Viên chức bị phạt tù không hưởng án treo hoặc phạm tội tham nhũng sẽ đương nhiên bị buộc thôi việc

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định về xử lý kỷ luật viên chức, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Theo nghị định, viên chức bị áp dụng một trong 4 hình thức kỷ luật gồm: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc. Ngoài hình thức kỷ luật, viên chức còn bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng sẽ đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật. Đối với viên chức quản lý phạm tội, khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực, người đó đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.

Những hành vi bị xử lý kỷ luật

Nghị định quy định viên chức sẽ bị xử lý kỷ luật nếu vi phạm quy định của Đảng và pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm; vi phạm nghĩa vụ của viên chức; thực hiện những việc pháp luật cấm; vi phạm đạo đức nghề nghiệp, văn hóa giao tiếp ở công sở, giao tiếp với nhân dân; hoặc vi phạm nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Mức độ vi phạm được chia thành 3 cấp.

Vi phạm gây hậu quả ít nghiêm trọng là hành vi có tính chất, mức độ tác hại không lớn, chỉ tác động trong phạm vi nội bộ và làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng là hành vi có tác hại lớn, ảnh hưởng ra ngoài phạm vi nội bộ, gây dư luận xấu trong đội ngũ viên chức và nhân dân, làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Vi phạm gây hậu quả rất nghiêm trọng là hành vi có tác hại rất lớn, ảnh hưởng đến toàn xã hội, gây dư luận đặc biệt bức xúc và làm mất uy tín của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Mỗi hành vi chỉ bị xử lý một lần

Theo nghị định, việc xử lý kỷ luật phải bảo đảm khách quan, công bằng, công khai, nghiêm minh, chính xác, kịp thời và đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục.

Mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng một hình thức kỷ luật. Nếu tại cùng một thời điểm xem xét kỷ luật mà viên chức có từ 2 hành vi vi phạm trở lên thì từng hành vi phải được xem xét, kết luận riêng, nhưng chỉ áp dụng một hình thức kỷ luật chung ở mức cao nhất. Không tách riêng từng hành vi để áp dụng nhiều hình thức kỷ luật khác nhau.

Trường hợp viên chức đang trong thời gian thi hành quyết định kỷ luật mà tiếp tục vi phạm thì sẽ bị áp dụng hình thức kỷ luật nặng hơn theo quy định của nghị định.

Khi xem xét xử lý kỷ luật, cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ vào nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân vi phạm; hoàn cảnh cụ thể; các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; thái độ tiếp thu, sửa chữa và kết quả khắc phục hậu quả.

Nghị định cũng quy định không áp dụng hình thức xử phạt hành chính thay cho kỷ luật hành chính; việc xử lý kỷ luật hành chính không thay thế truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi vi phạm đến mức phải xử lý hình sự.

Kỷ luật hành chính phải tương xứng với kỷ luật Đảng

Theo nghị định, viên chức bị xử lý kỷ luật Đảng thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày công bố quyết định kỷ luật Đảng, cơ quan, tổ chức, đơn vị phải xem xét xử lý kỷ luật hành chính, trừ các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật theo quy định.

Hình thức kỷ luật hành chính phải tương xứng với kỷ luật Đảng. Nếu viên chức bị áp dụng hình thức kỷ luật Đảng cao nhất liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm thì cơ quan tham mưu về tổ chức, cán bộ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng hình thức kỷ luật hành chính cao nhất.

Trường hợp viên chức bị kỷ luật Đảng bằng hình thức cách chức nhưng không giữ chức vụ quản lý thì cơ quan tham mưu về tổ chức, cán bộ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng hình thức cảnh cáo.

Nếu hình thức kỷ luật Đảng thay đổi thì hình thức kỷ luật hành chính cũng phải được điều chỉnh tương ứng. Trường hợp quyết định kỷ luật Đảng bị hủy bỏ thì quyết định kỷ luật hành chính cũng phải được hủy bỏ.

Nghị định nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, tinh thần, danh dự, nhân phẩm trong quá trình xử lý kỷ luật.

Quyết định kỷ luật có hiệu lực trong 12 tháng

Theo quy định, viên chức đã bị xử lý kỷ luật mà trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày quyết định có hiệu lực tiếp tục vi phạm cùng hành vi thì được coi là tái phạm.

Quyết định xử lý kỷ luật có hiệu lực trong 12 tháng. Nếu trong thời gian này viên chức không tiếp tục có hành vi vi phạm đến mức phải xử lý kỷ luật thì quyết định đương nhiên chấm dứt hiệu lực mà không cần ban hành văn bản.

Đối với trường hợp đã có quyết định kỷ luật Đảng, thời điểm tính hiệu lực của quyết định kỷ luật hành chính được tính từ ngày quyết định kỷ luật Đảng có hiệu lực, trừ trường hợp buộc thôi việc thì tính từ ngày ký quyết định kỷ luật hành chính.

Nếu viên chức đang trong thời gian thi hành quyết định kỷ luật tiếp tục có vi phạm mới thì quyết định kỷ luật đang thi hành sẽ chấm dứt hiệu lực kể từ thời điểm quyết định kỷ luật mới có hiệu lực.

Các tài liệu liên quan đến việc xử lý kỷ luật phải được lưu trong hồ sơ viên chức; quyết định kỷ luật được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo quy định. Hình thức kỷ luật cũng phải được ghi vào lý lịch viên chức.

Nghị định cũng quy định trường hợp viên chức có hành vi vi phạm tại cơ quan cũ nhưng chỉ được phát hiện sau khi đã chuyển công tác thì cơ quan mới có thẩm quyền xem xét xử lý kỷ luật nếu vẫn còn thời hiệu. Cơ quan cũ có trách nhiệm phối hợp, cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan.

Bên cạnh đó, không được cử người có quan hệ thân thích hoặc có quyền, nghĩa vụ liên quan đến hành vi vi phạm tham gia Hội đồng kỷ luật hoặc chủ trì cuộc họp kiểm điểm.

Các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật

Nghị định quy định 5 nhóm trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật, gồm:

- Viên chức đang điều trị bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hoặc bị ốm nặng điều trị nội trú có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền.

- Viên chức nữ đang mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi; viên chức nam trong trường hợp đặc biệt đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi theo quy định của pháp luật, trừ khi có văn bản đề nghị được xem xét kỷ luật.

- Viên chức đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền, trừ trường hợp theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

- Các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật theo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Nghị định 234/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Kể từ thời điểm này, Nghị định 112/2020/NĐ-CP về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức (đã được sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ một phần bởi các nghị định sau đó) hết hiệu lực thi hành.

×