“Vua Hùng" đi cấy trên cánh đồng Lú làng Minh Nông

Sáng 3/3 (Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026), trong màn sương mỏng còn vương trên thửa ruộng đầu xuân, rất đông người dân và du khách đã đổ về cánh đồng Lú, làng Minh Nông, phường Việt Trì, tỉnh Phú Thọ để dự lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa”.

Tái hiện hình ảnh vua Hùng dạy dân cấy lúa ở Phú Thọ. Ảnh: P.T

Giữa không gian đồng nội khoáng đạt, tiếng trống hội rộn ràng, cờ ngũ sắc tung bay, nghi thức tái hiện hình ảnh Vua Hùng xuống ruộng cấy lúa được trang trọng tổ chức, mở đầu một năm mới với ước vọng quốc thái dân an, mùa màng bội thu.

Cánh đồng Lú – nơi tương truyền Vua Hùng từng lập đàn tế Thần Nông và trực tiếp chỉ dạy dân trồng lúa nước, sáng nay trở thành tâm điểm của vùng Đất Tổ. Ngay từ sớm, người dân các khu dân cư lân cận, cùng du khách từ nhiều địa phương đã có mặt, đứng kín cả cánh đồng làng Minh Nông để chứng kiến khoảnh khắc thiêng liêng: “Vua Hùng” ôm mạ, lội xuống bùn, cấy lúa.

Nhân vật hóa thân thành Vua Hùng năm nay tiếp tục là cụ Phùng Văn Binh, 73 tuổi, người làng Minh Nông. Đây là năm thứ 7 liên tiếp cụ được tín nhiệm lựa chọn đảm nhiệm vai trò đặc biệt này.

Trong phần lễ, lão nông Phùng Văn Binh đã bước lên trước ban thờ Đàn tịch điền, lễ 5 vái khấn cáo xin nhập vía Vua Hùng, sau đó vận Long Bào, đi đĩnh đạc, oai phong, bước xuống ruộng.

Theo sau Vua là hai thiếu nữ trẻ trong trang phục truyền thống, đội mâm mạ xanh non. Khi bước xuống ruộng, Vua Hùng cúi mình, cầm từng bụi mạ, cấy ngửa tay tượng trưng ba đường mạ, mỗi đường dài chừng một mét. Những động tác chậm rãi, dứt khoát, thẳng hàng tăm tắp được thực hiện trong sự dõi theo chăm chú của người dân.

Dưới ruộng, đội hình gồm 18 người đồng loạt thực hành theo Vua Hùng, tạo nên một bức tranh sinh động về buổi đầu khai mở nghề nông.

Sau phần giáo huấn, Vua Hùng trở lên bờ, ngồi vào ngai đặt bên thửa ruộng để theo dõi đội hình tiếp tục nghi thức cấy và chứng kiến phần thi cấy lúa giữa các đội. Tiếng reo hò, cổ vũ vang lên khắp cánh đồng, hòa cùng mùi bùn non, mùi mạ mới, gợi nhắc nhịp sống nông nghiệp đã nuôi dưỡng bao thế hệ người Việt.

Theo truyền thuyết thời đại Hùng Vương, tại chính cánh đồng Lú này, Vua Hùng đã lập đàn tế Thần Nông, cầu mưa thuận gió hòa, rồi trực tiếp dạy dân cách trồng lúa nước. Hình ảnh vị vua khai sáng cúi mình giữa ruộng đồng trở thành biểu tượng của tinh thần “lấy dân làm gốc”, của sự gắn bó giữa người đứng đầu quốc gia với đời sống nhân dân. Từ đó, nghề trồng lúa nước được mở mang, đặt nền móng cho nền văn minh lúa nước rực rỡ, một đặc trưng xuyên suốt lịch sử Việt Nam.

Người dân Minh Nông bao đời vẫn truyền nhau câu chuyện ấy với niềm tự hào. Trước năm 1945, lễ hội là sinh hoạt văn hóa thường niên nổi tiếng khắp vùng Hạc Trì. Tuy nhiên, do biến động lịch sử, lễ hội từng có thời gian gián đoạn. Phải đến năm 2018, sau 18 năm ngưng tổ chức, lễ hội mới được phục dựng quy mô, với sự quan tâm của chính quyền và sự đồng lòng của cộng đồng. Từ đó đến nay, “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” trở thành điểm nhấn văn hóa mỗi dịp đầu xuân tại Việt Trì.

Vua Hùng dạy dân cấy lúa là lễ hội duy nhất mang tính đặc trưng, tiêu biểu khởi thủy nghề trồng lúa nước của cư dân nông nghiệp Việt Nam, gắn liền với thời đại Hùng Vương. Ảnh: P.T

Ông Nguyễn Bá Thọ – Chủ tịch UBND phường Việt Trì, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội nhấn mạnh, mỗi độ Tết đến Xuân về, người dân cả nước nô nức trẩy hội không chỉ để vui xuân mà còn để trở về với cội nguồn. Lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” mang ý nghĩa đặc biệt khi gắn với truyền thuyết Vua Hùng mở nghề nông - nền tảng của quốc gia nông nghiệp. Tổ chức lễ hội hôm nay không chỉ là tái hiện một nghi lễ cổ truyền, mà còn là cách để tri ân công lao dựng nước, mở nghề của tổ tiên.

"Lễ hội năm nay cũng được xem là bước tiếp theo trong hành trình hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ban tổ chức kỳ vọng, cùng với “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2012, Lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” sẽ góp phần làm phong phú thêm không gian văn hóa thời đại Hùng Vương tại Đất Tổ", Chủ tịch UBND phường Việt Trì Nguyễn Bá Thọ nói.

Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh “Vua Hùng” lội ruộng, cấy từng khóm mạ non như nhắc nhở về cội nguồn nông nghiệp của dân tộc. Từ hạt lúa nhỏ bé, từ giọt mồ hôi của người nông dân thuở khai sơ, một nền văn minh đã hình thành, bền bỉ nuôi dưỡng cộng đồng qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước.

Khi nghi thức khép lại, mặt trời đã lên cao, ánh nắng trải vàng trên những đường mạ mới cấy. Người dân nán lại chụp ảnh, trò chuyện, chia sẻ niềm vui đầu năm. Với họ, lễ hội không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là dịp để gặp gỡ, gắn kết cộng đồng, gửi gắm ước mong về một năm mưa thuận gió hòa.

Sản vật dâng cúng lễ trong Hội Vua Hùng dạy dân cấy lúa. Ảnh: P.T

Giữa không gian linh thiêng của vùng đất Tổ, lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” năm Bính Ngọ 2026 thêm một lần khẳng định sức sống bền bỉ của di sản. Giữ gìn lễ hội không chỉ là bảo tồn một nghi thức cổ truyền, mà còn là giữ gìn hồn cốt dân tộc, là gieo mầm cho tương lai từ chính những thửa ruộng đã nuôi lớn bao thế hệ người Việt.

×