World Cup trên truyền hình toàn cầu: Khi nhiều trận đấu nằm sau "bức tường thuê bao"

World Cup trên truyền hình toàn cầu: Khi nhiều trận đấu nằm sau "bức tường thuê bao"

Mỗi kỳ FIFA World Cup không chỉ là ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh mà còn là một trong những sự kiện truyền hình có sức hút mạnh mẽ nhất thế giới. Hàng tỷ khán giả cùng dõi theo các trận đấu, biến giải đấu kéo dài hơn một tháng thành "mùa lễ hội" đặc biệt của thể thao toàn cầu.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ về giá trị thương mại, cách các quốc gia khai thác bản quyền truyền hình World Cup cũng đang thay đổi đáng kể. Ở nhiều nơi, khán giả không còn có thể theo dõi toàn bộ các trận đấu trên hệ thống truyền hình miễn phí như trước đây. Thay vào đó, ngày càng nhiều trận đấu được đặt sau các gói thuê bao của truyền hình trả tiền hoặc nền tảng trực tuyến.

Trong bối cảnh đó, việc phát sóng trọn vẹn World Cup trên hệ thống truyền hình quảng bá đang dần trở thành điều hiếm hoi trong bức tranh truyền hình thể thao toàn cầu.

Chi phí bản quyền ngày càng đắt đỏ, các nhà đài phải bán "bia" kèm "lạc"

Theo số liệu trong quá khứ, tại khu vực Đông Nam Á, nơi bóng đá luôn giữ vị trí đặc biệt trong đời sống thể thao, các quốc gia cũng phải đối mặt với bài toán chi phí bản quyền đắt đỏ. Truyền thông Thái Lan từng rầm rộ đưa tin về việc bản quyền FIFA World Cup 2022 được mua với mức giá khoảng 1,4 tỷ baht, tương đương hơn 30 triệu USD. Để hoàn tất thương vụ này, chính phủ cùng nhiều doanh nghiệp lớn đã phải tham gia đóng góp kinh phí. Và từ đó, thực tế việc sở hữu thành công bản quyền World Cup cũng mang tới thêm bài toán đau đầu cho những đơn vị đối tác của FIFA: Đó là làm thế nào để bù đắp chi phí khổng lồ. Và câu trả lời là các nhà đài buộc phải kết hợp phát quảng bá cùng với bán thuê bao truyền hình trả tiền!

Mới chỉ có 5 quốc gia Đông Nam Á sở hữu bản quyền World Cup 2026

Theo danh sách được FIFA công bố mới nhất về bản quyền World Cup 2026, cho tới thời điểm hiện tại, khu vực Đông Nam Á mới chỉ ghi nhận các quốc gia như Indonesia, Philippines, Singapore, Campuchia và Timor-Leste là đã chính thức sở hữu bản quyền .
Cụ thể, ở Indonesia, đối tác truyền thông được ghi nhận là TVRI – đài truyền hình quốc gia. Trong khi đó tại Singapore, bản quyền thuộc về tập đoàn truyền thông công lập Mediacorp. Tại Philippines, đối tác được FIFA ghi nhận là Aleph Group – một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực phân phối nội dung và quảng cáo số. Ở một số quốc gia khác trong khu vực như Cambodia hay Timor-Leste, bản quyền lại được trao cho các doanh nghiệp truyền thông hoặc viễn thông nội địa, như Hang Meas Video hay ETO Telco.

Tại Malaysia, quyền phát sóng World Cup trong nhiều kỳ gần đây thuộc về hệ thống truyền hình trả tiền Astro Malaysia. Một phần các trận đấu được phát trên các kênh miễn phí, nhưng phần lớn nội dung nằm trong gói thuê bao của nhà cung cấp dịch vụ.

Tương tự ở Singapore, người hâm mộ có thể theo dõi một số trận đấu trên kênh quảng bá của Mediacorp, song toàn bộ giải đấu chỉ được phát đầy đủ trên các nền tảng trả tiền của Singtel và StarHub.

Tại Indonesia, bản quyền World Cup 2022 cũng được FIFA bán cho tập đoàn truyền thông tư nhân Elang Mahkota Teknologi (Emtek Group) rồi sau đó, đơn vị này mới chia sẻ một phần bản quyền lại cho Đài quốc gia (TVRI) còn đa số phát trên truyền hình thuê bao...

Nhưng không chỉ xảy ra tại Đông Nam Á, mô hình này cũng phổ biến ở nhiều thị trường truyền hình lớn.

Tại nhiều thị trường lớn, bản quyền FIFA World Cup thường được phân chia giữa truyền hình quảng bá và các nền tảng trả tiền. 

Ở Pháp, quyền phát sóng giải đấu được chia sẻ giữa M6 Group và beIN Media Group. Trong đó, M6 – một đài truyền hình quảng bá – chỉ phát một số trận đấu quan trọng, còn toàn bộ giải đấu được phát đầy đủ trên hệ thống thuê bao của beIN Sports. Điều này đồng nghĩa phần lớn các trận đấu chỉ có thể theo dõi thông qua các gói truyền hình trả tiền. 

Tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA), beIN Sports nắm quyền phát sóng độc quyền. Trong nhiều kỳ World Cup gần đây, chỉ một số trận đấu được phát miễn phí như một hình thức tiếp cận hạn chế cho khán giả đại chúng, còn phần lớn nội dung nằm trong các gói thuê bao thể thao. 

Ngay tại thị trường truyền hình lớn như Mỹ, bản quyền cũng được phân chia theo ngôn ngữ. Fox Corporation nắm gói phát sóng tiếng Anh, với các trận đấu được phân phối trên hệ thống Fox và Fox Sports. Một số trận xuất hiện trên kênh quảng bá Fox, nhưng phần đáng kể được phát trên các kênh thể thao thuộc hệ thống truyền hình cáp hoặc các nền tảng trực tuyến trả phí. Trong khi đó, mạng lưới truyền hình tiếng Tây Ban Nha Telemundo – thuộc NBCUniversal – phát sóng toàn bộ giải đấu cho khán giả nói tiếng Tây Ban Nha, song nhiều trận đấu cũng gắn với các gói truyền hình trả tiền và dịch vụ streaming.

Những ví dụ này phản ánh xu hướng chung của thị trường truyền hình thể thao toàn cầu: khi chi phí bản quyền ngày càng tăng, các đơn vị phát sóng buộc phải khai thác theo mô hình đa nền tảng, trong đó không ít trận đấu được đặt phía sau "bức tường thuê bao".

Giá trị thương mại khổng lồ
Theo nhiều báo cáo của ngành công nghiệp truyền thông, giá trị bản quyền truyền hình của World Cup đã tăng mạnh trong hai thập kỷ qua.
Việc FIFA quyết định mở rộng giải đấu từ 32 lên 48 đội kể từ FIFA World Cup 2026 cũng góp phần làm gia tăng giá trị thương mại của giải đấu. Tổng số trận đấu sẽ tăng từ 64 lên 104, kéo theo chi phí bản quyền và chi phí sản xuất truyền hình cũng tăng tương ứng.
Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia lựa chọn phương án chia sẻ bản quyền giữa các đơn vị phát sóng hoặc kết hợp giữa truyền hình quảng bá và truyền hình trả tiền.
Chính vì những yếu tố kể trên, việc phát sóng toàn bộ các trận đấu World Cup trên hệ thống truyền hình quảng bá hiện nay không còn phổ biến.
Ở đa số thị trường, khán giả chỉ có thể theo dõi một phần các trận đấu trên kênh miễn phí, trong khi muốn xem toàn bộ giải đấu phải đăng ký các gói thuê bao truyền hình hoặc dịch vụ trực tuyến.

Trong bức tranh đó, những quốc gia vẫn duy trì việc phát sóng trọn vẹn các trận đấu World Cup trên hệ thống quảng bá được xem là trường hợp khá đặc biệt…

Bởi bóng đá đã trở thành một phần của đời sống tinh thần

World Cup chưa bao giờ chỉ đơn thuần là một sản phẩm truyền thông.

Những trận đấu của FIFA World Cup từ lâu đã vượt ra ngoài phạm vi của người hâm mộ bóng đá, trở thành một sự kiện cộng đồng – nơi hàng triệu người cùng chia sẻ cảm xúc, niềm vui và những khoảnh khắc đáng nhớ.

Hình ảnh các quán cà phê chật kín khán giả trong những trận cầu lớn, những màn hình khổng lồ tại quảng trường hay bầu không khí rộn ràng trên các con phố sau mỗi chiến thắng đã trở thành ký ức quen thuộc ở mỗi kỳ World Cup.

Chính vì vậy, tại một số rất ít quốc gia – trong đó có Việt Nam ở nhiều kỳ World Cup trước – việc đưa toàn bộ giải đấu đến với công chúng thông qua các nền tảng truyền hình quảng bá không chỉ là một quyết định về nội dung, mà còn là một lựa chọn mang ý nghĩa xã hội.

Trong cách tiếp cận ấy, World Cup được nhìn nhận như một sự kiện văn hóa – thể thao có tầm ảnh hưởng rộng lớn, nơi mọi tầng lớp khán giả đều có thể tiếp cận và cùng chia sẻ niềm đam mê bóng đá.

Khi bản quyền truyền hình ngày càng mang tính thương mại hóa trên toàn cầu, việc toàn bộ các trận đấu của World Cup vẫn được phát sóng rộng rãi trên các nền tảng miễn phí trở thành một lựa chọn không phổ biến, nhưng mang ý nghĩa đặc biệt.

Bởi khi ấy, đằng sau câu chuyện bản quyền và kinh tế truyền hình, vẫn còn một mục tiêu quan trọng khác: Phục vụ đời sống tinh thần của xã hội.

×