VNR88 kết hợp bộ giải pháp quản lý dịch hại giúp nông dân tăng năng suất 20–30%

Từ ruộng nhà mình: Nông dân nói gì sau một vụ với VNR88?

Những ngày trung tuần tháng 5, trên cánh đồng xã Vĩnh Tường, tỉnh Phú Thọ, những bông lúa VNR88 trĩu hạt, đứng thẳng trong nắng hè. Đây là vụ lúa mà Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và Tổng hợp Yên Nhiên cùng hơn 10 hộ nông dân trong xã tham gia mô hình trình diễn kết hợp giữa giống lúa VNR88 do Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed) cung ứng và bộ giải pháp bảo vệ thực vật của Công ty Cổ phần khử trùng Việt Nam (VFC)- hai thành viên trong hệ sinh thái nông nghiệp của Tập đoàn PAN.

Phú Thọ là địa bàn mang tính đại diện cao cho vùng trung du, nơi điều kiện canh tác không đồng đều, thời tiết biến động khó lường và nông dân vẫn còn nặng thói quen sản xuất tự phát. Chính vì vậy, đây trở thành "thực địa" lý tưởng để kiểm chứng hiệu quả của một mô hình liên kết đồng bộ trước khi nhân rộng.

Bà Đặng Thị Hạnh, thôn Yên Nhiên, xã Vĩnh Tường, canh tác gần 2 mẫu ruộng, vụ này bà chuyển toàn bộ diện tích sang sản xuất giống lúa VNR88. Đó không phải quyết định liều lĩnh mà là lựa chọn có cân nhắc, sau khi được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn quy trình triển khai.

Điều bà ghi nhận rõ nhất của mô hình sản xuất giống lúa VNR88 không phải chỉ là năng suất, mà là sức chống chịu sâu bệnh. Trong bối cảnh thời tiết vụ Đông Xuân mưa gió thất thường, nắng hạn xen kẽ, sâu bệnh diễn biến phức tạp, nhưng trên ruộng nhà bà Hạnh hoàn toàn vắng mặt các loại bệnh từng là nỗi lo quen thuộc của bà con nông dân đó là: không bạc lá, không khô vằn.

Ông Đặng Thành Công, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp và Tổng hợp Yên Nhiên, đơn vị trực tiếp triển khai mô hình trên diện tích hơn 2 ha ghi nhận: cây lúa VNR88 hồi xanh nhanh sau cấy, đẻ nhánh tập trung, lá đứng, cứng cây. Tỷ lệ hạt chắc trên bông đạt từ 370 đến hơn 400 hạt, hạt đóng dày, dự kiến từ 3-3.5 tạ/sào, những chỉ số trực quan cho thấy triển vọng năng suất vượt trội.

"Cung ứng giải pháp" thay vì bán vật tư

Trong nhiều năm, mô hình phổ biến trong sản xuất nông nghiệp Việt Nam là mua bán vật tư riêng lẻ: giống một nơi, phân bón một nơi, thuốc bảo vệ thực vật lại một nơi khác. Hệ quả là người nông dân phải tự ghép nối các yếu tố này lại, trong khi thiếu cả kiến thức chuyên môn lẫn thời gian để làm đúng cách.

Mô hình tại Vĩnh Tường thử nghiệm một logic khác: Vinaseed không được đưa xuống đồng như một sản phẩm bán lẻ, mà đi kèm với quy trình kỹ thuật canh tác bài bản và bộ giải pháp bảo vệ thực vật của VFC được thiết kế tương thích với đặc điểm sinh trưởng của giống và điều kiện phát sinh dịch hại tại vùng trung du.

Bộ giải pháp VFC được chia theo ba giai đoạn rõ ràng: giai đoạn xuống giống sử dụng thuốc quản lý cỏ dại; giai đoạn đẻ nhánh áp dụng giải pháp kiểm soát sâu cuốn lá, bệnh khô vằn và điều hòa sinh trưởng bằng Tora để tăng khả năng đẻ nhánh và chống chịu thời tiết bất lợi; giai đoạn đòng già bổ sung Vitarko 40WG, Amistar Top 325SC, Amifol K giúp cây hấp thu dinh dưỡng trực tiếp qua lá và bông, nâng cao chất lượng nông sản cuối vụ.

Đặc tính kỹ thuật đáng chú ý của các sản phẩm VFC là khả năng nội hấp lưu dẫn: chỉ sau khoảng 2 giờ phun, hoạt chất đã thâm nhập vào bên trong cây, nghĩa là dù gặp mưa ngay sau đó, nông dân không phải phun lại. Tại vùng trung du nơi mưa bất chợt là tình huống thường gặp, đây là lợi thế thực chất.

Quan trọng hơn, mô hình đã giúp bà con nông dân thay đổi trong cách tiếp cận thuốc bảo vệ thực vật. Bà Hạnh cho biết, trước đây tự đi mua, hỏi đại lý bán gì thì dùng nấy, không biết đúng hay sai thời điểm, kết quả vẫn bị bệnh và vẫn tốn tiền. “Vụ này, tham gia mô hình được hướng dẫn của cán bộ, tôi phun đúng hai lần theo quy trình, đúng giai đoạn sinh trưởng và kết quả khác hẳn” bà Hạnh cho hay.

Đây chính là điểm mấu chốt mà mô hình muốn chứng minh: không phải thuốc tốt hơn hay giống tốt hơn đơn thuần, mà là sự đồng bộ giữa chúng tạo ra hiệu quả mà từng yếu tố riêng lẻ không làm được.

