Việt Nam là nước đầu tiên trên thế giới nhân giống thành công một loài cá quý, hoàn thiện quy trình nuôi để xuất khẩu

Việt Nam có tiềm năng nuôi biển thế nào?

Việt Nam có nhiều lợi thế và tiềm năng để phát triển nuôi biển. Theo đó, với bờ biển dài hơn 3.200km, nhiều vùng nước sâu, kín gió, rất thuận lợi cho nuôi biển xa bờ và quy mô lớn.

Những năm qua, hệ thống chính sách, pháp lý về nuôi biển đã được củng cố bởi Luật Thủy sản, Luật Quy hoạch, chiến lược phát triển kinh tế biển, cùng đội ngũ người dân ven biển cần cù, sáng tạo và giàu kinh nghiệm.

Thêm vào đó, thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng, cả xuất khẩu lẫn trong nước, đặc biệt nhờ du lịch và nhu cầu sản phẩm xanh, sạch.

Số liệu của Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hiện nay, quy mô nuôi biển khoảng 9,7 triệu m3 lồng, tăng 2,1% (4,5 triệu m3 lồng nuôi cá biển; 5,2 triệu m3 lồng nuôi tôm hùm) và 58.000 ha nuôi nhuyễn thể). Tổng sản lượng 832.000 tấn, trong đó, cá biển 48.000 tấn; tôm hùm 4.000 tấn; nhuyễn thể 460.000 tấn; đối tượng thủy sản khác 320.000 tấn.

Để đưa nuôi biển trở thành mũi nhọn trong phát triển tổng thể ngành thủy sản, ngày 4/10/2021, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 1664/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản ven biển đến năm 2030. Theo đó, sẽ đầu tư phát triển nuôi biển thành ngành sản xuất hàng hóa quy mô lớn, có đóng góp quan trọng về sản lượng, giá trị và chuyển đổi cơ cấu sản xuất trong toàn bộ ngành thủy sản, trong đó lấy doanh nghiệp là lực lượng nòng cốt để đầu tư phát triển nuôi biển quy mô công nghiệp ở vùng biển xa.

Đề án nuôi biển đã đặt ra các mục tiêu cụ thể, đến giai đoạn năm 2030, sẽ phát triển diện tích nuôi biển đạt 300.000ha, thể tích lồng nuôi 12triệu m3; sản lượng nuôi biển đạt 1,45 triệu tấn.

Trong đó, giữ nguyên diện tích nuôi biển gần bờ nhưng tăng sản lượng nuôi đạt 1,11 triệu tấn. Đặc biệt, phát triển nuôi biển xa bờ đạt 30.000ha với sản lượng đạt 340.000 tấn. Giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 1,8 - 2 tỷ USD. Về dài hạn, tầm nhìn đến 2045 sẽ đạt kim ngạch xuất khẩu 4 tỷ USD.

Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, hiện nay, hoạt động nuôi biển đang được triển khai ở hơn 20 tỉnh, thành phố ven biển, trong đó tập trung tại Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hoá, Nghệ An, Đắk Lắk, Khánh Hòa, TP. Hồ Chí Minh, An Giang. Hiện có nhiều mô hình nuôi biển đa dạng, giá trị kinh tế cao, từ cá biển, nhuyễn thể đến rong biển.

Nuôi biển được chia thành các khu vực: nuôi ven bờ (trong vòng 3 hải lý), nuôi gần bờ (từ 3 đến 6 hải lý) và nuôi xa bờ, nuôi biển khơi (ngoài 6 hải lý). Ở nước ta, nuôi biển ven bờ và gần bờ vẫn là chủ yếu. Nuôi cá biển ven bờ có khoảng 244.000 lồng, bè; nuôi gần bờ có 4.300 lồng, bè và nuôi biển xa bờ chỉ có hơn 130 lồng, bè.

Ông Nguyễn Hữu Ninh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết, khâu giống vẫn là "điểm yếu" của nuôi biển ở nước ta. Công tác chọn tạo giống trong nước còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thị trường.

Đơn cử như rong biển - được đánh giá có tiềm năng lớn nhưng vẫn chưa được nuôi trồng và khai thác hiệu quả. Dù sở hữu đường bờ biển dài, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu nguyên liệu do hạn chế về giống và chất lượng sản phẩm.

