Vụ bê bối 28.000 viên kim cương lậu được "phù phép": Câu hỏi đặt ra không còn là PNJ có liên đới hay không?

PNJ-Lab trở thành công cụ kiếm lời bất chính

Trong Báo cáo thường niên năm 2025, Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) giới thiệu Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-Lab) là một trong những thương hiệu góp phần xây dựng uy tín của doanh nghiệp mẹ, bên cạnh các thương hiệu như Mancode by PNJ, Disney PNJ, Hello Kitty PNJ, Style by PNJ, PNJ Watch, Arta by PNJ và CAO Fine Jewellery.

Theo giới thiệu của PNJ, PNJ-Lab có gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giám định đá quý và trang sức, được đánh giá là một trong những đơn vị hàng đầu tại Việt Nam.

Việc là một trong số ít doanh nghiệp được Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho phép xác định hàm lượng vàng trang sức, mỹ nghệ phục vụ hoạt động giám định và giải quyết tranh chấp khiến PNJ-Lab càng được định vị về sự uy tín.

PNJ cho biết các chứng thư giám định của đơn vị được thực hiện theo các tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có tiêu chuẩn của Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA). Từ tháng 12/2024, Công ty cho ra mắt nhãn hiệu mới P-Lab powered by PNJ, như 1 tiền đề cho định hướng phát triển lâu dài của PNJ Laboratory.

Tuy nhiên, những thông tin được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa công bố ngày 2/7 đã gây ra chấn động lớn về hình ảnh của PNJ-Lab cũng như PNJ.

Theo cơ quan điều tra, lực lượng chức năng vừa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia với 22 bị can, thu giữ khoảng 1.100 viên kim cương cùng nhiều tài liệu, dữ liệu điện tử và vật chứng phục vụ điều tra. Đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia này có quy mô đặc biệt lớn, hoạt động khép kín, được tổ chức bài bản và điều hành từ nước ngoài với phương thức, thủ đoạn hết sức tinh vi từ khâu vận chuyển hàng hóa đến giao hàng và thanh toán tiền hàng.

Nguồn kinh cương được thu gom từ Ấn Độ, tập kết tại Hồng Kông rồi tổ chức vận chuyển trái phép vào Việt Nam tiêu thụ.

Kết quả điều tra ban đầu cho thấy, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã đưa hơn 28.000 viên kim cương nhập lậu vào Việt Nam để tiêu thụ, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.

Ông Đặng Ngọc Thảo (SN 1974), nguyên Giám đốc PNJ-Lab, được xác định là một trong những đối tượng chủ chốt của đường dây. Theo đó, ông Thảo sử dụng kiến thức chuyên môn của bản thân để mài mã số GIA được khắc trên viên kim cương và làm mới theo mã số của PNJ-LAP, cấp cho viên kim cương giấy chứng nhận kiểm định mới của PNJ-LAP để bán cho khách hàng kiếm lời.

Giấy kiểm định không còn uy tín, cần "siết" thị trường trang sức trôi nổi

Sau khi vụ việc được công bố, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều ý kiến bày tỏ nghi ngờ trong hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc, đá quý, đặc biệt là sự hồ nghi đối với chuỗi thương hiệu PNJ. Ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng nên tác biệt giữa hành vi phạm tội của cá nhân và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, không ít người tiêu dùng bày tỏ lo ngại về tính xác thực của các viên kim cương lưu thông trên thị trường nếu chỉ dựa vào chứng thư kiểm định. Bản thân thị trường trang sức trong nước từ lâu đã tồn tại nhiều vấn đề ở các giao dịch, giá cả cũng vô cùng lộn xộn. Nhiều giao dịch mua bán truyền tay mà không theo thang đo nhất định nào. Vụ việc tại PNJ-Lab được dự báo sẽ khiến thị trường này trải qua một cú sốc lớn.

Ngoài ra, đa số cá nhân kinh doanh trong ngành nhận định sau vụ việc, hoạt động quản lý thị trường kim cương có thể sẽ được siết chặt hơn. Các sản phẩm nhập khẩu chính ngạch với đầy đủ hồ sơ, chứng từ và nghĩa vụ thuế được dự báo sẽ chiếm ưu thế, trong khi nguồn hàng "xách tay" hoặc không rõ xuất xứ sẽ ngày càng khó lưu thông.

Điều này cũng đồng nghĩa mặt bằng giá kim cương chính ngạch có thể tăng trong thời gian tới do chi phí nhập khẩu và thuế.

Người mua hàng cần làm gì nếu quyền lợi bị ảnh hưởng?

Sau vụ việc, nhiều người tiêu dùng cũng đặt câu hỏi về quyền lợi pháp lý, khi đã mua phải kim cương có nguồn gốc vi phạm hoặc không đúng chất lượng công bố. Người tiêu dùng nên làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Cần liên hệ cơ quan nào?

