Việt Nam nhập siêu 20,6 tỷ USD, chuyên gia chỉ ra 3 lý do khiến con số này chưa đáng ngại

Theo ông, phải nhìn vào cơ cấu hàng hóa nhập khẩu và mục đích sử dụng. Nếu phần lớn hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất, đầu tư và tạo năng lực xuất khẩu thì nhập siêu trong một giai đoạn không phải tín hiệu xấu.

Tại chương trình Cafe doanh nhân Huba lần thứ 91 với chủ đề Doanh nghiệp hợp lực để tăng trưởng 2 con số, do Hiệp Hội Doanh Nghiệp TP.HCM (HUBA) tổ chức ngày 8/8 tại TP.HCM, TS Cấn Văn Lực đã phân tích vấn đề này.

Nhập siêu tăng do doanh nghiệp tăng nhập máy móc, nguyên liệu

Theo TS Lực, nhập siêu hàng hóa 7 tháng đầu năm lên tới 20,6 tỷ USD. Nhập siêu dịch vụ cũng ở mức 5,54 tỷ USD. Đây là một trong những thách thức của kinh tế Việt Nam năm 2026.

Tuy nhiên, ông cho rằng có 3 nguyên nhân chính khiến nhập khẩu tăng mạnh.

Thứ 1, doanh nghiệp đang chủ động tăng nhập khẩu và tích trữ hàng hóa trước những bất định của thị trường thế giới. Khi lo ngại giá nguyên liệu tăng hoặc chuỗi cung ứng bị gián đoạn, doanh nghiệp có xu hướng mua trước.

Thứ 2, giá hàng hóa quốc tế tăng cũng đẩy giá trị nhập khẩu lên.

Thứ 3, Việt Nam đang tăng đầu tư cho sản xuất, công nghệ và các dự án lớn. Do đó, nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu tăng theo.

Đây là điểm quan trọng để lý giải nhập siêu hiện nay.

Theo TS Lực, khoảng 90-93% hàng nhập khẩu của Việt Nam là máy móc, thiết bị, nguyên liệu và tư liệu phục vụ sản xuất kinh doanh, không phải hàng tiêu dùng.

Như vậy, nhập siêu hiện nay chủ yếu nằm ở phía đầu vào của nền kinh tế.

Một dây chuyền máy móc nhập khẩu chưa thể tạo ra doanh thu ngay. Nhưng khi được đưa vào sản xuất, nó tạo ra sản phẩm, việc làm và giá trị gia tăng. Sản phẩm sau đó có thể được tiêu thụ trong nước hoặc xuất khẩu.

Vì vậy, TS Cấn Văn Lực cho rằng không thể chỉ nhìn vào con số nhập siêu để đánh giá nền kinh tế.

Nhập siêu hôm nay có thể tạo năng lực xuất khẩu ngày mai

Theo TS Lực, lượng hàng doanh nghiệp tích trữ thời gian qua sẽ dần được đưa vào sản xuất. Khi sản xuất và xuất khẩu cải thiện, đà nhập siêu có thể giảm.

Quan trọng hơn, nhập siêu trong trường hợp này có thể tạo thêm năng lực sản xuất cho nền kinh tế.

Ông lưu ý, nhập siêu không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với nền kinh tế yếu. Nếu nhập khẩu phục vụ tiêu dùng quá mức, đó là vấn đề đáng lo. Nhưng nếu nhập khẩu để đầu tư, mua máy móc và nguyên liệu phục vụ sản xuất thì cần nhìn theo hướng khác.

“Nhập siêu một giai đoạn này sau đó để ta có tư liệu sản xuất ra sản xuất kinh doanh trong thời gian tới để xuất khẩu”, TS Cấn Văn Lực phân tích.

Theo số liệu thống kê, 7 tháng đầu năm, nhập siêu hàng hóa đạt 20,6 tỷ USD. Việt Nam cũng nhập siêu dịch vụ 5,54 tỷ USD. Ông đánh giá đây là rủi ro cần theo dõi, nhất là khi kinh tế Việt Nam có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, các động lực tăng trưởng trong nước đang phục hồi. Cầu tiêu dùng cải thiện. Đầu tư tư nhân phục hồi. FDI tăng. Đầu tư công được thúc đẩy. Các lĩnh vực dịch vụ như logistics, du lịch, khoa học công nghệ cũng tăng khá.

Về dài hạn, TS Cấn Văn Lực cho rằng, Việt Nam phải giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Doanh nghiệp cần tăng năng suất, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Với TP.HCM, TS Cấn Văn Lực cho rằng thành phố cần giữ vững xuất khẩu hàng hóa, đồng thời tăng xuất khẩu dịch vụ như logistics, du lịch, tài chính. Thành phố cũng cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Cùng với đó, TP.HCM cần đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, giải ngân đầu tư công và tạo điều kiện để đầu tư tư nhân, FDI tăng tốc. Thành phố cũng nên thúc đẩy chuyển đổi số, khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh và tăng liên kết với các vùng lân cận.

TS Cấn Văn Lực đặc biệt lưu ý việc xử lý các dự án tồn đọng để khơi thông nguồn lực. Với doanh nghiệp, cần tăng năng suất, ứng dụng AI, dữ liệu, đầu tư R&D và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ tập trung vào gia công.

×