Văn bia cổ trên một ngọn núi ở Nghệ An được công nhận là bảo vật quốc gia

Trao đổi với phóng viên Dân Việt, ông Cao Tiến Thịnh – Trưởng phòng Kinh tế xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An cho biết: Văn bia cổ “Ma nhai kỷ công bi ký” khắc trên núi đá tại địa bàn xã vừa được công nhận là bảo vật quốc gia.

Cụ thể, theo Quyết định số 236/QĐ-TTg về việc công nhận bảo vật quốc gia của Thủ tướng Chính phủ, Nghệ An vinh dự có 6 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia, trong đó có văn bia “Ma nhai kỷ công bi ký” ở xã Con Cuông.

“Ma nhai kỷ công bi ký” được khắc trên vách núi Thành Nam tại xã Con Cuông. Văn bia có niên đại năm 1335 dưới triều Trần, mang giá trị đặc biệt về lịch sử quân sự và quá trình bảo vệ vùng biên viễn phía Tây của quốc gia Đại Việt trong thế kỷ XIV. Dù đã trải qua gần 700 năm, từng nét chữ trên tấm bia Ma Nhai vẫn như trường tồn cùng thời gian.

Tấm bia cổ kỳ bí nằm ẩn khuất sau dãy núi đá vôi trùng điệp. Đây cũng là tấm bia được khắc trực tiếp lên núi cổ nhất tại Việt Nam.

Theo sử sách ghi chép, văn bia do Hoàng giáp Nguyễn Trung Ngạn biên soạn và khắc lên vách núi. Tấm bia nhằm kỷ niệm chiến công của Thái thượng hoàng Trần Minh Tông (1300 đến 1357) chống giặc Ai Lao.

Năm 1329, sau 15 năm trị vì đất nước, Trần Minh Tông nhường ngôi cho Thái tử Trần Vượng (vua Trần Hiến Tông) rồi lui về làm Thái thượng hoàng.

Vào đầu thế kỷ XIV, quan hệ bang giao giữa Đại Việt với nước láng giềng Ai Lao có nhiều mối bất hòa. Lợi dụng tình hình đó, một số bộ tộc ở phía Tây Nghệ An được sự hậu thuẫn của Ai Lao đã nhiều lần đem quân đánh chiếm, cướp phá khiến người dân vô cùng cực khổ.

Năm Ất Hợi niên hiệu Khai Hựu thứ 7 (năm 1335), Thái thượng hoàng Trần Minh Tông quyết định thân chinh chỉ huy quân đội, tiến đánh Ai Lao. Thấy binh hùng tướng mạnh của nhà Trần, giặc Ai Lao thất thế nên rút quân, từ bỏ ý định xâm phạm bờ cõi Đại Việt.

Trên đường hồi kinh, trong lúc nghỉ ngơi dưới chân núi Thành Nam, ông lệnh cho Phát vận sứ Nguyễn Trung Ngạn soạn văn, khắc chữ ghi lại chiến công đánh đuổi quân Ai Lao trên vách đá.

Nội dung tấm bia thể hiện "Cuối Thu năm Ất Hợi (năm 1335), nhà vua thống lĩnh lục quân đi tuần ở cõi Tây. Thế tử nước Chiêm Thành, nước Chân Lạp, nước Xiêm và tù trưởng đạo thần là Quỳ, Cầm, Xa, Lặc rồi các bộ mán mới phụ thuộc là tù trưởng rợ Bôi Bồn và rợ Thanh Xa đều dâng sản vật của địa phương mình và tranh nhau đón rước.

Chỉ một mình tên giặc Bổng cứ giữ thói u mê, sợ tội mà chưa tới chầu ngay. Đến cuối Đông, vua đóng quân ở cánh đồng Cự Đồn thuộc Mật Châu, rồi lệnh cho các tướng cùng với quân lính vào tận nơi ở của chúng. Tên giặc Bổng nghe uy thế liền trốn chạy, vua bèn xuống chiếu đem quân về".

Bia Ma nhai được giới nghiên cứu xếp vào hàng bia đá có nét chữ lớn nhất Việt Nam. Trung bình mỗi chữ cái có đường kính khoảng 10,5cm trên tổng diện tích gần 3,5m2. Tấm bia được khắc ở độ cao gần 100m.

Bia Ma Nhai được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 2011. Chính quyền đã làm biển chỉ dẫn, bảng giới thiệu, xây lối lên xuống bằng bê tông.

×