Ukraine vỡ trận miền nam, binh sĩ bị biến thành “vật tế thần” để che đậy sai lầm ở cấp chỉ huy

Chỉ hơn một tuần sau khi chiếm được thị trấn Huliaipole ở tỉnh Zaporizhzhia, quân đội Nga đã tiếp tục thâm nhập sang khu định cư lân cận Zaliznychne, trên trục đường dài dẫn về thành phố Zaporizhzhia. Dù thành phố lớn này vẫn còn cách xa khoảng 80 km, nhưng tốc độ tiến quân của Nga đang nhanh hơn nhiều so với dự đoán ban đầu.

Nguyên nhân không khó để lý giải. Lực lượng Ukraine đang cạn kiệt lực lượng dự bị, chủ yếu do tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng bộ binh được huấn luyện bài bản – hệ quả trực tiếp của một hệ thống động viên bị xem là tham nhũng và không được lòng dân. Trong khi đó, Bộ chỉ huy Ukraine vẫn tiếp tục điều một tỷ lệ lớn tân binh vào các đơn vị xung kích, dù chính họ thừa nhận những đơn vị này không được thiết kế để trấn giữ lâu dài các thị trấn như Huliaipole.

Huliaipole thất thủ: Lực lượng phòng thủ bị bỏ rơi từ lâu

Sau khi Huliaipole rơi vào tay Nga, các đơn vị xung kích của Ukraine được điều gấp tới khu vực này. Tuy nhiên, những lực lượng này không được huấn luyện, trang bị hay kỳ vọng sẽ bám trụ để phòng thủ.

Điều đó khiến nhiều thị trấn và thành phố tiền tuyến rơi vào tình trạng chỉ còn được bảo vệ bởi các đơn vị phòng thủ lãnh thổ – lực lượng vốn theo chủ trương là kém trang bị hơn và thiếu quân hơn so với các đơn vị xung kích.

Khi các đơn vị phòng thủ lãnh thổ này tan vỡ trước sức ép liên tục từ lực lượng Nga đông hơn và hỏa lực mạnh hơn, các chỉ huy ở Kiev thường quay sang đổ lỗi cho chính họ, đồng thời hứa hẹn cải tổ lực lượng phòng thủ lãnh thổ – như thể nguyên nhân nằm ở tổ chức yếu kém, chứ không phải ở tình trạng thiếu người và thiếu vũ khí mang tính hệ thống.

Ngay trước Giáng sinh, những binh sĩ còn sống sót của Lữ đoàn Phòng thủ Lãnh thổ số 102 và 106 đã buộc phải rút lui khỏi Huliaipole – từng là trụ cột phòng tuyến của Ukraine tại Zaporizhzhia. Lữ đoàn bộ binh cơ giới số 57 của Nga nhanh chóng tiến vào và kiểm soát phần lớn thị trấn.

Một số đơn vị xung kích, trong đó có các thành phần của Trung đoàn Xung kích số 5 và 425, được điều từ Donetsk sang Zaporizhzhia và tiến hành một vài đợt phản công cục bộ. Tuy nhiên, theo nhà quan sát quân sự Thorkill, những nỗ lực này “không đạt được bất kỳ thành quả lãnh thổ bền vững nào”.

Lực lượng xung kích: “Lính cứu hỏa” không có nhiệm vụ giữ đất

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi từng gọi các đơn vị xung kích là “lính cứu hỏa” – lực lượng được tung vào những điểm nóng khi tình hình trở nên nguy cấp chứ không có nhiệm vụ giành và giữ lãnh thổ.

“Chúng tôi dập lửa ở những nơi tình thế trở nên nguy cấp”, ông Syrskyi nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

So với các binh chủng khác như lục quân, thủy quân lục chiến, không quân đổ bộ, Vệ binh Quốc gia hay lực lượng phòng thủ lãnh thổ, các đơn vị xung kích “có tính chất và truyền thống hoàn toàn khác”.

Họ tấn công rồi rút lui, không được huấn luyện, trang bị hay kỳ vọng sẽ giữ trận địa trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Thất bại gần như không tránh khỏi

Kết cục ở Huliaipole gần như đã được định đoạt ngay khi các đơn vị phòng thủ lãnh thổ buộc phải rút lui. Nhưng điều đó không có nghĩa lỗi nằm ở họ.

Nhóm phân tích Conflict Intelligence Team, ủng hộ Ukraine, nhận định: “Những binh sĩ này đã giữ vững vị trí trong thời gian dài, chịu tổn thất cực kỳ nặng nề suốt nhiều tháng, nhưng không được luân phiên ra hậu phương để nghỉ ngơi và tái tổ chức. Trong điều kiện như vậy, việc tiếp tục giữ trận địa gần như là bất khả thi, đặc biệt khi Nga gia tăng áp lực".

Việc quân Ukraine tiếp tục rút lui ở Zaporizhzhia cũng không phải điều bất ngờ. Vài ngày sau khi giành được Huliaipole, Lữ đoàn 57 Nga tiến vào làng Zaliznychne, cách đó 5 km về phía tây. Dù các đơn vị xung kích Ukraine đã phản công và đẩy lùi quân Nga khỏi một số khu vực, nhưng theo ông Thorkill, một nhà máy xi măng ở rìa đông nam Zaliznychne có thể vẫn nằm trong tay Nga.

Tìm “vật tế thần” thay vì giải pháp

Sự sụp đổ tiếp diễn của Ukraine tại Zaporizhzhia không nên khiến ai bất ngờ. Thay vì thừa nhận rằng quân đội không đủ người để biên chế đầy đủ cho mọi đơn vị, tướng Syrskyi lại đi tìm “vật tế thần”.

Ông đã cho mở cuộc điều tra hình sự đối với chỉ huy lực lượng phòng thủ lãnh thổ tại Huliaipole, sau đó tiếp tục công bố một vòng cải tổ cơ cấu nữa đối với các lữ đoàn phòng thủ lãnh thổ – lần thứ hai chỉ trong vòng một năm.

Các cải tổ mới thậm chí còn thu hẹp lữ đoàn phòng thủ lãnh thổ từ năm tiểu đoàn xuống còn bốn, dù có bổ sung thêm máy bay không người lái. Điều này gián tiếp thừa nhận tình trạng thiếu quân, nhưng không giải quyết gốc rễ vấn đề: sự thất bại của hệ thống động viên quân sự Ukraine.

Việc ưu ái các đơn vị xung kích mà tướng Syrskyi coi là “trung thành” – chỉ càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhân lực. Các đơn vị này được ưu tiên nhận tân binh và vũ khí phương Tây.

Ưu tiên “đội chữa cháy” xung kích hơn các đơn vị bộ binh và phòng thủ lãnh thổ chẳng khác nào tuyển quá nhiều lính cứu hỏa – chỉ dập lửa khi cháy đã bùng lên – trong khi lại thiếu trầm trọng lực lượng phòng ngừa cháy nổ ngay từ đầu, theo Euromaidanpress.

Các nhà phân tích cảnh báo, chừng nào Bộ chỉ huy Ukraine còn trông cậy vào các đơn vị phòng thủ lãnh thổ thiếu quân để giữ các địa bàn then chốt, quân đội Ukraine nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục rút lui. Những đợt phản công chớp nhoáng của các đơn vị xung kích chỉ có thể trì hoãn, chứ khó đảo ngược được xu thế này.

×