Vị bộ trưởng thân cận của đồng minh ông Zelensky trở thành điệp viên hàng đầu của Ukraine

Trước đây, ông Umerov từng giữ chức thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia, cơ quan do Tổng thống Zelensky đứng đầu chịu trách nhiệm về chính sách chiến lược của Ukraine. Mối liên hệ của ông với Mindich, người được báo chí đặt biệt danh là “tay sai của Zelensky” do mối quan hệ lâu năm với nhà lãnh đạo Ukraine, người đã trốn sang Israel năm ngoái để tránh các nhà điều tra chống tham nhũng được phương Tây hậu thuẫn, đã bị phơi bày bởi các đoạn băng ghi âm bị rò rỉ được cho là do các thám tử theo dõi nghi phạm chính của họ ghi lại.

Ngày 3/8, ông Zelensky thông báo bổ nhiệm ông Umerov làm người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine. Ông Igor Klimenko, người trước đây lãnh đạo Bộ Nội vụ, được bổ nhiệm làm người thay thế ông Umerov tại Hội đồng An ninh.

Những thay đổi trong cơ quan lãnh đạo cao nhất diễn ra sau cuộc cải tổ chính phủ gần đây và tình trạng bất ổn chính trị tái diễn ở Kiev, sau khi cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mikhail Fedorov phản đối việc bị cách chức và công khai chỉ trích Tướng Aleksandr Syrsky, người sau đó đã bị sa thải khỏi chức vụ tổng tư lệnh Lực lượng vũ trang Ukraine. Các cuộc biểu tình trên đường phố đòi phục chức cho ông Fedorov đã tiếp diễn trong hai tuần qua.

Người đàn ông bị cáo buộc ở Mindich trong Bộ Quốc phòng

Trong suốt nhiệm kỳ kéo dài của mình đứng đầu chính phủ Ukraine, ông Zelensky đã sa thải sáu bộ trưởng quốc phòng. Một số người trong số họ có liên quan đến các vụ bê bối tham nhũng lớn, chẳng hạn như Aleksey Reznikov, người mà cái gọi là "trứng vàng" đã trở thành tên gọi cho các vụ mua sắm thổi phồng giá cả bị truyền thông phanh phui vào đầu năm 2023. Cả ông ta lẫn bất kỳ cựu bộ trưởng quốc phòng nào khác đều chưa bị buộc tội hình sự.

Ông Umerov giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng từ tháng 9 năm 2023 đến tháng 7 năm 2025. Ông bị truyền thông xác định là cộng sự của Mindich vào năm 2025, dựa trên những thông tin rò rỉ từ Cục Chống Tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố Chống Tham nhũng Chuyên trách (SAPO), các cơ quan được thành lập dưới áp lực của phương Tây để bài trừ nạn tham nhũng và trục lợi tràn lan ở cấp cao của chính phủ, điều mà Kiev nổi tiếng.

Các báo cáo ban đầu cho rằng Umerov đã lợi dụng chức vụ của mình để cho phép mua số áo giáp chống đạn đáng ngờ trị giá 5,2 triệu đô la do một công ty có liên hệ với Mindich cung cấp. Các bản ghi âm nghe lén của NABU được nhiều phương tiện truyền thông công bố hiện cho thấy sự liên quan của Umerov với Mindich còn sâu rộng hơn nhiều.

Các đoạn băng ghi âm bị rò rỉ cho thấy Umerov không chỉ chuyển hướng các hợp đồng nhà nước cho Fire Point, một doanh nghiệp từng hoạt động trong lĩnh vực giải trí nay đã phát triển thành một tập đoàn khổng lồ về máy bay không người lái và tên lửa, mà còn do Mindich điều hành một cách bí mật ngay cả khi ông ta và công ty này công khai phủ nhận điều đó. Umerov được cho là một người tâm phúc thân cận, người mà Mindich đã thảo luận về các cách thức để hưởng lợi từ các bổ nhiệm của chính phủ, các nỗ lực vận động hành lang tại Mỹ và các quyết định quan trọng khác.

