World Cup 2026: Giá trị kinh doanh của chiến thắng

World Cup 2026: Giá trị kinh doanh của chiến thắng

Thể thao hấp dẫn bởi tính khó lường. Người hâm mộ luôn yêu thích những đội bóng bị đánh giá thấp nhưng có thể quật ngã các ông lớn, tạo nên những khoảnh khắc làm nên lịch sử của các giải đấu và để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả. Thế nhưng, trong khi những cú sốc ấy là vô giá đối với người hâm mộ, chúng lại có thể khiến các đơn vị tổ chức phải trả giá rất đắt.

World Cup cricket (Cricket World Cup) năm 2007 là ví dụ điển hình nhất.

Chỉ trong 10 ngày đầu tiên của giải đấu kéo dài 45 ngày, Ấn Độ và Pakistan – hai thị trường lớn nhất của môn cricket – đều bị loại. Ấn Độ thua Bangladesh và Sri Lanka, còn Pakistan thất bại trước Ireland và West Indies. Hệ quả là trận đại chiến giữa Ấn Độ và Pakistan, vốn được kỳ vọng là "bom tấn" thương mại lớn nhất giải, đã không bao giờ diễn ra.

Hậu quả về mặt tài chính là vô cùng nặng nề. Lượng người xem truyền hình sụt giảm mạnh, các nhà quảng cáo không tiếp cận được lượng khán giả như kỳ vọng, giá vé trên thị trường chuyển nhượng lao dốc, trong khi nhiều khách sạn trên khắp vùng Caribbean phải giảm giá khi người hâm mộ rời đi sớm. Các ước tính trong ngành cho rằng tổng thiệt hại của các đài truyền hình, nhà tài trợ và ngành dịch vụ lưu trú vượt quá 100 triệu USD.

Sau đó, Hội đồng Cricket Quốc tế (ICC) đã thay đổi cách tổ chức các giải đấu. Ấn Độ và Pakistan thường xuyên được xếp chung bảng để đảm bảo ít nhất một lần chạm trán, đồng thời thể thức thi đấu cũng được điều chỉnh nhằm giảm nguy cơ các đội mạnh bị loại chỉ sau vài trận. Mục tiêu không phải là tác động đến kết quả thi đấu, mà là bảo vệ giá trị thương mại của giải đấu.

Cricket đã rút ra bài học này gần hai thập kỷ trước. Và World Cup của FIFA, sự kiện thể thao có doanh thu lớn nhất thế giới, cũng đang phải đối mặt với thực tế thương mại tương tự, nhưng ở quy mô lớn hơn rất nhiều.

FIFA được dự báo sẽ tạo ra khoảng 13 tỷ USD trong chu kỳ thương mại giai đoạn 2023-2026, gần gấp đôi so với chu kỳ bốn năm trước. Khoảng 80% doanh thu này được kỳ vọng đến từ World Cup 2026 thông qua bản quyền truyền hình, tài trợ và các quan hệ đối tác thương mại.

Việc một trong những "đầu tàu" của giải đấu bị loại sớm có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của FIFA, nhưng sẽ làm giảm đáng kể giá trị mà các nhà tài trợ và đơn vị phát sóng thu được từ khoản đầu tư của họ.

Những khoản đầu tư ấy không chỉ dựa trên sức hút của bóng đá, mà còn phụ thuộc rất lớn vào các siêu sao của môn thể thao vua. Những cái tên như Lionel Messi, Cristiano Ronaldo, Kylian Mbappé hay Harry Kane luôn thu hút lượng khán giả truyền hình và tương tác trên nền tảng số lớn nhất, khiến họ trở thành tài sản vô giá đối với các đài truyền hình và nhà tài trợ. Ronaldo hiện sở hữu hơn 1 tỷ người theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội, trong khi Messi có hơn 600 triệu người theo dõi.

