Vụ gian lận mã số vùng trồng và mệnh lệnh "làm sạch" ngành hàng tỷ USD

Từ vụ khởi tố, bắt tạm giam Thứ trưởng đến những "góc khuất" mã số vùng trồng

Sự việc cơ quan chức năng khởi tố, bắt tạm giam ông Hoàng Trung (Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - NN&MT) cùng hàng loạt cán bộ liên quan đã làm rúng động dư luận và phát lộ những "góc khuất" tồn tại dai dẳng trong công tác cấp, quản lý mã số vùng trồng, tạo điều kiện cho các đường dây gian lận, thao túng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói hoành hành, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Võ Tấn Lợi – Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp cho biết, tình trạng gian lận mã số vùng trồng không phải mới xuất hiện mà thực chất đã diễn ra từ khoảng 2 năm trước. Thời điểm đó, do quy định quản lý còn mới và chưa đủ chặt chẽ, tình trạng làm giả hồ sơ, giả mạo con dấu để "bao trọn" mã số vùng trồng đã xuất hiện.

Ông Lợi cũng chia sẻ, khoảng nửa tháng trước, đại diện Thanh tra Bộ (do Phó Tổng Thanh tra dẫn đầu) đã vào làm việc độc lập với Hiệp hội để lắng nghe phản ánh. Tuy thủ tục hiện nay đã phần nào thông thoáng hơn nhờ đưa lên hệ thống điện tử, nhưng việc thanh lọc ngành hàng này không thể "ngày một ngày hai" mà cần quá trình làm tận gốc.

Đưa chính quyền cơ sở vào cuộc: Lời giải cho bài toán minh bạch hóa

Để trả lại sự trong sạch cho ngành hàng sầu riêng xuất khẩu tỷ USD, một giám đốc công ty xuất khẩu sầu riêng ở miền Tây đưa ra kiến nghị: Bộ NN&MT cùng các cơ quan chức năng phải xử lý nghiêm minh cả doanh nghiệp lẫn cán bộ nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu sai phạm, gian lận nào. Không thể để tình trạng "con sâu làm rầu nồi canh" ảnh hưởng đến hàng triệu hộ nông dân và uy tín quốc gia.

Đồng thời, cả đại diện công ty này và ông Võ Tấn Lợi đều chung quan điểm: Chìa khóa để minh bạch hóa mã số vùng trồng là phải quy trách nhiệm về cho chính quyền cơ sở. Hiện nay, mã số vùng trồng nằm ở các hợp tác xã (HTX) quy mô vài chục đến vài trăm hecta. Tình trạng "bắt tay" ngầm giữa HTX và doanh nghiệp rất khó kiểm soát nếu thiếu sự giám sát của địa phương. Do đó, chính quyền cơ sở phải trực tiếp đứng ra chịu trách nhiệm lập hồ sơ, thúc đẩy tiến trình đăng ký với cơ quan chuyên môn.

Chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ với nông dân và HTX trong việc lựa chọn doanh nghiệp đồng hành uy tín, tránh việc doanh nghiệp gom mã số rồi bỏ mặc chất lượng nông sản.

Bên cạnh đó, cần đưa điều kiện ràng buộc trách nhiệm pháp lý của chính quyền địa phương. Nếu vùng trồng trên địa bàn xảy ra gian lận, mạo danh mã số, lãnh đạo địa phương đó phải chịu trách nhiệm liên đới chứ không thể dừng ở vai trò báo cáo đứng ngoài cuộc.

Việc siết chặt kỷ cương từ cấp bộ đến việc gắn chặt trách nhiệm của chính quyền cơ sở chính là "bước ngoặt" bắt buộc để bảo vệ ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững.

×