Về vấn đề này, Chuyên gia pháp lý Nguyễn Hương Thơm - Công ty Luật Minh Thịnh khuyến nghị, “Điều quan trọng là người dân không nên hoang mang nhưng cũng không nên chủ quan; cần theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan có thẩm quyền và chủ động sử dụng các cơ chế pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình”.

Chuyên gia pháp lý này cho hay, trước hết, cần khẳng định rằng việc một doanh nghiệp hoặc người quản lý doanh nghiệp bị khởi tố không đồng nghĩa với việc mọi sản phẩm của doanh nghiệp đó đều là hàng giả hoặc hàng vi phạm pháp luật.

Việc có hay không hành vi phạm tội, phạm vi hàng hóa vi phạm và trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan phải được xác định theo kết quả điều tra, truy tố, xét xử của cơ quan có thẩm quyền.

Trong trường hợp người tiêu dùng có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng, trước hết cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ mua bán, phiếu bảo hành, chứng từ thanh toán và các tài liệu liên quan để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi của mình.

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền được bảo đảm an toàn, được cung cấp thông tin chính xác về hàng hóa, được khiếu nại, yêu cầu bồi thường thiệt hại và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi bị xâm phạm.

Người tiêu dùng có thể yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ bảo hành, đổi trả hoặc bồi thường. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân có thể phản ánh hoặc gửi đơn đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan quản lý thị trường hoặc cơ quan công an để được xem xét, giải quyết theo quy định.

Đối với trường hợp vụ án đã được khởi tố, nếu người tiêu dùng cho rằng mình bị thiệt hại từ hành vi đang được điều tra thì có thể gửi đơn và tài liệu chứng minh thiệt hại đến cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án.

Theo Điều 62 và Điều 65 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung), căn cứ vào kết quả xác minh, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét xác định người đó là người bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án để bảo đảm các quyền tố tụng theo quy định của pháp luật.

Trong trường hợp có thiệt hại về tài sản, sức khỏe hoặc quyền, lợi ích hợp pháp khác, người tiêu dùng cũng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 và có thể khởi kiện tại Tòa án nếu có đủ căn cứ.

Giám đốc một doanh nghiệp vàng bạc đá quý khẳng định:

Vụ bóc gỡ đường dây 28.000 viên kim cương lần này, dù gây rúng động, nhưng lại là một tín hiệu tích cực. Nó sẽ buộc toàn ngành phải tái thiết, thanh lọc tận gốc để trả lại môi trường kinh doanh minh bạch cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Ông nêu thực tế, doanh nghiệp ông không rất ít mặn mà với mảng này, vì không thể cạnh tranh lại các chiêu trò phá giá.

Nhiều đơn vị nhỏ sẵn sàng đưa ra chính sách mua lại lên tới 95% giá trị sản phẩm. Bán cho khách 10 triệu, cam kết mua lại 9,5 triệu. Với biên độ đó, nếu làm ăn chuẩn chỉ thì không cách nào đảm bảo được lợi nhuận, duy trì hoạt động.

Ông cũng chỉ ra một thực tế đáng ngại đó là nguồn kim cương chế tác lưu thông trên thị trường hiện nay phần lớn là hàng nhập lậu.

Đáng lo ngại hơn, vụ án này cho thấy công nghệ làm giả mã vạch và chứng thư kiểm định đã đạt đến mức độ “siêu tinh vi” mà mắt thường không thể phân biệt. Do đó, vị Giám đốc khẳng định người tiêu dùng đang ở thế hoàn toàn bị động.

Ông nhấn mạnh, bản chất là khách hàng không thể nào tự phát hiện ra được. Ngay như bản thân ông, phải học toàn thời gian và sở hữu tấm bằng chuyên môn của GIA mới có đủ năng lực giám định. Chính vì vậy, người tiêu dùng hiện nay gần như phải phụ thuộc hoàn toàn vào độ trung thực của người bán.

Sáng 3/7, Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) phát đi thông cáo xác nhận đã tiếp nhận thông tin từ cơ quan chức năng liên quan đến việc điều tra đối với ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc P-Lab, về hành vi buôn lậu.

PNJ khẳng định: "Đây là vụ việc thuộc trách nhiệm pháp lý của cá nhân, đang được cơ quan chức năng xem xét theo quy định của pháp luật", đồng thời cho biết doanh nghiệp sẽ không đưa ra bất kỳ nhận định nào ngoài các thông tin đã được cơ quan có thẩm quyền công bố.

Theo doanh nghiệp, PNJ đang phối hợp chặt chẽ với PNJ-Lab để thực hiện các yêu cầu của cơ quan chức năng, đồng thời hỗ trợ công tác quản trị nhằm bảo đảm hoạt động của P-Lab được duy trì ổn định, liên tục và tuân thủ các quy định hiện hành.

×