Vị trí việc làm, bậc nghề nghiệp tác động thế nào tới tiền lương của viên chức?

Sắp xếp vị trí việc làm viên chức theo 3 nhóm

Nghị định 232/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về vị trí việc làm viên chức đã chính thức có hiệu lực từ 1/7. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc quy định bậc nghề nghiệp đối với từng vị trí việc làm, làm căn cứ để các đơn vị sự nghiệp công lập bố trí và quản lý viên chức cũng như trả lương cho viên chức.

Theo đó, vị trí việc làm viên chức được chia thành 3 nhóm gồm: vị trí việc làm quản lý; vị trí việc làm chuyên môn nghiệp vụ; và vị trí việc làm hỗ trợ. Mỗi vị trí việc làm được xác định trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập.

Mỗi vị trí việc làm có một hoặc nhiều bậc nghề nghiệp. Bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm phản ánh yêu cầu về kiến thức, kỹ năng chuyên môn, mức độ phức tạp của công việc, trách nhiệm và phạm vi ảnh hưởng của vị trí đó. Tùy từng lĩnh vực, mỗi vị trí việc làm có thể được xác định một hoặc nhiều bậc nghề nghiệp, từ bậc 1 đến bậc 5.

Phụ lục ban hành kèm nghị định quy định cụ thể bậc nghề nghiệp áp dụng đối với từng vị trí việc làm trong nhiều lĩnh vực. Tùy theo bậc nghề nghiệp mà viên chức sẽ được trả lương dựa trên vị trí việc làm gắn với bậc nghề nghiệp.

Không chỉ quy định bậc nghề nghiệp, nghị định còn đưa ra nguyên tắc xác định tỷ lệ viên chức ở từng bậc nghề nghiệp đối với mỗi vị trí việc làm. Theo đó, đối với các vị trí việc làm có sử dụng bậc nghề nghiệp cao nhất là bậc 5, số viên chức ở bậc này không vượt quá 30% tổng số biên chế được giao cho vị trí việc làm. Số viên chức ở bậc nghề nghiệp thấp hơn gần nhất với bậc 5 không vượt quá 40%. Đối với các bậc còn lại, đơn vị sự nghiệp công lập xác định tỷ lệ phù hợp với yêu cầu thực hiện nhiệm vụ.

Quy định về tỷ lệ bố trí theo bậc nghề nghiệp không áp dụng đối với các vị trí việc làm không xác định bậc nghề nghiệp hoặc chỉ sử dụng một bậc nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, mỗi vị trí việc làm phải có bản mô tả công việc và khung năng lực. Bản mô tả công việc phải thể hiện mục tiêu của vị trí, các nhiệm vụ chính, sản phẩm đầu ra có thể đo lường, phạm vi quyền hạn, mối quan hệ công tác cùng các yêu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ năng và phẩm chất của người đảm nhiệm vị trí.

Trong thời gian chuyển tiếp, các quyết định về vị trí việc làm đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước khi nghị định có hiệu lực vẫn tiếp tục được áp dụng để tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức cho đến khi được thay thế theo quy định mới.

Tiền lương viên chức được căn cứ trên vị trí việc làm gắn với bậc

Viên chức được bố trí vào một bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm phù hợp với năng lực và yêu cầu nhiệm vụ được giao. Viên chức được bố trí vào bậc nghề nghiệp nào thì được xếp lương tương ứng với bậc nghề nghiệp đó theo quy định tại khoản 3 Điều này. Việc thay đổi bậc nghề nghiệp của viên chức không làm thay đổi vị trí việc làm mà viên chức đang đảm nhiệm. Việc thay đổi bậc nghề nghiệp của viên chức được thực hiện theo quy định của pháp luật về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức.

Trong thời gian chưa thực hiện chế độ tiền lương mới theo quy định của cấp có thẩm quyền, viên chức được tuyển dụng, tiếp nhận theo quy định của Luật Viên chức được áp dụng Bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ đối với cán bộ, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, ban hành kèm Nghị định 204/2004/NĐ-CP của Chính phủ về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Việc áp dụng bảng lương thực hiện như sau:

+ Bậc 1 áp dụng lương viên chức loại B; áp dụng cho viên chức có trình độ trung cấp. Hệ số lương áp dụng từ 1,86 đến 4,06

+ Bậc 2 áp dụng lương viên chức loại A0; áp dụng cho viên chức có chức danh nghề nghiệp yêu cầu trình độ cao đẳng. Hệ số lương từ 2,10 đến 4,89

+ Bậc 3 áp dụng lương viên chức loại A1; áp dụng cho chức danh nghề nghệ yêu cầu trình độ đại học. Hệ số lương áp dụng từ 2,34 đến 4,98

+ Bậc 4 áp dụng lương viên chức loại A2, nhóm 1 (A2.1); áp dụng cho viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng chính hoặc tương đương. Hệ số từ 4 đến 6,78. Với nhóm này, tiền lương sẽ cao hơn.

+ Bậc 5 áp dụng lương viên chức loại A3, nhóm 1 (A3.1). Áp dụng cho nhóm chức danh nghề nghiệp cao cấp, chuyên gia. Đây là nhóm có chức danh trình độ chuyên môn, năng lực, kinh nghiệm cao nhất trong hệ thống chức danh nghề nghiệp viên chức. Hệ số áp dụng từ 5,75 đến cao nhất là 8,00.

Viên chức được bố trí đảm nhiệm vị trí việc làm quản lý quy định tại Nghị định này được xếp lương theo bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ hoặc vị trí việc làm hỗ trợ đang giữ và hưởng phụ cấp chức vụ lãnh đạo, quản lý tương ứng với vị trí đảm nhiệm theo quy định của pháp luật tiền lương hiện hành.

Bước chuyển đổi căn bản trong đánh giá và sử dụng viên chức

Theo các chuyên gia lĩnh vực lao động, tiền lương, so với Nghị định 106/2020/NĐ-CP, Nghị định 232/2026/NĐ-CP đã thay đổi căn bản cách tiếp cận quản lý viên chức, chuyển từ quản lý theo chức danh nghề nghiệp sang quản lý theo vị trí việc làm và bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm.

Ông Phạm Minh Huân - Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH (nay là Bộ Nội vụ) cho hay, nếu trước đây, việc đánh giá viên chức chỉ dựa trên chức danh nghề nghiệp, gắn với chức vụ thì giờ đây viên chức được đánh giá toàn diện hơn dựa trên các vị trí việc làm và bậc nghề nghiệp. Điều này được cho là cơ sở để đánh giá và tính lương cụ thể, công bằng hơn cho viên chức thay vì cào bằng như trước đây.

"Việc bố trí công việc cho viên chức nhờ vậy cũng được linh hoạt hơn, dựa trên vị trí việc làm, năng lực thay vì chỉ quan tâm tới chức danh nghề nghiệp như trước đây", ông Huân nói.

×