Vị quân vương giàu nhất châu Phi - Mohammed VI sở hữu khối tài sản khổng lồ đến mức nào sau 27 năm nắm quyền?

Từ thái tử được đào tạo bài bản đến vị vua nắm quyền hơn một phần tư thế kỷ

Mohammed VI có tên đầy đủ là Sidi Mohammed ben Hassan Al Alaoui, sinh ngày 21/8/1963 tại Rabat, là con trai cả của cố Quốc vương Hassan II và Công nương Lalla Latifa. Ông thuộc triều đại Alaouite, dòng họ đã cai trị Morocco liên tục từ năm 1666, tức gần 360 năm. Đây cũng là một trong những vương triều lâu đời nhất còn tồn tại trên thế giới.

Ngay từ nhỏ, Mohammed VI được chuẩn bị để kế vị ngai vàng. Năm mới 4 tuổi, ông đã bắt đầu học tại Trường Hoàng gia (Royal College) trong khuôn viên cung điện ở Rabat.

Sau khi hoàn thành chương trình phổ thông, Mohammed VI theo học ngành luật tại Đại học Mohammed V ở Rabat và nhận bằng cử nhân năm 1985. Ông tiếp tục nghiên cứu về khoa học chính trị, quan hệ quốc tế và hoàn thành luận văn về hợp tác giữa Cộng đồng châu Âu với Liên minh Maghreb Arab. Năm 1993, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ luật tại Đại học Nice Sophia Antipolis (Pháp), với đề tài liên quan đến hợp tác kinh tế giữa Liên minh châu Âu và các nước Maghreb.

Trong quá trình chuẩn bị kế vị, Mohammed VI cũng được giao nhiều nhiệm vụ ngoại giao. Ông từng thực tập tại Ủy ban châu Âu ở Brussels, đại diện Morocco tham dự nhiều hội nghị quốc tế và nhiều lần thay mặt Quốc vương Hassan II tiếp đón nguyên thủ nước ngoài. Những kinh nghiệm này giúp ông nhanh chóng đảm nhận vai trò quốc vương khi cha qua đời vào tháng 7/1999.

Ngày 23/7/1999, Hassan II qua đời sau 38 năm trị vì. Chỉ vài ngày sau, Mohammed VI chính thức trở thành vị vua thứ 23 của triều đại Alaouite. Trong hơn 25 năm trị vì, Mohammed VI được đánh giá là người thúc đẩy nhiều cải cách về kinh tế và xã hội. Hiến pháp năm 2011 mở rộng thêm quyền hạn cho Quốc hội và Chính phủ sau làn sóng "Mùa xuân Arab". Tuy nhiên, theo nhiều nhà nghiên cứu, nhà vua vẫn nắm giữ quyền lực rất lớn đối với quân đội, an ninh, tôn giáo cũng như các quyết sách chiến lược của đất nước.

Về đời sống gia đình, năm 2002 Mohammed VI kết hôn với Công nương Lalla Salma Bennani, người từng là kỹ sư công nghệ thông tin. Hai người có hai người con. Thái tử Moulay Hassan, sinh năm 2003, hiện là người kế vị ngai vàng và đã nhiều lần thay cha tham dự các hoạt động ngoại giao cũng như các nghi lễ quốc gia. Con gái của nhà vua là Công chúa Lalla Khadija, sinh năm 2007.

Đế chế kinh doanh khổng lồ đứng sau ngai vàng Morocco

Không giống nhiều quân chủ chỉ sống bằng ngân sách hoàng gia, Mohammed VI đồng thời là một trong những doanh nhân có ảnh hưởng lớn nhất Morocco. Nguồn gốc phần lớn tài sản của ông đến từ Al Mada, tập đoàn đầu tư lớn nhất Morocco. Tiền thân của Al Mada là Société Nationale d'Investissement (SNI) – một công ty đầu tư do nhà nước thành lập trước khi được Hoàng gia tiếp quản và phát triển thành tập đoàn tư nhân.

Khi Vua Hassan II qua đời năm 1999, Mohammed VI thừa hưởng khoảng 35% cổ phần SNI, nền tảng giúp ông nhanh chóng trở thành người sở hữu khối tài sản khổng lồ nhất Morocco. Forbes cho biết giá trị tài sản của nhà vua tăng mạnh trong giai đoạn 2014–2015 chủ yếu nhờ việc xác định lại giá trị các tài sản của SNI.

Năm 2013, SNI sáp nhập với ONA Group, một trong những tập đoàn lâu đời nhất Morocco. Sau thương vụ này, doanh nghiệp đổi tên thành Al Mada, đồng thời rút khỏi Sở giao dịch chứng khoán Casablanca. Theo nhiều phân tích quốc tế, việc hủy niêm yết khiến giới quan sát càng khó xác định chính xác giá trị tài sản của Hoàng gia, bởi phần lớn cổ phần không còn được định giá hàng ngày trên thị trường chứng khoán.

