Vì sao kinh thành Huế được xem là hệ thống phòng thủ hiện đại nhất Việt Nam thời phong kiến?

Vì sao kinh thành Huế được xem là hệ thống phòng thủ hiện đại nhất Việt Nam thời phong kiến?

Đối với các triều đại phong kiến, việc xây dựng hệ thống phòng thủ là một điều đương nhiên, như vua Gia Long đã nói “Vương giả dựng nước đặt kinh đô, tất lấy thành trì làm chắc”. Do đó nhà Nguyễn đã tăng cường mọi biện pháp biện pháp phòng thủ, trở thành hệ thống phòng thủ hiện đại nhất Việt Nam cho tới thời điểm đó.

Điểm đặc biệt nhất công trình phòng thủ là hệ thống phòng thủ kinh đô với đầy đủ các tuyến phòng thủ từ xa trên các mặt đường bộ, đường biển, đường sông và tuyến phòng thủ trung tâm ở kinh đô. Chu vi của thành là 10.571,28m, được xây dựng bằng đất ở giữa, hai bên ốp gạch, xây theo kiểu giật cấp, rất chắc chắn.

Hệ thống các cửa thành gồm có 13 cửa, trong đó có 11 của đường bộ và 2 cửa đường thuỷ, các cửa được xậy dựng bằng đá, gạch vồ và vôi mật. Tất cả các cửa này đảm nhận chức năng hết sức quan trọng, đảm bảo an ninh cho khu vực kinh thành, khi xảy ra sự cố, cửa thành chính là điểm bị đối phương công phá đầu tiên vì vậy nó được xây dựng kiên cố và vững chắc.

Vì là một hệ thống phòng thủ cho nên chung quanh thân thành có 24 đoạn được xây lồi ra tạo thành 24 pháo đài, mỗi mặt thành đặt 6 pháo đài, trên mỗi pháo đài đều có một pháo xưởng (kho thuốc đạn).

Bên trong hệ thống thành là kỳ đài, được xây dựng vào “tháng 11 năm Đinh Mão (1807), đắp kỳ đài ở kinh thành” qua nhiều lần tu sửa các năm dưới thời vua Minh Mạng và Thiệu Trị kỳ đài có tổng chiều cao là 51,212m và được trang bị 8 khẩu đại bác ở hai tầng trên. Mặt tiền và hai bên tầng giữa có tường bắn với 15 pháo nhãn đặt 15 khẩu đại bác. Kỳ đài là một công trình khá lớn có một vị trí rất quan trọng, ngoài chức năng treo cờ đèn nó còn có chức năng quan sát cửa sông, cửa biển có thể cấp báo kịp thời cho kinh đô khi có chuyện xảy ra.

Nhà Nguyễn đã xây dựng một hệ thống phòng thủ bên ngoài rất kiên cố, kẻ thù muốn vào bên trong phải vượt qua tuyến Phòng Lộ, có chức năng giữ cho phần móng được chắc chắn và bảo vệ cho hệ thống hào ở bên ngoài khi có chiến sự xẩy ra. Khi muốn được vào trong thành Nội phải qua một chiếc cầu vồng xây bằng đá và gạch bắc ngang trên hào tại 11 cửa thành vì thế kinh thành bị tấn công hào sẽ là một chướng ngại vật hữu hiệu ngăn chặn bộ binh đối phương vượt qua.

Nếu các cửa thành đều đóng thì quân địch rất khó khăn để vượt qua được tuyến phòng thủ đường thuỷ quan trọng này vì mặt hào rộng và sâu. Tiếp theo đó là một hệ thống thành gai hay còn gọi là đường hào ngoài, trên thành gai người ta xây một bức tường bắn bằng gạch cao khoảng 1,3m. Đây được coi như là chiến luỹ đầu tiên mà các xạ thủ có thể dựa vào để bắn ngăn chặn đối phương khi đã vượt qua hộ thành hà, mặt khác đồng thời đây còn là con đường để cho binh lính đi tuần phòng phía ngoài kinh thành.

Bên ngoài hệ thống thành gai là hệ thống sông bao quanh thành (hay còn gọi là hộ thành hà), đây là tuyến phòng thủ quan trọng nằm bên ngoài thành gai. Bao quanh bốn mặt kinh thành, nhằm tạo tuyến phòng thủ bằng đường thuỷ, một chướng ngại vật to lớn đảm bảo ngăn chặn được bộ binh đối phương vượt qua để vào kinh thành.

Trong tất cả những công trình phong thủ của nước ta, hệ thống phòng thủ kinh đô vương triều Nguyễn được xem là vững chắc nhất. Kỹ thuật xây thành đạt đến một trình độ kỹ thuật cao, ngoài ra nhà Nguyễn đã biết kết hợp một cách có khoa học giữa lối kiến trúc vô băng (Vuaban) với lối kiến trúc truyền thống. Nguyên vật liệu được sử dụng trong việc xây dựng rất phong phú, như đá xanh, đá gan gà, gạch vồ, đất đá, tre gỗ… Với bản chất là một công trình phòng thủ do đó hệ thống phòng thủ kinh đô đều được trang bị các loại vũ khí hoả lưc mạnh của thời bấy giờ.

Có thể nói, tuyến phòng thủ trung tâm cùng với truyến phòng thủ từ xa đã tạo thành hệ thống phòng thủ chắc chắn hiện đại. Kinh thành Huế được thiết kế khá quy mô, với lối kiến trúc quân sự kiểu phương Tây là một công trình kiến trúc quân sự kiên cố làm phương tiện phòng vệ có giá trị cho kinh đô, bảo vệ đất nước. Trong các triều đại phong kiến Việt Nam, việc xây dựng thành luỹ của triều Nguyễn, được đánh giá rất cao trên mọi phương diện (kỹ thuật, kiến trúc, lịch sử văn hoá…)

Nhận thức được vai trò phòng thủ đất nước trong buổi đầu giành độc lập, nhà Nguyễn đã không ngần ngại bỏ ra một số lượng lớn thời gian và tiền của cho việc xây dựng, trở thành hệ thống phòng thủ hiện đại nhất Việt Nam trong thời kỳ phong kiến.

×