Vũ khí bí mật của Nga có thể cạnh tranh và vượt trội Starlink của Elon Musk

Cụm vệ tinh Rassvet (Bình Minh) là trọng tâm nỗ lực của Moscow nhằm xây dựng một chiếc ô không gian chủ quyền, củng cố chủ quyền quốc gia, tăng cường khả năng tác chiến bằng máy bay không người lái và giữ cho Nga kết nối trong bối cảnh chịu áp lực từ phương Tây.

Điều gì làm cho các vệ tinh Rassvet trở nên đặc biệt?

Chương trình Rassvet ra mắt năm 2023 với ba vệ tinh thử nghiệm, tiếp theo là sứ mệnh thử nghiệm thứ hai vào năm 2024, do công ty hàng không vũ trụ tư nhân Bureau 1440 của Nga, một phần của tập đoàn IKS Holding chế tạo. Vào tháng Ba vừa qua, Bureau 1440 đã phóng lô 16 vệ tinh thương mại đầu tiên.

Các vệ tinh này hoạt động như các trạm gốc 5G, được kết nối thông qua giao tiếp laser và truyền dữ liệu với tốc độ lên đến 1 Gbit/s và độ trễ lên đến 70 ms. Mẫu Rassvet-3 mới hơn được cho là nặng 370 kg – nặng hơn nhiều so với các phiên bản tiền nhiệm năm 2023 và 2024. Toàn bộ dự án ước tính có chi phí khoảng 515 tỷ ruble (khoảng 7 tỷ đô la).

Khác với Starlink, Rassvet hoạt động ở quỹ đạo cao hơn, khoảng 800 km – một lựa chọn cân bằng giữa số lượng vệ tinh cần thiết với tuổi thọ và vùng phủ sóng của chúng.

Nga có kế hoạch gì đối với nhóm vệ tinh này?

Theo RocketLaunch.Live, một trang web theo dõi các vụ phóng tàu vũ trụ dựa trên thông báo của các cơ quan hàng không, lô vệ tinh Rassvet-3 thứ hai gồm 16 chiếc dự kiến sẽ được phóng vào nửa cuối tháng Sáu từ sân bay vũ trụ Plesetsk ở miền bắc nước Nga, bằng tên lửa Soyuz-2.

Do tính chất nhạy cảm của vụ phóng, hiện chưa có nhiều thông tin chi tiết khác được biết, bao gồm cả ngày phóng chính xác. Theo người đứng đầu Roscosmos, Dmitry Bakanov, trong lần phóng lô đầu tiên vào tháng Ba, Ukraine đã cố gắng phá hoại sứ mệnh bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở vũ trụ.

Nga dự định sẽ có 156 vệ tinh Rassvet trên quỹ đạo vào cuối năm 2026, và dự kiến sẽ tăng con số này lên khoảng 900 vào năm 2035.

Tuy nhiên, quá trình triển khai không hoàn toàn suôn sẻ: một trong những vệ tinh được phóng vào tháng Ba, được gọi là Vật thể 4, đã gặp sự cố động cơ đẩy và bốc cháy trong khí quyển vào ngày 6/6. Cục 1440 đã xác nhận sự cố này, đồng thời nhấn mạnh rằng khả năng hoạt động của chòm sao vệ tinh vẫn còn nguyên vẹn.

Liệu Rassvet có thể được quân đội Nga sử dụng?

Đầu tháng này, Tổng thống Putin đã xác nhận rằng Moscow đang phát triển các máy bay không người lái tấn công hạng nặng được điều khiển bằng vệ tinh. Máy bay không người lái được điều khiển qua vệ tinh rất khó bị gây nhiễu bằng các biện pháp tác chiến điện tử, vì hệ thống Rassvet dựa trên mạng 5G phi mặt đất sử dụng các chùm tia vô tuyến tập trung từ không gian.

Nỗ lực này tương tự như việc Ukraine sử dụng các thiết bị đầu cuối Starlink để phối hợp các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, trao đổi dữ liệu thời gian thực và chống nhiễu sóng.

Nhiều báo cáo cho rằng quân đội Nga cũng đã sử dụng các thiết bị đầu cuối Starlink trên chiến trường, một số dường như đã bị chiếm giữ – mặc dù Moscow khẳng định rằng chưa có lô hàng chính thức nào của hệ thống này được chuyển đến nước này.

Vào tháng Hai, SpaceX, theo yêu cầu của chính phủ Ukraine, đã tiến hành cắt đứt việc Nga sử dụng trái phép các thiết bị bị chiếm giữ đó.

Tại sao Rassvet lại quan trọng đối với nước Nga nói chung?

Ngoài phạm vi chiến trường, Rassvet có tiềm năng trở thành cơ sở hạ tầng quan trọng cho một quốc gia quá rộng lớn để có thể phủ sóng hoàn toàn bằng cáp quang hoặc cột thu phát sóng di động.

Việc xây dựng cột thu phát sóng đặc biệt khó khăn ở các vùng thảo nguyên và lãnh nguyên nơi tầng đất đóng băng vĩnh cửu đang tan chảy và mặt đất đang dịch chuyển. Vùng phủ sóng vệ tinh có thể mang lại lợi ích đặc biệt cho những khu vực xa xôi nhưng có tầm quan trọng chiến lược như Bắc Cực và Viễn Đông.