Ngày nay, Al Mada được xem là tập đoàn đầu tư lớn nhất Morocco với danh mục trải rộng trên hàng chục lĩnh vực then chốt của nền kinh tế. Điều khiến giới tài chính đặc biệt chú ý là Al Mada không tập trung vào một ngành duy nhất mà sở hữu cổ phần trong hàng loạt doanh nghiệp đầu ngành.

Lĩnh vực quan trọng nhất là tài chính – ngân hàng. Thông qua Al Mada, Hoàng gia kiểm soát cổ phần đáng kể tại Attijariwafa Bank, ngân hàng lớn nhất Morocco và cũng là một trong những ngân hàng có quy mô hàng đầu châu Phi. Tổ chức này hoạt động tại hơn 20 quốc gia, phục vụ hàng triệu khách hàng trên khắp châu Phi và Trung Đông.

Trong ngành khai khoáng, Al Mada sở hữu Managem Group, doanh nghiệp khai thác vàng, bạc, đồng, cobalt cùng nhiều kim loại quý tại Morocco và nhiều quốc gia châu Phi.

Ngoài ra, tập đoàn còn hiện diện trong: chuỗi siêu thị Marjane, nhà bán lẻ lớn nhất Morocco; công ty viễn thông Inwi; doanh nghiệp năng lượng tái tạo Nareva; hãng bảo hiểm Wafa Assurance; nhà sản xuất đường Cosumar; các doanh nghiệp xi măng, thép, ô tô và bất động sản.

Chính vì danh mục đầu tư trải rộng trên nhiều ngành thiết yếu, nhiều chuyên gia nhận định ảnh hưởng kinh tế của Hoàng gia Morocco không chỉ nằm ở giá trị tài sản mà còn ở vai trò chi phối nhiều lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc gia.

Khối tài sản khổng lồ không chỉ nằm ở doanh nghiệp mà còn ở cung điện, bất động sản và bộ sưu tập xa xỉ

Nếu đế chế Al Mada là nền tảng tạo nên khối tài sản hàng tỷ USD của Mohammed VI thì những tài sản mang tính biểu tượng của Hoàng gia Morocco cũng có quy mô khiến nhiều người bất ngờ.

Theo các tài liệu chính thức, Hoàng gia Morocco sở hữu và quản lý khoảng hơn 10 cung điện hoàng gia trải khắp đất nước. Những cung điện nổi tiếng nhất gồm Cung điện Hoàng gia Rabat, Cung điện Casablanca, Cung điện Fez, Cung điện Marrakech và nhiều dinh thự nghỉ dưỡng tại Agadir hay Tetouan. Không phải tất cả đều là tài sản cá nhân của nhà vua, bởi nhiều công trình thuộc tài sản của Nhà nước phục vụ các hoạt động nghi lễ. Tuy nhiên, chi phí duy trì hệ thống cung điện này mỗi năm đều rất lớn.

Mohammed VI cũng được cho là sở hữu nhiều biệt thự, khu nghỉ dưỡng cao cấp và quỹ đất rộng hàng nghìn hecta thông qua các công ty của Hoàng gia. Một phần các bất động sản này nằm tại Morocco, phần khác ở Pháp và một số quốc gia châu Âu. Do phần lớn được nắm giữ thông qua các pháp nhân riêng biệt, giá trị thực tế của danh mục bất động sản chưa từng được công bố đầy đủ.

Bên cạnh bất động sản, nhà vua còn nổi tiếng với bộ sưu tập xe sang và máy bay chuyên cơ. Truyền thông quốc tế từng ghi nhận Hoàng gia Morocco sử dụng nhiều dòng xe của Mercedes-Maybach, Rolls-Royce, Bentley và Range Rover phục vụ các chuyến công du cũng như nghi lễ quốc gia. Đội bay của Hoàng gia bao gồm các chuyên cơ Boeing và Dassault Falcon được trang bị theo tiêu chuẩn dành cho nguyên thủ.

Một trong những tài sản gây chú ý nhất là siêu du thuyền El Boughaz I, dài khoảng 70 mét. Nhiều nguồn tin quốc tế ước tính con tàu có giá hàng chục triệu USD và từng được nâng cấp nhiều lần để đáp ứng nhu cầu di chuyển cũng như tiếp đón khách cấp cao.

Tuy vậy, cũng cần lưu ý rằng gần như mọi con số về tài sản của ông hiện nay đều chỉ mang tính ước tính. Sau khi Al Mada tái cấu trúc và hủy niêm yết, việc xác định chính xác giá trị cổ phần của Hoàng gia trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

×