Vì sao người dân TP.HCM quay lưng với trạm y tế?

Tại Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành y tế TP.HCM diễn ra sáng 10/1, lãnh đạo Sở Y tế đã thẳng thắn mổ xẻ những rào cản khiến người dân vẫn chưa mặn mà với trạm y tế, đồng thời công bố chiến lược tái cấu trúc toàn diện trong năm mới.

Nghịch lý từ sự mất cân đối nhân lực và niềm tin với trạm y tế

Về thực trạng chăm sóc sức khỏe, Phó giám đốc Sở Y tế Nguyễn Văn Vĩnh Châu chỉ ra một nghịch lý đang tồn tại dưới dạng "hình tam giác ngược": trong khi các bệnh viện chuyên sâu tập trung đến 51% nhân viên y tế toàn ngành, thì tuyến y tế ban đầu chỉ chiếm vỏn vẹn 17%. Sự chênh lệch này dẫn đến hệ quả tất yếu là hơn 90% lượt khám ngoại trú đổ dồn về các bệnh viện tuyến cơ bản và chuyên sâu, còn trạm y tế chỉ tiếp nhận khoảng 8%.

"Vì không có nhiều nhân viên y tế ở tuyến ban đầu nên không có bệnh nhân đến; ngược lại, vì không có bệnh nhân đến tuyến cơ sở nên cũng không có nhiều nhân viên y tế về tuyến cơ sở", ông Châu nói.

Bên cạnh yếu tố nhân lực, sự khác biệt về danh mục thuốc giữa trạm y tế và bệnh viện tuyến trên cũng là một rào cản lớn. Thực tế này khiến người bệnh, đặc biệt là nhóm mắc bệnh mạn tính, có tâm lý vượt tuyến lên bệnh viện để được hưởng các loại thuốc tốt hơn, thay vì chọn điều trị tại địa phương. Hậu quả là vai trò "gác cổng", vốn giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh tật của y tế cơ sở hiện vẫn còn rất khiêm tốn.

"Lật ngược" hình tháp, đưa trạm y tế thành "điểm chạm" đầu tiên với người dân

Trước thực trạng này, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng khẳng định trong năm 2026, việc vận hành hệ thống y tế đa tầng sẽ trở thành "nguyên tắc tổ chức bắt buộc" để giải phóng áp lực cho tuyến trên và hồi sinh tuyến dưới. Ngành y tế thành phố đặt mục tiêu lật ngược hình tháp y tế hiện nay, đưa trạm y tế trở nên đông đúc và thu hút niềm tin của người dân ngay tại cộng đồng.

Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực và chuyên môn, ông Tăng Chí Thượng cho biết thành phố sẽ vận dụng các chính sách đặc thù để ký hợp đồng mời bác sĩ hưu trí có uy tín về công tác tại trạm y tế. Đồng thời, chương trình đào tạo thực hành cho bác sĩ mới tốt nghiệp sẽ gắn liền với trạm y tế để tạo nguồn nhân lực trẻ, dồi dào.

Nhằm đảm bảo người dân không phải lên tuyến trên chỉ để lấy thuốc, ngành y tế sẽ triển khai đấu thầu thuốc tập trung để đảm bảo trạm y tế có danh mục thuốc tương tự bệnh viện. Các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh và hệ thống hội chẩn từ xa (telemedicine) cũng sẽ được đưa về cơ sở. Mục tiêu là để bác sĩ tại trạm không phải "đơn độc tự xoay xở" mà luôn có sự hỗ trợ chuyên môn 24/7 từ các chuyên gia đầu ngành.

"Trạm y tế phải trở thành điểm tựa y tế gần dân, theo dõi liên tục sức khỏe người dân ngay tại cộng đồng", ông Tăng Chí Thượng nhấn mạnh. Việc nâng cao thực chất năng lực y tế cơ sở sẽ giúp hệ thống chuyển từ trạng thái thụ động "chờ người bệnh" sang chủ động quản lý, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân theo suốt vòng đời.

Ngành y tế tin tưởng rằng khi những khó khăn về thuốc, nhân lực và kỹ thuật được tháo gỡ, trạm y tế sẽ thực sự trở thành "điểm chạm" đầu tiên và tin cậy, giúp người dân an tâm chăm sóc sức khỏe ngay từ cơ sở mà không cần phải vất vả tìm lên các bệnh viện tuyến trên.

Sau khi sáp nhập với Bình Dương, Bà Rịa Vũng Tàu, quy mô dân số mà ngành y tế TP.HCM phục vụ đã tăng vọt lên gần 14 triệu dân. Đi cùng với sự mở rộng về địa giới là sự thay đổi triệt để về cấu trúc quản lý khi thành phố thực hiện mô hình chính quyền hai cấp.

Hệ thống trạm y tế được coi là mắt xích quan trọng trong diện mạo mới của ngành y tế TP.HCM. Cụ thể hiện nay, mạng lưới y tế cơ sở của thành phố bao gồm 168 trạm y tế phủ khắp các phường, xã, đặc khu.

Sau khi sắp xếp chính quyền hai cấp, các trung tâm y tế (đơn vị sự nghiệp trước đây trực tiếp chỉ đạo trạm y tế) đã không còn. Trạm y tế giờ đây trở thành tuyến y tế cơ sở ban đầu quan trọng nhất, trực tiếp thực hiện vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.

×