Vụ siêu lừa đảo tiền ảo Xintel: Khi “máy đào” và token là những con số ảo, cảnh báo "giấc mơ làm giàu nhanh"

Vụ siêu lừa đảo tiền ảo Xintel: “Máy đào” không hề đào coin, chuyên gia cảnh báo "giấc mơ làm giàu nhanh"

Vụ triệt phá đường dây liên quan đến “hệ sinh thái công nghệ” tiền ảo Xintel tại Thanh Hóa gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những mô hình đầu tư núp bóng blockchain.

Theo cơ quan chức năng, hệ thống này đã lôi kéo hơn 42.000 người tham gia, với tổng số tiền bị chiếm đoạt khoảng 400 tỷ đồng thông qua việc quảng bá đầu tư vào đồng tiền ảo Xin và các gói “máy đào” mang tên Xnode.

Điểm đáng chú ý là nhiều sản phẩm trong hệ sinh thái này được giới thiệu bằng các thuật ngữ công nghệ phức tạp như blockchain, token, mining (đào coin), khiến không ít người tin rằng đây là một dự án công nghệ thực sự.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, bản chất kỹ thuật của mô hình này hoàn toàn khác với các blockchain thực sự như Bitcoin hay Ethereum.

Nguyễn Băng Thảo – đối tượng trực tiếp chỉ đạo, điều hành khai nhận tại cơ quan điều tra. Ảnh: CA Thanh Hoá

Theo quảng cáo của hệ sinh thái Xintel, người tham gia có thể mua “máy đào Xnode” để khai thác token Xin và tích lũy điểm thưởng gọi là Mana. Tuy nhiên, cơ chế này không giống với hoạt động khai thác tiền điện tử thực sự.

Chia sẻ với PV Dân Việt, bà Nguyễn Vân Hiền, Phó chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam (VBA) cho rằng trước đây, thị trường tài sản mã hoá vẫn ở “vùng xám pháp lý” và “ai cũng có thể gọi được vốn”. Điều này trở thành mảnh đất màu mỡ cho lừa đảo trong thị trường tài sản mã hoá.

Theo bà Hiền, những vụ lừa đảo liên quan đến tài sản mã hoá tại Việt Nam thường được kẻ lừa đảo tận dụng các từ khoá về công nghệ blockchain, web3, NFT… và hứa hẹn lãi suất hấp dẫn. Họ tạo ra một token, đưa lên sàn phi tập trung, dùng các chiêu trò marketing, thuê KOLs (người có sức ảnh hưởng) quảng bá để đẩy giá lên cao.

Khi một lượng lớn nhà đầu tư đã đổ tiền vào, họ đột ngột "xả" toàn bộ số token mình nắm giữ ra thị trường và rút hết thanh khoản. Kết quả là giá token lao dốc, nhà đầu tư thì ôm trong tay những tài sản kỹ thuật số vô giá trị.

“Với đặc tính của tài sản mã hoá, vừa có thể chia nhỏ, vừa xuyên biên giới, nên đây là kênh huy động vốn rất hiệu quả. Nhưng bản thân công nghệ không có lỗi, vấn đề là ở con người – một mặt là những kẻ đã có sẵn dã tâm lừa tiền, mặt khác, do các nạn nhân còn thiếu hụt kiến thức trong lĩnh vực này”, bà Hiền nói.

Bà Hiền cũng chia sẻ rằng nhiều người “đổ lỗi hết do lòng tham của nạn nhân, nhưng “lòng tham” đó chỉ là phần rất nhỏ, vấn đề quan trọng là do sự thiếu hụt kiến thức. Do đó, nâng cao nhận thức và kiến thức là điều quan trọng nhất để tránh bị cuốn vào các dự án lừa đảo”.

