Vì sao tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc được đề xuất tăng thêm vốn 3,3 tỷ USD?

Sáng 6/8, tại Hội trường, thừa uỷ quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đọc Tờ trình của Chính phủ về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng nhằm bảo đảm phù hợp với quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội và quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia đã được điều chỉnh.

Về lý do bổ sung vốn, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được Chính phủ đề xuất bổ sung 8,4km đoạn tuyến từ Yên Viên - Gia Lâm, đồng thời tăng vốn 86.108 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư ban đầu.

Bên cạnh đó, Chính phủ tính toán chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỷ đồng; chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng 34.849 tỷ đồng.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh: “Nguyên nhân chủ yếu do biến động tăng đơn giá đền bù đất đai thực tế tại các địa phương nơi tuyến đi qua”.

Theo Bộ trưởng Minh, “Việc bổ sung đoạn, tuyến Yên Viên - Gia Lâm vào dự án đảm bảo kết nối hiệu quả đường sắt quốc gia với mạng lưới đường sắt đô thị Thành phố Hà Nội, tạo điều kiện thuận lợi cho hành khách tiếp cận, đồng thời góp phần tái thiết, phát triển đô thị khu vực ga Gia Lâm theo mô hình TOD”.

Bên cạnh đó, dự án sẽ điều chỉnh tên gọi đoạn Nam Hải Phòng - Lạch Huyện từ tuyến chính thành tuyến nhánh để phù hợp với Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia mới được điều chỉnh và phương án tổ chức khai thác vận tải.

Ngoài ra là bổ sung 02 nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Điều chỉnh quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ đầu tư đường đơn theo phân kỳ sang đầu tư hoàn thiện đường đôi.

Đối với các tuyến nhánh kết nối cảng biển, Chính phủ đề xuất sử dụng đầu máy diesel thay vì sức kéo điện nhằm phát huy hiệu quả khai thác và phù hợp với nhu cầu vận tải.

Trên cơ sở cập nhật quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách liên quan, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án được điều chỉnh lên 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư đã được Quốc hội phê duyệt.

Trong đó, chi phí xây lắp và thiết bị tăng hơn 51.210 tỷ đồng do bổ sung các hạng mục mới, điều chỉnh quy mô đầu tư, cập nhật thiết kế theo quy hoạch mới và bổ sung hệ thống điện 22kV dọc tuyến. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng gần 34.849 tỷ đồng.

Về nguồn vốn, Chính phủ đề nghị giữ nguyên cơ cấu theo Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội. Theo quy định hiện hành, dự án không phải thực hiện thẩm định khả năng cân đối vốn theo Luật Đầu tư công. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng xây dựng nhu cầu vốn cho từng năm. Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đã bố trí vốn cho Dự án; phần vốn còn thiếu, Chính phủ sẽ cân đối từ nguồn vốn Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 chưa phân bổ, nguồn vốn hợp pháp khác và Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2031-2035.

Thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, dự án đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá, việc trình Quốc hội xem xét điều chỉnh là có cơ sở và đúng thẩm quyền, tuy nhiên đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bảo đảm tính đầy đủ, chính xác và thống nhất của hồ sơ.

Về quy hoạch, quy mô đầu tư và công nghệ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá việc điều chỉnh cơ bản phù hợp với định hướng phát triển hạ tầng chiến lược và hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tuy nhiên, Chính phủ cần tiếp tục rà soát tính đồng bộ với quy hoạch địa phương, quy hoạch sử dụng đất, hệ thống đường sắt, cảng biển và logistics; đồng thời bổ sung đánh giá sơ bộ tác động môi trường tương ứng với quy mô sau điều chỉnh.

Đối với phương án đầu tư hoàn thiện đường đôi trong giai đoạn 2026-2030, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị bổ sung cơ sở tính toán ngưỡng mãn tải của đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng để làm căn cứ cho khoản chi phí tăng thêm khoảng 22.814 tỷ đồng.

Theo báo cáo thẩm tra, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án được đề nghị điều chỉnh từ 203.231 tỷ đồng lên 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng, tương đương 42,4%. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân tăng vốn, tiêu chí phân loại chi phí, kiểm soát khối lượng, đơn giá, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương án quản lý chi phí.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng lưu ý nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 khoảng 224.586 tỷ đồng, trong khi kế hoạch mới bố trí 148.478 tỷ đồng, còn thiếu 76.108 tỷ đồng; vốn vay dự kiến khoảng 179.737 tỷ đồng. Do đó, cần xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, bảo đảm an toàn nợ công và khả năng trả nợ; đồng thời có phương án xử lý nếu không thu xếp đủ nguồn vốn vay.

×