Vị huyện lệnh cứng rắn thời Vạn Lịch: Tự mở kho cứu đói cho dân, đối đầu thuế giám rồi chịu hơn 6 năm trong chiếu ngục

Mãn Triều Tiến - Đỗ tiến sĩ ngoài 40 tuổi, vừa tới Hàm Ninh đã gặp đại hạn

Mãn Triều Tiến sinh năm 1561, tự Chấn Đông, quê huyện Ma Dương thuộc phủ Thần Châu, Hồ Quảng, nay thuộc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Năm Vạn Lịch thứ 32, tức 1604, ông đỗ tiến sĩ và sau đó được bổ nhiệm làm Huyện lệnh Hàm Ninh, thuộc phủ Tây An, Thiểm Tây. Minh sử đánh giá ngắn gọn rằng ông làm quan “có tiếng thanh liêm, tài năng”.

Theo tài liệu của chính quyền huyện Ma Dương, khi Mãn Triều Tiến tới nhậm chức, khu vực Hàm Ninh đang chịu hạn hán nghiêm trọng. Việc đầu tiên ông tập trung giải quyết là cứu đói và khôi phục sản xuất. Mãn Triều Tiến cho phát khoảng 3.800 thạch lương thực cứu dân (thạch là đơn vị đo lường dung tích và trọng lượng cổ của Trung Quốc dùng để đong lương thực). Ông thực hiện việc cứu trợ trong tình thế khẩn cấp, chấp nhận nguy cơ bị cấp trên truy cứu vì tự quyết mở kho.

Không dừng ở cứu đói trước mắt, Mãn Triều Tiến còn tổ chức sửa chữa hệ thống thủy lợi. Ông huy động dân khai thông dòng sông Sản, sông Bá và nạo vét 33 công trình kênh mương, dẫn nước vào ruộng để chống hạn. Đến năm Vạn Lịch thứ 34, tức 1606, sau khi sản xuất phục hồi, địa phương tích trữ được hơn 22.000 thạch lương thực và 12.000 lạng bạc để phòng những năm mất mùa tiếp theo.

Khi Mãn Triều Tiến làm Huyện lệnh, nạn trộm cướp tại Hàm Ninh bị trấn áp mạnh, “trộm cướp lẩn trốn, dân không phải đóng cửa ban đêm”. Nhưng chính phong cách xử lý cứng rắn ấy nhanh chóng đẩy Mãn Triều Tiến vào cuộc đối đầu nguy hiểm hơn nhiều so với việc chống hạn hay bắt trộm: ông đụng tới lực lượng thuế giám do triều đình phái xuống Thiểm Tây.

Vị huyện lệnh đối đầu thuế giám Lương Vĩnh

Cuối thời Vạn Lịch, triều đình nhà Minh phái nhiều thái giám xuống địa phương làm khoáng giám, thuế giám nhằm thu tiền cho hoàng gia. Tại Thiểm Tây, nhân vật gây nhiều tranh cãi nhất là Lương Vĩnh, một hoạn quan giữ chức Giám thừa Ngự Mã giám. Tháng 2 năm Vạn Lịch thứ 27, tức 1599, ông ta được phái tới Thiểm Tây để thu ngựa và hàng hóa.

Minh sử dành hẳn một phần khá dài ghi lại hoạt động của Lương Vĩnh. Theo bộ sử này, ông ta nuôi tới 500 con ngựa, thu nạp nhiều kẻ liều lĩnh, dùng Thiên hộ Nhạc Cương làm tay chân và đi lại trong vùng biên. Thuộc hạ của Lương Vĩnh bị cáo buộc cướp bóc, cưỡng đoạt tài sản và gây ra nhiều vụ án nghiêm trọng.

Một số quan địa phương trước Mãn Triều Tiến đã phải trả giá khi chống lại lực lượng này. Huyện lệnh Phú Bình Vương Chính Chí tố cáo hành vi của Lương Vĩnh và khoáng giám Triệu Khâm, sau đó bị bắt vào chiếu ngục và chết trong tù. Huyện lệnh Vị Nam Từ Đẩu Ngưu cũng xung đột với Lương Vĩnh; sau khi thuộc hạ trong huyện bị đánh chết, ông phẫn uất rồi tự vẫn.

Trong hoàn cảnh ấy, Mãn Triều Tiến vẫn không tránh né. Minh sử - Mãn Triều Tiến truyện ghi thuộc hạ của Lương Vĩnh cướp hành lý của các nho sinh, Mãn Triều Tiến bắt và xử lý những người liên quan. Lương Vĩnh nổi giận, dâng sớ tố cáo ông tự ý dùng hình phạt đối với nhân viên thuế. Hoàng đế Vạn Lịch ban đầu ra lệnh giáng một cấp quan của Mãn Triều Tiến.

Đại học sĩ Thẩm Lý cùng một số quan lại dâng sớ xin cứu nhưng hoàng đế không chấp nhận ngay. Sau đó, Tuần phủ Thiểm Tây Cố Kỳ Chí điều tra và trình bày hàng loạt hành vi của Lương Vĩnh. Mãn Triều Tiến nhờ đó được phục hồi chức vụ, dù vẫn bị phạt một năm bổng lộc.

Khi Tuần án ngự sử Dư Mậu Hành tới Thiểm Tây và tiếp tục điều tra Lương Vĩnh, thái giám này bị cáo buộc cho Nhạc Cương mua chuộc đầu bếp để đầu độc vị ngự sử. Dư Mậu Hành trúng độc hai lần nhưng không chết. Sau khi vụ việc bị phát giác, Mãn Triều Tiến bắt được người liên quan.