Đặc tính công khai và bất biến của blockchain: Mọi giao dịch đều được lưu trữ vĩnh viễn, không thể chỉnh sửa

Về mặt kĩ thuật, ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Uỷ ban ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam kiêm Chủ nhiệm Chương trình ChainTracer, cho rằng từ các vụ án lừa đảo trong lĩnh vực tài sản mã hoá liên tiếp được triệt phá trong thời gian gần đây, các nhà đầu tư cần liên tục cập nhật kiến thức, cẩn trọng với những dự án hứa hẹn lãi suất cao hoặc thiếu thông tin rõ ràng và chỉ nên tham gia khi hiểu rõ cơ chế hoạt động hoặc có sự kiểm chứng từ các đơn vị uy tín.

“Các hình thức lừa đảo trong thị trường tài sản mã hoá ngày càng tinh vi, nhiều dự án núp bóng dưới dạng đầu tư, quỹ sinh lời hay nền tảng DeFi hấp dẫn.

Tôi tin rằng Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP sẽ giúp thị trường được quản lý chặt chẽ và minh bạch hơn, góp phần bảo vệ nhà đầu tư và giảm thiểu các rủi ro lừa đảo. Trong trường hợp bị chiếm đoạt tài sản, nhà đầu tư nên nhanh chóng trình báo với cơ quan Công an để được hỗ trợ kịp thời”, ông Dinh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Dinh, blockchain có đặc tính công khai và bất biến nên mọi giao dịch đều được lưu trữ vĩnh viễn, không thể chỉnh sửa. So với những vụ gian lận tài chính truyền thống, nơi chứng cứ dễ bị xóa hoặc biến mất theo thời gian, công nghệ blockchain lại cho phép lần ngược mọi giao dịch đến từng ví đích cụ thể.

Trước đây, trong vụ án AntEx - Shark Bình (ông Nguyễn Hoà Bình), các chuyên gia của Chương trình ChainTracer đã hỗ trợ Bộ Công an triệt phá, kể lại 36 giờ truy vết dòng tiền và bóc trần thủ đoạn “thao túng” 30.000 nhà đầu tư.

Theo Chủ nhiệm Chương trình ChainTracer Trần Huyền Dinh, mỗi dự án tài sản số đều có mục tiêu và động cơ khác nhau, nhưng phần lớn các vụ việc lừa đảo thường bắt nguồn từ việc đánh vào tâm lý muốn kiếm lời nhanh, thiếu kiến thức và thiếu hiểu biết pháp lý.

Vị chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chính sách phát triển thị trường tài sản số và tài sản mã hóa, việc Nhà nước bắt đầu công nhận tài sản số như một loại tài sản giúp khơi lại nhiều vụ việc trong quá khứ. Không ít nhà đầu tư mất số tiền rất lớn, có trường hợp lên tới hàng chục tỷ đồng, nay tìm đến cơ quan chức năng để đòi lại quyền lợi.

Ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Uỷ ban ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam kiêm Chủ nhiệm Chương trình ChainTracer.

Một chiến thuật phổ biến được nhiều dự án tiền ảo sử dụng là “đốt coin” (token burn) nhằm giảm nguồn cung và tạo cảm giác khan hiếm. Trong hệ sinh thái Xintel, việc đốt token Xin cũng được quảng bá như một cơ chế giúp giá trị đồng tiền tăng lên theo thời gian.

Chuyên gia tiền điện tử Trịnh Cảnh cho rằng nếu hệ thống không thực sự phi tập trung, việc đốt coin chỉ mang tính hình thức: “Trong một hệ thống do một tổ chức kiểm soát hoàn toàn, việc đốt token không có nhiều ý nghĩa. Nhà phát hành có thể vừa tuyên bố đốt token, vừa tạo ra token mới. Khi đó, việc đốt coin chỉ là công cụ truyền thông để tạo kỳ vọng giá tăng”.

Theo quy định hiện hành tại Việt Nam, các loại tiền mã hóa như Bitcoin không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp. Điều này đồng nghĩa với việc các token như Xin không có giá trị pháp lý trong hệ thống tài chính chính thức.

Ông Cảnh cho biết nhiều người tham gia các dự án tiền ảo thường nghĩ rằng token có thể trở thành tài sản giá trị trong tương lai. Tuy nhiên, nếu dự án không minh bạch về công nghệ và không được cơ quan quản lý cấp phép, rủi ro là rất lớn.

×