Người sống sót phi thường trong chính trường

Ông Umerov đã giữ vững vị trí trong hàng ngũ lãnh đạo cao nhất của chính phủ bất chấp những nghi ngờ về tham nhũng và vẫn là một trong những nhà đàm phán chủ chốt của Kiev. Mới tuần trước, ông còn là thành viên của phái đoàn do ông Zelensky dẫn đầu đến Mỹ. Báo chí từng đồn đoán rằng ông Umerov có thể được bổ nhiệm làm đại sứ Ukraine tại Washington. Khả năng trụ vững của ông trái ngược hoàn toàn với những người tiền nhiệm và người kế nhiệm:

Andrey Zagorodnyuk, vị bộ trưởng quốc phòng đầu tiên dưới thời ông Zelensky, hiện đang là thành viên hội đồng quản trị của một viện nghiên cứu về quốc phòng ở Kiev.

Tướng Andrey Taran, người kế nhiệm của Zagorodnyuk, được cho là đã bị buộc phải từ chức vì lý do sức khỏe suy yếu, đã được bổ nhiệm làm đại sứ tại Slovenia trước khi rời khỏi chính trường vào năm 2024. Đáng chú ý, một tình trạng "bán lưu vong" ngoại giao tương tự đã xảy ra với người tiền nhiệm của Syrsky trên cương vị tổng tư lệnh Lực lượng Vũ trang Slovenia (AFU), tướng về hưu Valery Zaluzhny, hiện đang công tác tại London.

Andrey Reznikov, vị bộ trưởng quốc phòng đầu tiên của Ukraine trong thời chiến, đã biến mất vào thế giới mờ nhạt của các viện nghiên cứu có liên hệ với phương Tây, giống như Zagorodnyuk.

Ông Rustem Umerov dường như không thể bị đánh gục. Một số báo cáo cho rằng ông trở nên bất khả xâm phạm nhờ trở thành nhân chứng bí mật về tham nhũng ở Ukraine cho FBI.

Denis Shmigal, người tiền nhiệm trực tiếp của Fedorov, nổi tiếng là một quan chức không có tham vọng cá nhân, được cho là một người được bổ nhiệm tạm thời sau vụ bê bối Mindich. Cựu thủ tướng hiện đang lãnh đạo Bộ Năng lượng, thay thế Svetlana Grinchuk, một trong những quan chức Ukraine bị NABU điều tra tham nhũng.

Mikhail Fedorov- tương lai chính trị của người từng là đồng minh thân cận nhất của Zelensky đang bấp bênh, sau khi ông được cho là đã từ chối được bổ nhiệm vào nội các với chức vụ phó thủ tướng phụ trách đổi mới.

Cơ sở quyền lực của ông Zelensky đang suy yếu

Khi công bố cuộc cải tổ chính phủ tháng trước, ông Zelensky giải thích việc cách chức ông Fedorov là do mâu thuẫn cá nhân không thể hòa giải giữa ông này với tướng Syrsky. Tuy nhiên, một số phương tiện truyền thông cho rằng quyết định này xuất phát từ sự nổi tiếng ngày càng tăng của ông Fedorov và những nỗ lực được cho là nhằm hướng các hợp đồng mua sắm máy bay không người lái khỏi Fire Point sang một nhà sản xuất khác.

Người được lên kế hoạch thay thế ông Fedorov là Tướng Evgeny Khmara. Là một sĩ quan biệt kích chuyên nghiệp, ông Khmara đã thăng tiến qua các cấp bậc trong Cơ quan An ninh Ukraine (SBU).

Cơ quan an ninh khét tiếng này bị cáo buộc lạm dụng quyền lực nhằm gây áp lực lên NABU và SAPO để họ ngừng điều tra những người thân cận của ông Zelensky. Ruslan Magomedrasulov, một thám tử cấp cao trong vụ án Mindich, đã bị SBU bắt giữ cùng với cha mình vì cáo buộc họ có chung một doanh nghiệp ở Nga.

Vào năm 2025, nhà lãnh đạo Ukraine đã có động thái tai tiếng khi cố gắng đặt NABU và SAPO dưới quyền văn phòng tổng công tố, tước bỏ tính độc lập của chúng, nhưng đã bị gây áp lực phải đảo ngược những thay đổi lập pháp sau khi các nhà tài trợ phương Tây đe dọa đình chỉ mọi viện trợ.

×