Vô Cà Mau thấy cảnh dân bắt loài cá "kỳ lạ nhất hành tinh", coi ly kỳ "thót tim" chả khác gì xem đá banh

Cá thòi lòi được Tổ chức Sinh vật thế giới xếp vào 1 trong 6 con vật “kỳ lạ nhất hành tinh”.

Sáu loài vật kỳ lạ nhất hành tinh bao gồm: cá cóc (Axopotl), chó chăn cừu hung (Hungarian sheeping dog), heo vòi (Tapir), thỏ Angora (Angora rabbit), khỉ hoàng đế (Emperor tamarin) và cá thòi lòi (Mudhopper).

Cá thòi lòi kỳ lạ này sinh sống chủ yếu dưới tán rừng ngập mặn và vùng bãi bồi Mũi Cà Mau.

Sở dĩ, cá thòi lòi được lọt vào danh sách các loài động vật “kỳ lạ nhất hành tinh” là nhờ có các đặc điểm có một không hai của mình.

Cá thòi lòi đào hang hốc để trú ẩn trên vùng đất Bãi Bồi Mũi Cà Mau, rừng ngập mặn tỉnh Cà Mau. Ảnh: Thanh Dũng.

Ngay từ hình dáng, cá thòi lòi đã tỏ ra “dị hợm” so với các loài cá thông thường khác bởi đôi mắt lồi ra như ai gắn 2 hòn bi trên đỉnh đầu.

Cái tên gọi “thòi lòi” có lẽ cũng bắt nguồn từ chính đôi mắt lồi ra quá cỡ của loài cá thòi lòi biết leo trèo cây này.

Đặc điểm kỳ lạ nhất khiến cá thòi lòi không giống bất cứ loài cá nào là ở chỗ nó sinh sống được ở vùng nước mặn, nước lợ.

Nhưng môi trường sống phù hợp nhất của loài cá leo cây, đào hang thiện xạ này là môi trường nước mặn).

Cá thòi lòi trú ẩn dưới hang sâu ngập nước, bơi lội dưới sông, di chuyển trên bùn, chạy nhảy, kiếm mồi trên cạn, leo cây.

Sà vi – một loại dụng cụ đan bằng lá cây dừa nước, lá dừa dùng làm phương tiện để bắt cá thòi lòi ở vùng rừng ngập mặn tỉnh Cà Mau. Ảnh: Anh Duy.

Cá thòi lòi thở bằng phổi và mang-đây cũng là một điểm khác biệt giữa cá thòi lòi với các loài cá khác thuần sống trong môi trường nước.

Cơ thể của thứ cá leo cây này có thể trữ nước trong mang để hô hấp khi lên cạn, trao đổi khí qua da như loài ếch.

Cá thòi lòi có 2 vây trước làm nhiệm vụ của một “đôi tay”. Chính những cấu tạo đặc biệt của cơ thể mà cá thòi lòi còn có một khả năng leo trèo trên cây và di chuyển từ cành này có thể nhảy sang cành khác một cách rất điêu luyện.

Do đó, cá thòi lòi còn có một tên dân gian khác là “cá leo cây”. Thông thường cá thường nằm vất vưỡng để “dạo chơi” trên những rễ cây nhưng khi có tiếng động là nó tỏm xuống sông bơi, lặn hoặc nhảy lăng tăng trên mặt nước.

Dùng sà vi đặt vào miệng hang để bắt cá thòi lòi sống trong rừng ngập mặn, bãi bồi ven biển Cà Mau. Ảnh: Anh Duy.

Cá thòi lòi thường chọn những khu rừng ngập mặn, đất bãi bồi ven biển, ven sông để sinh sống.

Và loài cá kỳ lạ này chọn những nơi rậm rạp, nhất là dưới tán rừng, gốc cây để đào hang trú ẩn.

Hang của cá thòi lòi có thể sâu đến 2m, với nhiều ngóc ngách. Cá thòi lòi rất tinh ranh và nhanh nhẹn trong việc trốn thoát trước sự tấn công của kẻ thù.

Thông thường, khi nước ròng thì cá thòi lòi chui vào hang trú ẩn và nước lớn thì loài cá này trườn ra ngoài kiếm ăn.

Cá thòi lòi tươi sống là loài cá đặc sản đắt tiền, cầu thường cao hơn cung rất nhiều lần. Ảnh: Anh Duy

Để bắt cá thòi lòi, ngư dân vùng Đất Mũi Cà Mau thường thụt hang (đào hang) hay cắm câu vào ban ngày, soi đèn vào ban đêm.

Cá thòi lòi khi bị soi đèn vào mắt thì 2 cái mắt lồi tú hụ của nó sẽ bất động nên rất dễ bắt.

Nhưng cách bắt cá thòi lòi phổ biến nhất và hiệu quả nhất là dùng sà vi (được làm bằng lá dừa nước, hình dáng như một chiếc lọp) đặt vào miệng hang.

Sau một thời gian lẫn trốn, cá thòi lòi bò ra ngoài và sẽ vào ngay chiếc sà vi ấy. Cứ thế, người ta mở sà vi ra rồi bắt cá đem về.

Chế biến khô cá thòi lòi-cá thòi lòi khô ở vùng ven biển Cà Mau. Ảnh: Anh Duy.

Khô cá thòi lòi – đặc sản Cà Mau, món ngon hiếm có của vùng Đất Mũi Cà Mau. Ảnh: Anh Duy.

Cá thòi lòi thông thường cá có trọng lượng 100 gam đến 200 gam/con.

Thịt cá thòi lòi săn chắc, mềm và thơm ngon, thịt cá ngọt tự nhiên. Đây là một trong những đặc sản của vùng rừng ngập mặn Cà Mau.

Cá thòi lòi được chế biến ra nhiều món ăn ngon như nướng lào, nướng muối ớt, kho tiêu, nấu lẩu chua, chiên xù…

Nhưng hấp dẫn nhất là cá thòi lòi làm khô – một đặc sản khoái khẩu thuộc dạng hiếm có ở Cà Mau hiện nay

Hiện nay, cá thòi lòi đã trở thành món ăn đặc sản tại các nhà hàng, quán ăn ở thành phố Cà Mau và nhiều nơi khác trong cả nước.

Thưởng thức món ăn đặc sản cá thòi lòi cũng chính là tìm hiểu thêm về những điều kỳ thú nơi đất rừng phương Nam.

×