Vì sao khó áp mức giảm trừ gia cảnh tách biệt giữa nông thôn và đô thị?

Liên quan đến thuế TNCN, cử tri Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng mức giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc là chưa phù hợp với đô thị lớn. Để tạo động lực và đảm bảo cuộc sống cho người lao động.

Theo Bộ Tài chính, mức giảm trừ gia cảnh hiện tại so với kỳ tính thuế năm 2025 đã tăng gấp 1,4 lần. Mức giảm trừ này đã được tính toán dựa trên việc đánh giá nhiều yếu tố, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội Quý IV và cả năm 2025 của Cục Thống kế, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 5,9 triệu đồng/người/tháng. Tính chung năm 2025, thu nhập bình quân của lao động là 8,4 triệu đồng/người/tháng (khu vực thành thị là 10,1 triệu đồng/tháng; 7,3 triệu đồng/tháng ở vùng nông thôn).

Theo đó, mức 15,5 triệu đồng giảm trừ cho người nộp thuế là gấp gần 3 lần so với mức thu nhập bình quân đầu người (cao hơn nhiều so với mức phổ biến mà các nước đang áp dụng từ 0,5 đến 1 lần); đồng thời cao gấp rưỡi mức thu nhập bình quân của lao động ở khu vực thành thị. Mức giảm trừ đối với người phụ thuộc cũng gần với mức thu nhập bình quân đầu người hiện nay.

Ngoài mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công còn được trừ vào thu nhập chịu thuế các khoản BHXH, BHYT, BHTN và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo theo quy định.. Ngoài ra, kể từ kỳ tính thuế năm 2026, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công còn được trừ thêm các khoản chi phí cho y tế, giáo dục-đào tạo cho người nộp thuế và người phụ thuộc theo mức do Chính phủ quy định (47 triệu đồng).

Bộ Tài chính cho rằng với các phần giảm trừ này, người có thu nhập trên 28,63 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế, với mức thuế suất bằt đầu từ 5%.

Việc thay đổi mức giảm trừ gia cảnh quá thường xuyên có thể ảnh hưởng đến tính ổn định của chính sách, thuế TNCN đối với thu nhập tiền lương, tiền công là loại thuế khai, nộp theo tháng, theo quý và quyết toán theo năm, do đó, thay đổi thường xuyên sẽ gây khó khăn, phức tạp cho các nhân và tổ chức chi trong việc khấu trừ, kê khai thuế cũng như cho chính cơ quan thuế trong công tác quản lý.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính khẳng định mức giảm trừ gia cảnh là mức theo mặt bằng chung của xã hội, không phân biệt người có thu nhập cao hay thấp, với nhu cầu tiêu dùng khác nhau và ở các địa bản khác nhau.

Nếu quy định ngưỡng giảm từ ở nông thôn thấp hơn đô thị thì vô hình trung đã đánh thuế vào những người có thu nhập thấp, điều kiện sống và làm việc khó khăn. Thêm vào đó, việc xác định một người nộp thuế ở khu vực nào cũng rất phức tạp do sự di chuyển thường xuyên của một bộ phận lao động trong nền inh tế.

Đối với các cá nhân làm việc tại địa bàn khó khăn, Luật Thuế TNCN đã quy định không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN khoản trợ cấp khu vực, trợ cấp thu hút, trợ cấp chuyển vùng.. nhằm hỗ trợ người lao động cũng như thu hút cá nhận làm việc tại các địa bàn này.

Việc đặt vấn đề xác định các mức giảm trừ theo vùng cũng sẽ có những hạn chế. Cụ thể, cá nhân sinh sống ở một nơi, làm việc tại nơi khác, người phụ thuộc ở nơi khác, phát sinh thu nhập tại nhiều nơi.. Trong khi vừa qua thực hiện sắp xếp lại địa giới hành chính thì địa bàn các tỉnh, thành phố đã được mở rộng nên ngay cả trong địa bàn một tỉnh, thành phố cũng có chênh lệch về mức sống, chi phí sinh hoạt giữa các vùng, miền.

×