Còn theo ông Công, giải pháp từ mô hình mang lại rất tốt và tiện lợi cho bà con. Cán bộ kỹ thuật xuống trực tiếp hướng dẫn dùng loại nào, thời điểm nào cho phù hợp đã giảm thiểu rất nhiều thời gian bà con trong sản xuất. Từ kết quả này, trong vụ tới HTX đang lên kế hoạch nâng diện tích từ hơn 2 ha hiện tại lên 10–20 ha.

Về hiệu quả kinh tế, ông Nguyễn Trung Dũng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Vinaseed cho biết: Các mô hình kết hợp giữa Vinaseed và VFC đến nay đều ghi nhận năng suất tăng từ 20 đến 25% so với canh tác truyền thống. Còn ông Trần Văn Dũng, Tổng Giám đốc VFC, đánh giá riêng mô hình tại Phú Thọ có thể đạt mức tăng khoảng 30%.

“Nếu giống lúa VNR88 là "nền", thì bộ giải pháp bảo vệ thực vật của VFC chính là "kiến trúc thượng tầng" đảm bảo cho giống lúa phát huy tối đa tiềm năng. Bộ giải pháp của chúng tôi không chỉ nhắm đến năng suất vụ này, mà còn hướng đến cải thiện sức khỏe đất lâu dài thông qua các sản phẩm hữu cơ sinh học." ông Trần Văn Dũng cho hay.

Khi mô hình nhỏ phục vụ tham vọng lớn

Mô hình trình diễn tại Vĩnh Tường nhìn bề ngoài có vẻ nhỏ. Nhưng nó là một mắt xích trong chuỗi chiến lược dài hạn của Tập đoàn PAN: Xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao đủ chuẩn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như châu Âu và Australia.

Hiện tại, PAN đang quản lý hơn 70.000 ha lúa trong hệ thống liên kết toàn quốc, nhưng con số mà bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng Giám đốc Tập đoàn PAN kỳ vọng sẽ tăng lên 100.000 ha trong thời gian tới. Mô hình VNR88 — VFC hiện đang triển khai mạnh từ Tây Nguyên trở ra Bắc, và bước tiếp theo là mở rộng xuống đồng bằng sông Cửu Long vựa lúa lớn nhất cả nước.

"Chúng tôi kỳ vọng tạo ra bộ giải pháp chuẩn giúp bà con tăng thu nhập: Giảm lượng giống, giảm thuốc bảo vệ thực vật nhờ giống kháng tốt với biến đổi khí hậu, đồng thời cho ra hạt gạo chất lượng cao để xuất khẩu tới những thị trường khó tính nhất như châu Âu và Australia”, bà Nguyễn Thị Trà My chia sẻ.

Định hướng ưu tiên hữu cơ sinh học trong bộ giải pháp VFC không phải xu hướng marketing mà đây là đáp án trực tiếp cho bài toán xuất khẩu. Các thị trường như EU, Nhật Bản, Australia ngày càng siết chặt tiêu chuẩn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Nếu không xây dựng quy trình giảm hóa chất từ cấp độ hộ canh tác, chuỗi xuất khẩu sẽ mãi vướng ở khâu chất lượng nguyên liệu đầu vào.

Theo bà Trà My, nông dân cũng không phải người ngoài cuộc trong câu chuyện xuất khẩu này. Khi hạt gạo đạt tiêu chuẩn quốc tế, giá thu mua tăng lên và người trực tiếp hưởng lợi là người trồng lúa. Đó là lý do Tổng Giám đốc Tập đoàn PAN nhấn mạnh đến cơ chế liên kết bốn nhà: doanh nghiệp — HTX — nông dân — chính quyền địa phương phải vận hành đồng bộ, không phải chỉ doanh nghiệp đứng ra một mình.

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ đánh giá cao tính liên kết đồng bộ của mô hình. Ông cho rằng sản xuất lúa không thể chỉ giỏi một khâu: giống tốt mà chăm sóc sai quy trình, hoặc thuốc bảo vệ thực vật không khớp với đặc tính giống, đều không thể tạo ra sản phẩm năng suất và chất lượng cao. Toàn bộ chuỗi: từ giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch, phải vận hành đồng bộ mới khai thác được tối đa tiềm năng của giống lúa.

“Triển khai các mô hình liên kết tại Phú Thọ là hạt nhân để tạo ra sản phẩm năng suất, chất lượng tốt. Không thể chỉ coi trọng một khâu giống hoặc một khâu bảo vệ thực vật, mà phải đồng bộ tất cả các khâu đó thành một chuỗi, một giải pháp, để tạo ra sản phẩm ổn định và làm tiền đề xây dựng thương hiệu gạo Phú Thọ." Ông Quân chia sẻ.

Đặc biệt, ông Quân nhấn mạnh vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi liên kết: "Doanh nghiệp là hạt nhân và là trung tâm của chuỗi sản xuất, tham gia từ khâu đầu đến khâu tiêu thụ sản phẩm. Không có doanh nghiệp thì không thể tạo ra một chuỗi giá trị tốt được."

Kết quả đạt được từ mô hình tại Vĩnh Tường đã cho thấy, điều mà bà con nông dân quan tâm nhất lúc này là: làm thế nào để cơ chế liên kết, cơ chế hỗ trợ và cơ chế bao tiêu vận hành đủ trơn tru để biến những thửa ruộng trình diễn thành canh tác đại trà, và để người trồng lúa Việt Nam được hưởng lợi thực sự từ chuỗi giá trị mà họ là người khởi đầu.

×