Đối với các đài truyền hình, phép tính rất đơn giản: các đội tuyển lớn và những ngôi sao hàng đầu càng trụ lại giải lâu, lượng khán giả mà họ có thể bán cho các nhà quảng cáo càng lớn.

Tác động thương mại khi một siêu sao rời giải đã được thể hiện rõ sau khi Bồ Đào Nha bị loại. Theo Forbes, giá vé bán lại trận tứ kết giữa Tây Ban Nha và Bỉ trên sân SoFi (Los Angeles) – thời điểm Bồ Đào Nha không còn cơ hội góp mặt – đã giảm từ khoảng 2.950 USD xuống còn gần 1.200 USD chỉ trong vài giờ.

Tuy nhiên, doanh thu bán vé chỉ là một phần nhỏ của bức tranh. Giá trị tài chính lớn hơn nằm ở lượng người xem truyền hình, hiệu quả kích hoạt tài trợ và mức độ tương tác toàn cầu – tất cả đều phụ thuộc vào sự hiện diện của các đội tuyển và ngôi sao hàng đầu.

Những thực tế thương mại đó ngày càng ảnh hưởng đến cách các giải đấu lớn được tổ chức. Trong phần lớn thế kỷ XX, World Cup thường phục vụ các mục tiêu chính trị. Nhưng khi doanh thu từ bản quyền truyền hình và tài trợ tăng bùng nổ trong bốn thập kỷ qua, các yếu tố thương mại cũng trở thành một động lực quan trọng không kém trong quá trình ra quyết định của FIFA.

Đó cũng là một trong những lý do giúp lý giải quyết định điều chỉnh nhánh đấu loại trực tiếp tại World Cup 2026. Theo thể thức được FIFA công bố vào tháng 11 năm ngoái, bốn hạt giống hàng đầu sẽ không gặp nhau trước vòng bán kết nếu đều đứng đầu bảng đấu. Trên danh nghĩa, quy định này nhằm tưởng thưởng cho các đội tuyển có thứ hạng cao. Nhưng về mặt thương mại, nó cũng làm tăng khả năng xuất hiện những cuộc đại chiến hấp dẫn ở vòng knock-out với sự góp mặt của các tên tuổi lớn nhất của bóng đá thế giới.

Những lợi ích tài chính khổng lồ cũng giúp lý giải vì sao các quyết định gây tranh cãi liên quan đến những cầu thủ ngôi sao – thuộc các đội tuyển lớn hoặc đội chủ nhà – luôn thu hút sự chú ý đặc biệt. Vụ việc liên quan đến án kỷ luật dành cho tiền đạo Folarin Balogun của tuyển Mỹ đã trở thành tâm điểm quốc tế sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ ông đã liên hệ trực tiếp với Chủ tịch FIFA Gianni Infantino về án treo giò của cầu thủ này.

Công nghệ VAR càng khiến những tranh cãi trở nên gay gắt hơn. Reuters cho biết số lần VAR can thiệp tại World Cup lần này đã vượt tổng số của cả hai kỳ World Cup 2018 và 2022 cộng lại, sau khi FIFA mở rộng phạm vi sử dụng công nghệ này.

Nhiều quyết định, đặc biệt ở các trận đấu lớn, vẫn tồn tại những cách diễn giải khác nhau và làm dấy lên tranh luận rằng chúng có thể mang lại lợi thế cho một số đội tuyển mạnh. Thay vì làm giảm tranh cãi, VAR trong nhiều trường hợp lại khiến tranh luận trở nên dữ dội hơn, đồng thời đặt ra thêm những câu hỏi về tính nhất quán và sự công bằng trong các quyết định trên sân.

World Cup từ lâu được xây dựng trên niềm tin rằng bất kỳ đội bóng nào cũng có thể đánh bại bất kỳ đối thủ nào. Trong bối cảnh giá trị thương mại của bóng đá ngày càng gia tăng, việc gìn giữ niềm tin ấy có lẽ sẽ trở nên quý giá không kém bất kỳ hợp đồng bản quyền truyền hình hay tài trợ nào.

×