Vì sao Hán Văn Đế Lưu Hằng từ chối phong con trai mình làm Thái tử?

Vì sao Hán Văn Đế Lưu Hằng từ chối phong con trai mình làm Thái tử?

Mặc dù Hán Văn Đế Lưu Hằng không quá nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, nhưng những đóng góp và sự hiện diện của ông thực sự đáng chú ý. Ông là người đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc khiến bách tính cảm nhận được thời kỳ thịnh thế, được gọi là “văn cảnh chi trị”, do chính Hán Văn Đế tạo nên. Tuy nhiên, quá trình ông trở thành Hoàng đế cũng khá gian nan.

Lưu Hằng là con trai thứ tư của Hán Cao Tổ Lưu Bang, thân mẫu là Bạc Cơ. Do thân mẫu của ông không được Lưu Bang sủng ái, vì vậy ông không có cơ hội nào để trở thành Thái tử. Tuy nhiên, điều thú vị là vào tháng 9 năm 180 TCN, có tin tức đến từ kinh thành yêu cầu Lưu Hằng tiến kinh để kế vị. Lúc đó, Lưu Hằng không tỏ ra vui mừng, bởi vì phe cánh Lã Thị đương quyền ra tay tàn sát với nhiều người trong Hoàng tộc họ Lưu. Vì vậy, Lưu Hằng đã sai người đi dò la thông tin ở kinh thành, thậm chí còn xem bói để đảm bảo rằng đây là điềm lành rồi mới tiến kinh để kế vị.

Ba tháng sau khi Lưu Hằng đăng cơ, các quan thần đề nghị lập Thái tử để củng cố nền móng của nhà Đại Hán. Nhưng điều đáng ngạc nhiên là Lưu Hằng đã từ chối lập con mình làm Thái tử, thậm chí còn đề xuất việc chọn hiền năng tri sĩ trong dòng dõi để làm Thái tử. Vậy Lưu Hằng không muốn để con trai mình làm Hoàng đế chăng?

Phong hiệu Triệu vương lúc bấy giờ là một tước vị mang nhiều rủi ro, nhiều người trước đó đã chết một cách bí ẩn. Lã thái hậu lúc trước bức hại rất nhiều hoàng tử như Lưu Như Ý, Lưu Hiển, Lưu Khôi, để cho con cháu họ Lã lên ngôi. Năm 182 TCN, Lã thái hậu sau khi giết Triệu vương thứ 3 là Lưu Khôi bèn sai sứ giả nói với Đại vương Lưu Hằng, muốn đưa ông về làm Triệu vương.

Lưu Hằng thấy ba người anh em lần lượt bị giết ở nước Triệu nên từ tạ Lã thái hậu, xin giữ vùng biên cương phía Bắc để tránh bị Lã thái hậu trừ khử. Dưới sự hướng dẫn của mẫu hậu Bạc Cơ, Lưu Hằng trở thành người nhân đức, có hiếu, rộng rãi, trung hậu, đối đãi với bách tính rất tốt.

Chính bản tính khiêm tốn và thận trọng của Lưu Hằng đã giúp ông trở thành Hoàng đế. Tháng 8 năm 180 TCN, Lã thái hậu qua đời. Tháng 9 năm đó, Thừa tướng Trần Bình và Giáng hầu Chu Bột làm binh biến giết hết các chư hầu và tướng quân của họ Lã; đồng thời giết luôn Hán Hậu Thiếu đế Lưu Hồng do Lữ thái hậu lập lên ngôi để thao túng.

Chư hầu và các quan đại thần bàn mưu với nhau rằng: “Thiếu đế không phải là con của vua Lưu Huệ Đế. Nay chúng ta đã giết hết họ Lã mà lại để người họ lập lên, đến khi lớn Thiếu Đế cầm quyền thì chúng ta sẽ mất nòi. Không bằng xem trong các vương người nào tài giỏi nhất thì ta lập lên”.

Có người bàn Tề vương là cháu đích tôn của Hán Cao Tổ, nhưng các quan đại thần đều nói: “Họ Lữ là họ ngoại của nhà vua nhưng độc ác nên đã suýt nữa làm nguy đến tôn miếu, làm loạn các công thần. Nay trong gia đình mẹ Tề vương có Tứ Quân, Tứ Quân là người ác. Nếu lập Tề vương thì lại trở thành họ Lã mất”.

Mọi người muốn lập Hoài Nam vương Lưu Trường nhưng lại cho là ít tuổi, nhà bên mẹ lại ác. Sau một hồi bàn bạc, có ý kiến cho rằng: “Đại vương Lưu Hằng là người con lớn nhất trong số những người con của Hán Cao Tổ còn sống. Người nhân đức, có hiếu, rộng rãi, trung hậu. Gia đình thái hậu họ Bạc lại chăm chỉ và tốt. Vả lại chúng ta lập người con lớn hơn cả cho nên hợp lẽ”.

Do đó, Lưu Hằng đường đường chính chính lên ngôi Hoàng đế. Sau khi lên ngôi, việc ông ngay lập tức lập con trai của mình làm Thái tử dường như không phù hợp lắm. Do đó, ông đề xuất thúc phụ của mình giữ vị trí Thái tử, điều này có thể khiến mọi người thấy buồn cười. Lưu Hằng lên ngôi khi đã 23 tuổi, trong khi người thúc phụ của ông lớn hơn ông rất nhiều. Nếu thúc phụ là người tài trí thì tại sao lại không được làm Hoàng đế Đại Hán? Sau nhiều biến cố, các quan đại thần nhất trí rằng chỉ có Lưu Khải là thiên tư thông dĩnh, tính cách lương thiện, ôn nhu đôn hậu, có đủ khả năng tiếp tục cai trị đất nước.

Cuối cùng, sau khi xem xét lời đề nghị từ các quan thần, vì giang sơn xã tắc, thiên hạ bách tính, Hán Văn Đế Lưu Hằng không còn cách nào khác ngoài việc chấp nhận lập con trai mình là Lưu Khải lên ngôi Thái tử. Vì vậy, nhiều người cho rằng Hán Văn Đế Lưu Hằng từ chối lập con trai làm Thái tử nhằm tạo dựng hình tượng nhân đức và khiêm tốn để thế nhân noi theo.

×