Vì sao cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành chưa thể tăng tốc?

Áp lực từ vật liệu xây dựng khiến tuyến cao tốc chậm tiến độ

Sau hơn một năm khởi công, cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành vẫn chưa thể tăng tốc như kỳ vọng, dù đây là một trong những tuyến giao thông chiến lược kết nối TP.HCM với Bình Phước và Tây Nguyên trong tương lai.

Nếu trước đây, mặt bằng thường được xem là "điểm nghẽn" lớn nhất của các dự án hạ tầng thì nay, bài toán đã phức tạp hơn khi nhiều nhà thầu đồng thời đối mặt với tình trạng thiếu vật liệu san lấp, giá nguyên vật liệu neo ở mức cao và quỹ tái định cư chưa đáp ứng tiến độ.

Theo báo cáo của các đơn vị thi công tại cuộc họp với đoàn công tác của UBND TP.HCM và các sở ban ngành đầu tháng 7/2026, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tiến độ bàn giao mặt bằng mà còn nằm ở nguồn cung vật liệu.

Trong khi giá nhiên liệu đã có xu hướng hạ nhiệt so với giai đoạn đỉnh điểm, giá đá xây dựng, cát đắp nền và nhiều loại vật liệu chủ lực vẫn duy trì ở mức cao. Đáng chú ý, nguồn đất đắp và đá phục vụ thi công tại khu vực Đông Nam Bộ ngày càng khan hiếm khi nhiều dự án hạ tầng lớn đồng loạt triển khai.

Song song với áp lực vật liệu, công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa thể khép lại hoàn toàn. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, đoạn tuyến qua TP.HCM có chiều dài khoảng 45,7 km, ảnh hưởng đến 1.655 trường hợp với diện tích thu hồi hơn 327 ha.

Nhiều địa phương đã cơ bản hoàn thành công tác bồi thường và bàn giao mặt bằng, thậm chí một số nơi đã thu hồi 100% diện tích. Tuy nhiên, vẫn còn hàng chục trường hợp chưa thống nhất phương án bồi thường, một số thửa đất đang thế chấp ngân hàng hoặc phát sinh vướng mắc về pháp lý.

Đáng chú ý, việc thiếu quỹ nền tái định cư đang trở thành nguyên nhân khiến quá trình di dời người dân chưa thể hoàn tất ở nhiều khu vực.

Trước tình hình trên, lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các địa phương hoàn thành phê duyệt đơn giá bồi thường đối với các trường hợp còn lại trước ngày 20/7, đồng thời hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng toàn tuyến đoạn qua khu vực Bình Dương cũ trước ngày 2/9.

Cùng với đó, Sở Xây dựng được giao khẩn trương rà soát quỹ nền tái định cư, còn các nhà thầu phải huy động tối đa nhân lực, thiết bị để triển khai ngay tại những đoạn đã được bàn giao mặt bằng.

Mặt bằng làm cao tốc vẫn là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn

Theo các chuyên gia, nếu mặt bằng không được bàn giao đồng bộ, nhà thầu buộc phải thi công theo kiểu "xôi đỗ", máy móc phải liên tục di chuyển giữa các đoạn, làm giảm hiệu quả tổ chức thi công và phát sinh thêm chi phí. Áp lực đối với cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành còn đến từ bối cảnh khu vực phía Nam đang đồng thời triển khai nhiều dự án giao thông quy mô lớn.

Thực tế, không riêng cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, tình trạng thiếu vật liệu từng khiến nhiều dự án trọng điểm quốc gia như cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Sân bay quốc tế Long Thành hay các tuyến đường vành đai ở TP.HCM phải liên tục điều chỉnh kế hoạch thi công.

Các chuyên gia cho rằng nguồn cung vật liệu hiện không theo kịp nhu cầu khi hàng loạt dự án bước vào giai đoạn cao điểm. Quá trình cấp phép khai thác mỏ mới, nâng công suất các mỏ hiện hữu hay thủ tục vận chuyển vật liệu giữa các địa phương vẫn cần nhiều thời gian, khiến nhà thầu dù có vốn và nhân lực cũng khó tăng tốc thi công.

Để tránh tình trạng các dự án cạnh tranh cùng một nguồn vật liệu, cần sớm hoàn thiện cơ chế điều phối liên vùng, đẩy nhanh thủ tục cấp phép khai thác các mỏ đủ điều kiện và có phương án cân đối nguồn cung theo từng giai đoạn thi công.

Không ít doanh nghiệp xây dựng cũng cho biết biến động giá vật liệu khiến việc cân đối chi phí trở nên khó khăn, nhất là với các hợp đồng được ký từ trước khi giá đầu vào tăng mạnh. Việc nhiều công trình trọng điểm và một số tuyến cao tốc kết nối vùng đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm đã tạo sức ép lớn lên nguồn cung vật liệu, thiết bị, nhân công và năng lực của các nhà thầu.

Cao tốc gần 21.000 tỷ đồng kết nối TP.HCM với Tây Nguyên

Dự án cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành có tổng chiều dài gần 70 km, tổng mức đầu tư gần 21.000 tỷ đồng. Tuyến đường được thiết kế 4 làn xe cao tốc cùng 1 làn dừng khẩn cấp, vận tốc khai thác 100 km/h.

Điểm đầu tuyến kết nối với Vành đai 3 TP.HCM, điểm cuối nối vào tuyến cao tốc Chơn Thành - Gia Nghĩa, tạo hành lang vận tải mới giữa vùng Đông Nam Bộ với Tây Nguyên. Trong đó, đoạn đi qua khu vực Bình Dương cũ dài hơn 52 km, còn đoạn qua tỉnh Đồng Nai (địa bàn Bình Phước cũ) khoảng 7 km.

×