Vị thái giám bị "tịnh thân" từ năm 9 tuổi, phục vụ ba đời vua nhà Minh, lăng mộ trở thành bảo tàng thái giám hiếm có

Từ cậu bé 9 tuổi bị tịnh thân đến vị thái giám trải qua ba triều vua

Điền Nghị là một trong những thái giám đặc biệt nhất của triều Minh. Theo văn bia tại mộ và các tài liệu do Cục Di sản Văn hóa Bắc Kinh công bố, ông sinh năm Gia Tĩnh thứ 13 (1534), quê ở Hoa Âm, tỉnh Thiểm Tây. Năm lên 9 tuổi, Điền Nghị bị tịnh thân (cắt bỏ bộ phận sinh dục nam) rồi được đưa vào hoàng cung, bắt đầu cuộc sống của một hoạn quan kéo dài hơn sáu thập kỷ.

Khác với nhiều thái giám chỉ làm các công việc hầu cận, Điền Nghị được lựa chọn vào Nội thư đường thuộc Tư lễ giám- nơi đào tạo dành cho những thái giám có năng lực. Đây được xem như "trường học" của hoạn quan nhà Minh, nơi họ được học chữ Hán, thư pháp, cách xử lý tấu chương, nghi lễ cung đình và phép tắc hành chính. Không phải mọi thái giám đều có cơ hội vào Nội thư đường, bởi chỉ những người thông minh, có tư chất mới được tuyển chọn.

Sau nhiều năm học tập và làm việc, Điền Nghị lần lượt phục vụ dưới ba đời vua là Gia Tĩnh, Long Khánh và Vạn Lịch. Theo các tài liệu nghiên cứu về cuộc đời ông, Điền Nghị nổi tiếng với phong cách làm việc "chu thận, giản trọng, luyện đạt, lão thành", nghĩa là cẩn trọng, điềm đạm, từng trải và chín chắn. Chính nhờ phẩm chất này mà trong suốt hơn 60 năm trong cung, ông gần như không mắc sai lầm lớn nào và luôn được các hoàng đế tin dùng.

Được Vạn Lịch đế đặc biệt sủng tín nhưng không lạm quyền

Đỉnh cao quyền lực của Điền Nghị đến dưới triều Minh Thần Tông (Vạn Lịch) - vị hoàng đế trị vì lâu nhất của nhà Minh với 48 năm (1572-1620).

Vào năm Vạn Lịch thứ 17 (1589), Điền Nghị được đảm nhiệm công việc tại Tùy đường . Chức trách của ông là tổng quản văn thư trong và ngoài triều, phụ trách việc đào tạo thái giám và giám sát Lễ nghi phòng. Hoàng đế còn đặc biệt ban cho ông đặc ân được mặc áo mãng bào – loại lễ phục vốn chỉ dành cho những người có địa vị rất cao và cho phép được cưỡi ngựa trong khu vực cấm, một vinh dự cực kỳ hiếm hoi đối với một thái giám.

Năm Vạn Lịch thứ 19 (1591), Điền Nghị được giao quản lý Ty Uyển cục, cơ quan phụ trách các ngự uyển và vườn ngự của hoàng cung.

Năm Vạn Lịch thứ 20 (1592), ông kiêm nhiệm thêm Cân Mạo cục, đơn vị phụ trách mũ mão và trang phục trong cung.

Đến Vạn Lịch thứ 24 (1596), Điền Nghị được bổ nhiệm làm Chưởng ấn Tư lễ giám – chức vụ cao nhất trong hệ thống hoạn quan nhà Minh. Ngoài ra, ông còn kiêm quản Tửu Thố Diện cục, cơ quan phụ trách rượu, giấm và thực phẩm dùng trong hoàng cung, đồng thời giữ chức Tổng Đề đốc Lễ nghi phòng, phụ trách toàn bộ công tác nghi lễ của triều đình.

Theo các tài liệu lưu giữ tại Bắc Kinh, Vạn Lịch từng hai lần ban sắc dụ đặc biệt cho Điền Nghị. Trong các chiếu chỉ này, nhà vua ca ngợi ông là người "trung thành, cẩn trọng, tận tâm phụng sự", đồng thời nhiều lần tăng bổng lộc vì "làm việc nhiều năm không phạm lỗi".