Theo Minh sử, Lương Vĩnh sau đó tập hợp những kẻ dưới quyền, mặc giáp kéo vào huyện nha. Phía Mãn Triều Tiến đã chuẩn bị trước nên nhóm người này không đạt được mục đích. Tây An liên tiếp xuất hiện tin đồn Lương Vĩnh có ý làm phản; bản thân ông ta được ghi là có trong tay hàng trăm người mang giáp.

Mãn Triều Tiến cùng Dư Mậu Hành tiếp tục truy bắt thuộc hạ của thuế giám. Và chính ở thời điểm cuộc đối đầu lên tới đỉnh điểm, Lương Vĩnh tung ra đòn phản công khiến vị huyện lệnh phải vào tù.

Bị vu cáo cướp đồ tiến cống, giải về kinh chịu tra khảo

Những thuộc hạ chủ chốt của Lương Vĩnh như Vương Cửu Công, Thạch Quân Chương mang theo nhiều tài sản, vũ khí rồi tìm cách rời khỏi khu vực. Họ tự nhận số đồ mang theo là vật tiến cống triều đình. Quan quân địa phương truy đuổi, hai bên giao chiến ở khu vực Vị Nam, một số người bị chết và tài sản bị thu giữ.

Lương Vĩnh lập tức dựa vào sự việc này tố cáo Mãn Triều Tiến. Theo Minh sử, ông ta cho người cấp tốc về kinh, tố rằng Mãn Triều Tiến phục kích đoàn người mang ngựa quý, vàng ngọc và các vật tiến cống, cướp hàng, giết người rồi ném xác xuống sông.

Hoàng đế Vạn Lịch nổi giận. Tháng 7 năm Vạn Lịch thứ 35, tức 1607, triều đình phái người bắt Mãn Triều Tiến đưa về kinh xét hỏi. Sau khi tới Bắc Kinh, ông bị tống vào chiếu ngục, loại nhà tù do cơ quan đặc biệt của triều đình quản lý, và bị tra khảo.

Tại Thiểm Tây, vụ bắt giữ gây phản ứng mạnh. Tài liệu của chính quyền Ma Dương lưu lại bài thơ Mãn Triều Tiến làm khi bị áp giải rời Hàm Ninh, trong đó nhắc đến cảnh người dân khóc tiễn. Năm sau, dân địa phương còn dựng sinh từ cho ông tại Tây An và lập bia ghi công khi vị huyện lệnh vẫn đang bị giam.

Điều đáng chú ý hơn là phản ứng trong triều đình, quan lại trong ngoài triều đã dâng hơn 100 tấu sớ xin cứu Mãn Triều Tiến. Dù vậy, ông vẫn bị giam lâu dài.

Lương Vĩnh cuối cùng cũng bị triệu về kinh. Minh sử khi chép về Dư Mậu Hành viết rằng sau khi Lương Vĩnh bị rút khỏi Thiểm Tây, vùng Quan Trung mới dần yên. Nhưng việc đối thủ rời đi không đồng nghĩa Mãn Triều Tiến lập tức được thả. Ông tiếp tục sống trong chiếu ngục từ năm 1607 đến năm 1613.

Ra khỏi ngục vẫn tiếp tục đối đầu quyền lực hoạn quan

Mãi đến mùa thu năm Vạn Lịch thứ 41, tức 1613, khi lễ Vạn Thọ sắp đến, Đại học sĩ Diệp Hướng Cao một lần nữa xin hoàng đế ân xá. Vạn Lịch cuối cùng đồng ý thả Mãn Triều Tiến cùng một số người khác về quê. Sau hơn 6 năm chịu giam giữ, ông tạm thời rời chính trường.

Đến năm 1620, Minh Quang Tông lên ngôi, Mãn Triều Tiến được triệu dụng trở lại, làm Lang trung Nam Kinh Hình bộ, sau đó thăng chức trong Thượng Bảo ty. Sang thời Thiên Khải, ông được thăng Thái Bộc tự Thiếu khanh. Nhưng hơn một thập kỷ sau cuộc đối đầu với Lương Vĩnh, tính cách của Mãn Triều Tiến không thay đổi.

Năm Thiên Khải thứ 2, tức 1622, trong bối cảnh Liêu Đông liên tục thất thủ và triều chính rối ren, ông dâng sớ nêu hàng loạt vấn đề đáng lo của quốc gia. Sau đó Mãn Triều Tiến tiếp tục dâng một bản sớ gay gắt chỉ trích tình trạng chính sự đảo lộn, trong đó động chạm đến những vấn đề liên quan tới thế lực hoạn quan. Lần này người đứng phía sau triều đình là Ngụy Trung Hiền.

Minh sử ghi Ngụy Trung Hiền kích động hoàng đế nổi giận. Mãn Triều Tiến bị tước chức, cho về làm dân. Đại học sĩ Diệp Hướng Cao hết sức xin cứu nhưng không thành. Khi phe Ngụy Trung Hiền lập danh sách những người bị coi là đối lập với “yêm đảng”, tên Mãn Triều Tiến cũng nằm trong đó và ông không còn được sử dụng dưới triều Thiên Khải.

Sau khi Minh Tư Tông lên ngôi và thanh trừng thế lực Ngụy Trung Hiền, triều đình lại có ý khởi dụng Mãn Triều Tiến. Năm Sùng Trinh thứ 2, tức 1629, ông được đề nghị phục hồi chức cũ nhưng chưa kịp lên đường nhận chức thì qua đời. Mãn Triều Tiến hưởng thọ khoảng 68-69 tuổi. Chính quyền Ma Dương hiện ghi niên đại của ông là 1561-1629.

×