Vì sao Bộ Y tế siết chặt, đưa vào “tầm ngắm” hậu kiểm gắt gao 3 nhóm thực phẩm hỗ trợ sức khỏe?

Trong công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành ngày 2/4, Bộ Y tế xác định ba nhóm cần kiểm soát gắt nhất. Đầu tiên là thực phẩm thuộc diện tự công bố, gồm các sản phẩm bổ sung vi chất, vitamin, khoáng chất, axit amin, enzym và probiotic. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra chặt hồ sơ, xử lý nghiêm các vi phạm như không công bố, công bố sai hoặc sử dụng phiếu kiểm nghiệm không hợp lệ.

Nhóm phải đăng ký bản công bố, gồm thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng tuổi và hàng nhập khẩu thuộc diện miễn hoặc giảm kiểm tra, cũng sẽ bị hậu kiểm chặt. Việc hậu kiểm gắn với điều kiện đảm bảo an toàn tại cơ sở sản xuất, chế biến, đặc biệt là bếp ăn tập thể và trường học – nhóm có nguy cơ cao gây ngộ độc.

Cuối cùng là thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra các doanh nghiệp đã công bố sản phẩm, ưu tiên lấy mẫu với các mặt hàng có nguy cơ chứa chất cấm, nhất là sản phẩm quảng cáo hỗ trợ huyết áp, đường huyết, xương khớp, mỡ máu, sinh lý nam và giảm cân.

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Lê Hằng, chuyên gia tư vấn doanh nghiệp tại TAT Law Firm cho rằng, trước đó, cơ chế tự công bố sản phẩm cho phép doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm mà không cần sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ từ cơ quan chức năng.

Chính vì vậy, kế hoạch hậu kiểm về an toàn thực phẩm mà Cục An toàn thực phẩm vừa đưa ra cho thấy Bộ Y tế đang chuyển mạnh sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ, thay vì kiểm tra dàn trải. Theo đó, các nhóm hàng hóa có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm dễ bị lợi dụng kẽ hở quản lý, sẽ bị “soi” kỹ từ hồ sơ đến chất lượng thực tế.

Theo luật sư Lê Hằng, thời gian vừa qua, công an liên tiếp triệt phá nhiều đường dây sản xuất sữa, thuốc và thực phẩm chức năng giả quy mô “khủng” khiến người dân không khỏi lo ngại trước việc nhiều đối tượng lợi dụng “kẽ hở”, vì lợi nhuận bất chấp nguy cơ ảnh hưởng sức khoẻ.

Đây đều những mặt hàng mà người mua khó tự kiểm chứng chất lượng, trong khi biên lợi nhuận cao khiến không ít doanh nghiệp sẵn sàng gian lận. Điển hình là vụ án Nguyễn Trung Kiên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Z-Holding, cùng 8 đồng phạm tổ chức sản xuất, buôn bán thực phẩm giả.

Từ năm 2020 đến 2023, nhóm này nhập nguyên liệu trôi nổi, thuê gia công đóng gói nhái thương hiệu và tung ra thị trường nhiều loại sữa giả, thu lợi 2.436 tỷ đồng. Các nghi phạm đã cố tình thổi phồng công dụng "điều trị tiểu đường, ngăn ngừa đột quỵ" để lừa đảo người tiêu dùng trục lợi.

Không chỉ kiểm soát sản phẩm, Bộ Y tế còn tập trung hậu kiểm các cơ sở sản xuất và cung cấp thực phẩm, đặc biệt là bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học, nơi có nguy cơ gây ngộ độc hàng loạt nếu mất an toàn.

Song song việc giám sát chất lượng, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương phạt nghiêm hành vi quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến, đồng thời công khai danh tính cơ sở vi phạm. Ngành y tế cũng đẩy mạnh phối hợp liên ngành nhằm triệt phá đường dây buôn bán thực phẩm giả, chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Để ngăn chặn từ gốc nạn hàng giả, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành nhiều quy định mới hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm, tập trung siết chặt khâu tiền kiểm. Nhà chức trách yêu cầu cơ sở sản xuất phải trực tiếp đứng tên công bố sản phẩm, thay vì để doanh nghiệp thương mại đại diện như trước.

Phiếu kiểm nghiệm cũng phải thể hiện đồng thời cả chỉ tiêu an toàn lẫn chất lượng, bịt lỗ hổng "công bố một đằng, chất lượng một nẻo" từng bị lợi dụng nhiều năm. Những thay đổi này nhằm ràng buộc trách nhiệm pháp lý rõ ràng hơn, tránh tình trạng khi xảy ra sự cố thì không ai chịu trách nhiệm.

×