Ukraine tung “quái vật laser” diệt bầy "sát thủ trên không" Nga: Vũ khí đổi cuộc chơi hay chỉ là canh bạc công nghệ?

Vũ khí laser không còn là ý tưởng trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Nhiều tập đoàn quốc phòng lớn trên thế giới đã phát triển thành công các hệ thống phòng không sử dụng laser và đưa ra thị trường. Giờ đây, Ukraine có thể trở thành quốc gia tiếp theo đưa công nghệ này vào chiến đấu thực tế.

Mới đây, Kiev thông báo sẽ tích hợp các hệ thống laser vào mạng lưới phòng thủ chống UAV.

Phó Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Andrii Lebedenko cho biết, trong vòng hai đến ba tháng tới, quân đội nước này sẽ sở hữu những hệ thống có khả năng tiêu diệt các mục tiêu bay, bao gồm UAV hiệu quả hơn cả súng máy.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng, dù công nghệ này có chi phí cực thấp, nhiều ưu điểm nhưng vẫn chưa thể thay thế các hệ thống phòng không truyền thống.

Laser hoạt động như thế nào?

Khác với hình ảnh những tia laser có thể hủy diệt mục tiêu tức thì trong loạt phim Star Wars, vũ khí laser hiện đại hoạt động theo nguyên lý đơn giản hơn.

Các hệ thống vũ khí năng lượng định hướng (Laser Directed Energy Weapons - LDEW) bắn ra chùm tia năng lượng tập trung liên tục vào mục tiêu. Tia laser có thể phá hủy cảm biến quang học của UAV hoặc làm hỏng các linh kiện điện tử bên trong, khiến thiết bị mất khả năng hoạt động.

Có thể hình dung cơ chế này giống như một máy cắt kim loại bằng laser trong nhà máy, nhưng có khả năng tác động ở khoảng cách hàng trăm mét hoặc xa hơn.

"Đạn" gần như vô hạn, mỗi phát bắn chỉ vài euro

Theo các chuyên gia, ưu điểm lớn nhất của vũ khí laser nằm ở chi phí vận hành.

Trong khi một tên lửa phòng không hiện đại có giá hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu euro, còn đạn dược ngày càng khan hiếm, thì laser chỉ cần nguồn điện để khai hỏa.

Mỗi lần bắn chỉ tiêu tốn lượng điện trị giá khoảng vài euro.

Điều này có thể giúp Ukraine đảo ngược bài toán chi phí mà Nga đang khai thác. Moscow liên tục tung các đợt UAV giá rẻ nhằm buộc Ukraine phải sử dụng những tên lửa phòng không đắt đỏ để đánh chặn, khiến kho đạn nhanh chóng cạn kiệt.

Frank Sauer, chuyên gia quân sự thuộc Đại học Quân đội Liên bang Đức, nhận định các hệ thống laser hiện nay đã đủ khả năng đối phó UAV trong điều kiện thực tế.

Ông cho biết nếu có nguồn điện ổn định, vũ khí laser gần như không bị giới hạn số lần khai hỏa. Chúng bắn với tốc độ ánh sáng, không cần tiếp đạn và cũng không tạo ra các mảnh đạn rơi xuống mặt đất.

Cho đến nay, Israel là quốc gia hiếm hoi đã đưa công nghệ laser vượt qua giai đoạn thử nghiệm để sử dụng trong thực tế.

Không phải "vũ khí thần kỳ"

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo laser không phải lời giải cho mọi vấn đề.

Theo Torben Schütz, Giám đốc nghiên cứu của tổ chức EDINA (Đức), việc triển khai laser ngay sát tiền tuyến sẽ rất khó khăn.

Các hệ thống này cần nguồn điện lớn và hệ thống làm mát phức tạp. Chính lượng nhiệt tỏa ra khiến chúng dễ bị đối phương phát hiện.

Muốn tránh bị tấn công, các tổ hợp laser phải thường xuyên cơ động. Tuy nhiên, điều đó lại khiến việc duy trì nguồn điện liên tục trở nên khó khăn.

Vì vậy, trong giai đoạn đầu, các hệ thống laser nhiều khả năng chỉ được bố trí ở những khu vực phía sau chiến tuyến hoặc các vị trí phòng thủ cố định.

Ngoài ra, laser cũng có tầm bắn ngắn hơn nhiều loại vũ khí phòng không hiện nay, trong khi chi phí đầu tư ban đầu khá lớn. Do đó, các hệ thống pháo phòng không và súng máy vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ khu vực.

Nga cũng có thể tìm cách đối phó

Giống như mọi loại vũ khí mới, laser sớm hay muộn cũng sẽ xuất hiện biện pháp khắc chế.

Các chuyên gia cho rằng UAV Shahed của Nga có thể thay đổi quỹ đạo bay theo hướng khó đoán hơn hoặc sử dụng vật liệu phản xạ để làm giảm hiệu quả của tia laser.

Ngoài ra, hiệu quả của vũ khí laser còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Mưa lớn, sương mù, khói bụi hoặc độ ẩm cao đều có thể làm suy giảm sức mạnh của chùm tia.

Frank Sauer nhấn mạnh laser sẽ chỉ là một mắt xích trong hệ thống phòng không nhiều lớp của Ukraine, chứ không thể thay thế hoàn toàn các loại tên lửa hay pháo phòng không.

"Nếu xét đến yêu cầu về nguồn điện, tầm bắn và sự phụ thuộc vào thời tiết, laser sẽ luôn chỉ là một thành phần trong mạng lưới phòng không tích hợp. Không có loại vũ khí nào là giải pháp toàn diện, và laser cũng vậy", ông kết luận.

×