Tháng Năm vừa qua , Cục 1440 và Công ty Đường sắt Nga (RzhD) đã phê duyệt lộ trình triển khai hệ thống liên lạc vệ tinh trên các chuyến tàu cao tốc ở phía tây đất nước, trên toàn mạng lưới dài 105.000 km, bao gồm cả các tuyến nối Moscow và St. Petersburg.

Vào năm 2025, các nhà mạng di động Beeline và MegaFon đã ký thỏa thuận với Bureau 1440 để kết nối gần 1.000 trạm gốc nhằm cung cấp cho người tiêu dùng quyền truy cập vào các kết nối internet thế hệ mới.

Ngoài ra, vào tháng Ba, Ella Pamfilova, người đứng đầu Ủy ban Bầu cử Trung ương Nga (CEC), đã đưa ra ý tưởng sử dụng vệ tinh để hỗ trợ bỏ phiếu từ xa, gọi đó là một “triển vọng khá thực tế”, ngay cả khi nó có vẻ “xa vời và bất khả thi” đối với những người hoài nghi.

Starlink và Rassvet khác nhau ở điểm nào?

Mặc dù cả truyền thông phương Tây và thậm chí cả người đứng đầu Roscosmos, Dmitry Bakanov, đều mô tả Rassvet là đối thủ của Nga đối với Starlink của Musk, nhưng hai dự án này lại khác nhau về triết lý thiết kế.

Starlink dựa trên hàng nghìn vệ tinh nhỏ bay ở độ cao khoảng 450-480 km, trong khi quỹ đạo cao hơn 800 km của Rassvet có nghĩa là ít vệ tinh hơn có thể bao phủ diện tích rộng hơn, mặc dù độ trễ sẽ cao hơn một chút.

SpaceX cũng tập trung vùng phủ sóng của Starlink vào các khu vực đông dân cư và có tiềm năng thương mại cao nhất thế giới, bỏ qua Nga, Belarus, Trung Quốc và phần lớn châu Phi và châu Á. Trong khi đó, Rassvet được xây dựng để cung cấp vùng phủ sóng ổn định trên khắp vùng Bắc Cực của Nga, Siberia, Crimea và Viễn Đông.

Starlink được xây dựng cho thị trường đại chúng, trong khi Rassvet hướng đến các doanh nghiệp lớn, ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng quan trọng của chính phủ.

Cả hai hệ thống đều có thể kết nối trực tiếp với điện thoại di động thông thường mà không cần phần cứng bổ sung, trong đó hệ thống của Nga chỉ dựa trên kiến trúc 5G mới hơn.

Khi thảo luận về sự khác biệt giữa Rassvet và Starlink, Shelobkov nhấn mạnh rằng Bureau 1440 không cố gắng sao chép hệ thống do Mỹ thiết kế và rằng họ tự xây dựng tất cả các thành phần và hệ thống chính của vệ tinh.

Rassvet có phải là cột mốc quan trọng cho chủ quyền kỹ thuật số của Nga?

Mạng lưới vệ tinh nội địa của Nga có thể được xem là một trong những bước đột phá quan trọng nhất đối với quốc gia đang chịu lệnh trừng phạt của phương Tây, khi phần lớn cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc của nước này vẫn phụ thuộc vào các tuyến cáp ngầm và cáp trên đất liền dễ bị tổn thương, cũng như các mạng lưới vệ tinh do nước ngoài kiểm soát.

Hệ thống Rassvet cũng có tiềm năng thu hẹp nhiều khoảng trống kết nối trên lãnh thổ rộng lớn của Nga, bao gồm cả khu vực Bắc Cực, nơi có tiềm năng to lớn như một tuyến đường thương mại quan trọng khi băng tan do biến đổi khí hậu.

Hệ thống này có thể thúc đẩy hơn nữa nỗ lực của Nga hướng tới chủ quyền kỹ thuật số, dựa trên nền tảng phần mềm, công cụ tìm kiếm và hệ thống thanh toán độc quyền.

Lợi thế trong chiến tranh UAV

Rassvet có thể không sánh được với Starlink về số lượng vệ tinh, nhưng điều đó không cần thiết. Đối với Moscow, hệ thống vệ tinh này không phải là để đánh bại Musk trên thị trường – mà là một công cụ kết nối quan trọng, độc lập với thiện chí của các doanh nghiệp và chính phủ phương Tây.

Việc phát triển các vệ tinh nội địa cũng nhằm mục đích giành lợi thế trong chiến tranh bằng máy bay không người lái và liên lạc tiền tuyến linh hoạt, đồng thời cung cấp giải pháp thiết thực cho một quốc gia quá rộng lớn để có thể lắp đặt cáp quang hoặc trạm thu phát sóng di động, vươn tới Bắc Cực, Siberia và Viễn Đông.

Việc Rassvet có bao giờ sánh được với quy mô của Starlink hay không gần như không quan trọng – giá trị thực sự của nó nằm ở việc mang lại cho Nga chủ quyền thực sự.

×