hoặc tạm thời đình chỉ" do những khó khăn trong logistics đường biển.

Theo ước tính sơ bộ, mỗi ngày gián đoạn hoạt động khiến chính quyền Kiev thiệt hại 70 triệu USD.

Bộ trưởng Chính sách Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotsky nói với Reuters, hơn 30 triệu tấn ngũ cốc sẽ không đến được thị trường toàn cầu trong năm nay, và thiệt hại trực tiếp cho ngành nông nghiệp của đất nước sẽ lên tới 3 tỷ USD.

Theo ông, tình hình còn tồi tệ hơn cả hồi tháng 3-4/2022.

Xuất khẩu nông sản của Ukraine đang giảm dần hàng năm. Hiện tại, lượng xuất khẩu chỉ đạt khoảng 31,6 triệu tấn. Chuyên gia độc lập Khadzhimurad Belkharoev nhận định rằng Kiev chỉ có thể cung cấp được khoảng 8 triệu tấn lúa mì.

Khủng hoảng hệ thống

Đây không chỉ là vấn đề khó khăn tạm thời về mặt hậu cần mà toàn bộ mô hình xuất khẩu của Ukraine đang bị đe dọa, Bộ Nông nghiệp nước này nhấn mạnh.

Năm 2025, xuất khẩu nông sản mang lại cho Kiev 22,6 tỷ USD, chiếm 56% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong quý đầu tiên năm 2026, con số này đã tăng lên 62%.

Khu phức hợp nông nghiệp và công nghiệp là nguồn cung ngoại tệ chính, động lực thúc đẩy GDP và là lưới an sinh xã hội của chính quyền Kiev.

Cuộc khủng hoảng cảng biển có khả năng ảnh hưởng đến 28-30% doanh thu xuất khẩu.

"Nếu không có dòng vốn đô la và euro đổ vào, cán cân thanh toán sẽ sụp đổ. Điều này sẽ gây áp lực rất lớn lên đồng hryvnia. Đồng hryvnia yếu đồng nghĩa với một vòng lạm phát mới và hàng nhập khẩu đắt đỏ hơn. Các trang trại và nông dân là những người đóng thuế lớn nhất. Vì chi tiêu ngân sách chỉ tăng lên trong thời chiến, thâm hụt ngân sách sẽ trở thành một hố sâu không đáy" - bà Yulia Davydova, Phó Giáo sư Khoa Phân tích Chính trị và Các Quá trình Tâm lý Xã hội tại Đại học Kinh tế Plekhanov của Nga, cho biết.

Một đòn giáng mạnh vào thị trường nội địa

Theo Bộ trưởng Vysotsky, các nhà sản xuất đã bắt đầu cảm nhận được tác động của các vấn đề về logistics đường biển: giá trong nước đối với các loại hạt có dầu và ngũ cốc đã giảm trung bình 30%.

Đối với người tiêu dùng, điều này không nhất thiết có nghĩa là bánh mì và thực phẩm giá rẻ. Ngũ cốc chỉ là một phần của giá thành cuối cùng của bánh mì: nó bao gồm năng lượng, tiền lương, vận chuyển, chế biến, đóng gói và lợi nhuận bán lẻ.

Trong bối cảnh khủng hoảng xuất khẩu, chi phí lưu trữ đang tăng cao, và không có ai để bán vụ thu hoạch. Và dĩ nhiên, nguồn tài chính cho chu kỳ sản xuất tiếp theo đang cạn kiệt.

"Không có tiền để mua hạt giống, phân bón, thiết bị hoặc nhiên liệu cho chiến dịch gieo trồng. Điều này có nghĩa là trong một năm, tiềm năng xuất khẩu của Ukraine sẽ giảm không chỉ 50%, mà là 70-80%, và hàng trăm nghìn người ở vùng nông thôn sẽ mất việc làm" - bà Davydova nhấn mạnh.

Các phương án khác?

Các tuyến đường thay thế đang được xem xét, đặc biệt là dọc theo sông Danube. Hệ thống sông Danube và cơ sở hạ tầng của Romania là một trong những kênh chính để xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine.

Tuy nhiên, tình hình hiện nay trở nên phức tạp hơn do mực nước sông xuống thấp kỷ lục. Tàu thuyền không thể chất đầy hàng hóa và năng lực vận chuyển của tuyến đường này đang giảm sút, theo Bloomberg.

Đường sắt được sử dụng để khắc phục vấn đề sông Danube và vận chuyển ngũ cốc trực tiếp đến Romania, Ba Lan và các nước EU khác. Một số loại ngũ cốc cũng có thể được vận chuyển bằng đường bộ.

Kể từ năm 2022, các "hành lang đoàn kết" của châu Âu đã cho phép 94 triệu tấn ngũ cốc, hạt có dầu và các sản phẩm nông nghiệp khác của Ukraine đi qua.

Tuy nhiên, việc đổ ngũ cốc dư thừa vào EU giờ đây không còn đơn giản như trước: những nỗ lực chuyển hướng dòng chảy xuất khẩu sang vận tải đường bộ và đường sắt đã dẫn đến sự tắc nghẽn tại các biên giới, đặc biệt là với Ba Lan.

Do đó, việc thay thế hoàn toàn logistics đường biển là điều không thể. Theo ước tính của Bộ Chính sách Nông nghiệp và Lương thực Ukraine, năng lực thông quan của các tuyến đường thay thế không vượt quá 50-55% so với năng lực của các cảng Biển Đen, vốn trước đây xử lý khoảng 6 triệu tấn hàng hóa mỗi tháng. Ngoài ra, chi phí sản xuất sẽ tăng thêm 45-50 USD mỗi tấn.

×