Vay 20 cây vàng đầu tư đất lãi tiền tỷ, sau 3 năm trả bằng tiền có vô lý không?

Những vụ việc vay vàng đang được cộng đồng mạng quan tâm. Tình huốn đặt ra là trường hợp ông A cho bà B là người quen vay 20 cây vàng để đầu tư vào mua đất. Khi cho vay, ông A nói rõ với bà B là không tính lãi, chỉ yêu cầu sau này trả bằng vàng.

Tuy nhiên, 3 năm sau, bà B mua đất đầu tư bán đi lãi được 2 tỷ. Bà B thấy giá vàng tăng gấp đôi nên đã mang tiền sang trả bằng giá trị khi vay vàng nhưng ông A không đồng ý.

Luật sư Hoàng Anh Sơn - Đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh đã phân tích dưới góc đội pháp lý tình huống vay vàng có giấy tờ ghi rõ vay vàng trả vàng và trường hợp chỉ cho vay thỏa thuận bằng miệng.

Giấy vay ghi rõ “vay vàng, trả vàng”, nghĩa vụ phải hoàn trả đúng số vàng theo luật

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, “Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng…”.

Đồng thời, khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ nghĩa vụ của bên vay: “Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Như vậy: Nếu giấy vay xác định rõ tài sản vay là vàng và nghĩa vụ trả cũng bằng vàng, thì bà B buộc phải trả đủ 20 cây vàng.

Giá vàng tăng hay giảm không làm thay đổi nghĩa vụ trả nợ, vì pháp luật yêu cầu trả “tài sản cùng loại”.

Việc bà B mang tiền sang trả chỉ hợp pháp khi có thỏa thuận mới hoặc được ông A đồng ý.

Khoản 2 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 cũng cho phép ngoại lệ: “Trường hợp không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại thời điểm và địa điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.”

Quy định này cho thấy:

Việc trả bằng tiền không phải là quyền đương nhiên của bên vay.

Chỉ khi ông A đồng ý, việc quy đổi vàng sang tiền mới hợp pháp.

Ngoài ra, Điều 105 Bộ luật Dân sự xác định vàng là tài sản: “Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.” Do đó, vay vàng được xem là vay tài sản cụ thể, không phải chỉ vay “giá trị tiền”.

Trong trường hợp tranh chấp, tòa án sẽ căn cứ nội dung giấy vay và quy định tại Điều 463, 466 Bộ luật Dân sự 2015 để buộc bên vay trả đúng loại tài sản đã nhận.

Chỉ thỏa thuận miệng hoặc giấy vay không ghi rõ, tòa án sẽ căn cứ chứng cứ và ý chí các bên

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, trường hợp hai bên chỉ trao đổi miệng hoặc giấy vay không ghi rõ “trả bằng vàng hay tiền”, việc xác định nghĩa vụ sẽ phức tạp hơn.

Điều 119 Bộ luật Dân sự quy định về hình thức giao dịch dân sự: “Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.”

Như vậy, thỏa thuận miệng vẫn có giá trị pháp lý nếu chứng minh được.

Khi xảy ra tranh chấp, tòa án sẽ xem xét: Bản chất tài sản giao nhận (có phải vàng thật hay chỉ là quy đổi tiền);

Chứng cứ kèm theo như người làm chứng, tin nhắn, ghi âm, giấy tờ;

Thói quen giao dịch giữa hai bên.

Nếu chứng minh được việc giao nhận là vàng, khả năng cao tòa án xác định đây là hợp đồng vay vàng và áp dụng khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 để buộc trả bằng vàng.

Ngược lại, nếu không chứng minh được nghĩa vụ trả bằng vàng, tòa có thể xem xét nghĩa vụ trả bằng tiền tương đương giá trị tài sản vay, dựa trên nguyên tắc thực hiện nghĩa vụ dân sự.

Điều 357 Bộ luật Dân sự quy định: “Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền thì phải trả đủ tiền và lãi đối với số tiền chậm trả…”

Điều này thường được áp dụng khi tòa án xác định nghĩa vụ thực chất là nghĩa vụ trả tiền (giá trị vàng quy đổi), chứ không phải trả vật cụ thể.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cũng cho biết, điểm cần lưu ý: việc bà B lãi 2 tỷ đồng từ đầu tư đất không làm thay đổi nghĩa vụ pháp lý. Quan hệ giữa hai bên là quan hệ vay tài sản, không phải hợp tác đầu tư.

Theo Điều 463 và Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015, bên vay chỉ có nghĩa vụ hoàn trả tài sản đã vay, không phải chia lợi nhuận cho bên cho vay nếu không có thỏa thuận.

×