Tập trung phát triển các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao

Theo Thứ trưởng Bộ NNMT Phùng Đức Tiến, bên cạnh những tiềm năng, lợi thế, ngành nuôi biển nước ta vẫn đối diện với nhiều thách thức.

Phần lớn hoạt động nuôi biển diễn ra tự phát, quy mô nhỏ lẻ, sử dụng công nghệ thủ công truyền thống, vật liệu bè nuôi bằng tre, gỗ độ bền thấp, không có khả năng chống chọi thiên tai.

Các vùng nuôi khu vực biển kín ven bờ thường có mật độ lồng quá cao, gấp 3 - 5 lần so với quy hoạch, đe dọa phá vỡ cân bằng sinh thái.

Bên cạnh đó, mật độ nuôi trong lồng quá dày dẫn đến ô nhiễm môi trường biển và lây lan dịch bệnh nhanh.

Khi có dịch, người nuôi lại thường không báo cáo với các cơ quan chức năng mà tự ý mua thuốc kháng sinh để chữa, dẫn đến hiệu quả thấp, đồng thời gây ra hiện tượng kháng kháng sinh.

Ngoài ra, quy hoạch các vùng nuôi biển chưa được thực hiện dựa trên cơ sở khoa học vững chắc.

Việc giao khu vực biển lâu dài cho người dân chưa thực hiện được do thủ tục hành chính còn phức tạp. Vì vậy, nuôi biển ở nước ta chưa phát triển.

Theo ông Nguyễn Quang Hùng, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, hiện nay, nuôi biển ở Việt Nam vẫn đang chủ yếu nuôi các đối tượng truyền thống như: cá song, cá giò, cá chẽm, cá vược, cá chim trắng, tôm hùm - đây là những đối tượng Việt Nam đã làm chủ được quy trình nuôi, từ con giống, thức ăn, dinh dưỡng...

Còn đối với những đối tượng nuôi biển có giá trị thương mại lớn, Việt Nam cũng đang hướng tới, trong đó, cá ngừ là một ví dụ điển hình.

"Trước đây, chúng tôi cũng đã nghiên cứu nuôi cá ngừ thương phẩm. Đầu tiên đánh bắt những con cá bé 3-4kg/con ở khu vực Hoàng Sa, Trường Sa. Sau đó, đưa về vịnh ở Nha Trang nuôi, trọng lượng đã tăng 50-60kg/con. Bên canh đó, cũng đồng thời nghiên cứu sản xuất giống".

Cũng theo ông Hùng, nếu nhân rộng được mô hình nuôi cá ngừ sẽ là một trong những hướng góp phần giảm khai thác, tuy nhiên, đây là việc "rất khó khăn".

Thông tin thêm về các đối tượng nuôi biển, ông Trần Thế Mưu, Phó Giám đốc Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam cho hay, trong giai đoạn này việc lựa chọn đối tượng nuôi biển nào phù hợp để mang lại giá trị kinh tế cao có vai trò quan trọng. Đối với các đối tượng nuôi biển truyền thống phục vụ thị trường nội địa tương đối ổn định. Tuy nhiên, để tạo sự đột phá, chọn đối tượng có giá trị kinh tế cao, khả năng xuất khẩu, góp phần tăng trưởng kim ngạch "không phải là việc dễ dàng".

Theo ông Mưu, gần đây, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam đã tập trung vào nghiên cứu một số đối tượng có giá trị cao như cá chim, cá nhụ, cá cam. Đối với cá chim, từ công nghệ giống, nuôi đã tương đối hoàn thiện.

Còn đối với cá cam, cá nhụ - là những đối tượng mới đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư nguồn lực để nghiên cứu và hoàn thiện được phần công nghệ sản xuất giống. Hiện cá cam và cá nhu đang được nuôi thử nghiệm, từ đó, hoàn thiện quy trình, kỹ thuật nuôi.

"Cá cam và cá nhụ là hai đối tượng nuôi biển có giá trị kinh tế rất cao, trong đó, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Singapore là những quốc gia, vùng lãnh thổ có nhu cầu mua rất lớn. Chính vì vậy, trong thời gian tới cần tập trung và hoàn thiện quy trình, kỹ thuật nuôi, từ đó nhân rộng ra các mô hình để có sản phẩm xuất khẩu", ông Mưu thông tin.

×