Điều đáng chú ý là Điền Nghị nổi tiếng không phải vì chuyên quyền mà bởi sự liêm khiết. Trong khi cuối thời Minh xuất hiện nhiều đại hoạn quan như Vương Chấn, Lưu Cẩn hay sau này là Ngụy Trung Hiền thao túng triều chính, Điền Nghị lại được sử sách ghi nhận là người "không cậy thế làm điều xấu".

Theo bài nghiên cứu "Cuộc đời và sự nghiệp của Điền Nghị" do Bảo tàng thái giám Điền Nghị công bố, ông từng nhiều lần phản đối việc thi hành quá mức chính sách khai thác mỏ và thu thuế khoáng sản của triều đình vì lo ngại dân chúng bị bóc lột. Ông cũng từng can thiệp để cứu một số người bị bắt giam oan trong các vụ án ở kinh thành. Chính vì những hành động này mà hậu thế gọi ông là vị thái giám có "nghĩa khí" hiếm thấy trong lịch sử nhà Minh.

Qua đời được vua cho ngừng thiết triều ba ngày, mộ trở thành bảo tàng thái giám lớn nhất Trung Quốc

Năm 1605, Điền Nghị qua đời ở tuổi 72 sau 63 năm phục vụ trong hoàng cung. Theo tư liệu của Cục Di sản Văn hóa Bắc Kinh, Vạn Lịch đế vô cùng đau buồn trước sự ra đi của người cận thần lâu năm. Nhà vua đã quyết định ngừng thiết triều ba ngày, ban ba đàn tế, cấp bạc, tiền giấy cùng nhiều vật phẩm quý để lo tang lễ. Đồng thời, ông còn hạ chỉ xây dựng cho Điền Nghị một khu lăng mộ quy mô lớn tại Mô Thức Khẩu (nay thuộc quận Thạch Cảnh Sơn, Bắc Kinh), đồng thời cho dựng điện thờ, đình bia và nhiều công trình tưởng niệm khác.

Trong hơn bốn thế kỷ tồn tại, khu mộ nhiều lần bị đào trộm. Người dân địa phương từng truyền tai nhau rằng Vạn Lịch đế đã ban rất nhiều châu báu và đồ quý để chôn theo người cận thần trung thành, vì vậy nơi đây thường xuyên trở thành mục tiêu của các toán trộm mộ. Chiến tranh cuối thời Minh, đầu thời Thanh và nhiều biến động trong những thế kỷ sau khiến phần lớn kiến trúc trên mặt đất bị hư hại nghiêm trọng, nhiều bia đá, tượng đá và công trình bị phá hủy hoặc thất lạc. Đến thời nhà Thanh, khu mộ gần như bị bỏ hoang, chỉ còn một số thái giám lui tới hương khói.

Ngày nay, Mộ Điền Nghị được giới khảo cổ đánh giá là khu lăng mộ thái giám có quy mô lớn, hoàn chỉnh và được bảo tồn tốt nhất Trung Quốc. Khu mộ rộng khoảng 6.000 m², bao gồm thần đạo, bia đá, điện thờ, am Từ Tường cùng nhiều hạng mục kiến trúc mang phong cách lăng mộ quan đại thần. Sau khi Điền Nghị qua đời, nhiều thái giám thời Minh và Thanh đã chủ động chọn an táng xung quanh ông vì kính trọng nhân cách của vị đại thái giám này, khiến nơi đây dần trở thành khu lăng mộ thái giám lớn nhất còn tồn tại ở Trung Quốc.

Trong quá trình trùng tu và khảo cổ những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã phát hiện nhiều bia ký, sắc phong, hiện vật bằng ngọc, đồng, gốm và đặc biệt là hai đạo sắc của Vạn Lịch đế dành cho Điền Nghị. Sau khi hoàn thành trùng tu năm 1998, nơi đây được mở cửa phục vụ công chúng với tên gọi Bảo tàng Thái giám Bắc Kinh.

Sau khi được trùng tu, năm 1998, khu lăng mộ được mở cửa phục vụ công chúng. Hiện giá vé tham quan khoảng 10 nhân dân tệ, bảo tàng hoạt động từ 9h đến 16h30 hằng ngày. Theo đơn vị quản lý, đây là điểm đến được nhiều du khách nước ngoài lựa chọn khi tìm hiểu về lịch sử Tử Cấm Thành và chế độ hoạn quan ở Trung Quốc. Bảo tàng nằm tại số 80 đường Mô Thức Khẩu, quận Thạch Cảnh Sơn (Bắc Kinh), cách ga tàu điện ngầm Pingguoyuan không xa.

×