Xác lập vị thế "pháo đài" cho công đoàn xã, phường trong mô hình chính quyền 2 cấp

Từ áp lực tinh gọn đến vị thế mới của công đoàn xã, phường

Ngày 14/5, sự kiện ký kết Quy chế phối hợp giữa Liên đoàn Lao động TPHCM và Đảng ủy các phường, xã, đặc khu đã diễn ra.

Kể từ thời điểm hợp nhất vào đầu năm 2025, hệ thống chính trị tại TPHCM đã có những thay đổi sâu rộng. Việc vận hành chính quyền 2 cấp đòi hỏi tổ chức công đoàn phải tinh gọn nhưng phải hiệu quả hơn.

Theo thông tin từ hội nghị, lực lượng cán bộ công đoàn chuyên trách đã giảm đáng kểt (từ hơn 600 cán bộ công đoàn chuyên trách tại các quận, huyện và khu công nghiệp trước đây, nay lực lượng này chỉ còn 126 người). Điều này tạo ra áp lực quản lý không hề nhỏ khi số lượng đoàn viên và cơ sở cần chăm lo vẫn rất lớn.

Trước thực tế đó, 145 công đoàn xã, phường đã được thành lập như một giải pháp tất yếu để bám sát địa bàn.

Đánh giá về sự thay đổi này, ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch LĐLĐ TPHCM khẳng định: “Công đoàn xã, phường là một mô hình công đoàn hoàn toàn mới”. Sự chuyển đổi này không chỉ là thay đổi về tên gọi mà là sự xác lập lại vị trí của công đoàn cơ sở trong việc sát cánh cùng doanh nghiệp và người lao động.

Theo ông Nhân, thực tiễn sinh động tại TP.HCM trong gần 1 năm qua đã chứng minh công đoàn xã, phường chính là cánh tay nối dài hiệu quả nhất. Sắp tới, khi sửa đổi Điều lệ Công đoàn Việt Nam, cấp này dự kiến sẽ được luật hóa thành một cấp công đoàn cơ sở có vị trí chiến lược đặc biệt.

Bài toán vạn sự khởi đầu nan

Tuy nhiên, ông Bùi Thanh Thân cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, thực tế vận hành trong gần một năm qua cho thấy vẫn còn nhiều nút thắt cần tháo gỡ. Áp lực đầu tiên là khối lượng công việc lớn đang đè nặng lên vai đội ngũ cán bộ, khi một chuyên trách công đoàn hiện nay phải quản lý bình quân tới 20.000 đoàn viên.

Bên cạnh đó, những khó khăn về hành lang pháp lý, vướng mắc trong việc sử dụng con dấu cũng như sự phức tạp trong quy trình kế toán tài chính đang là rào cản khiến nguồn lực chưa thể phát huy tối đa. Theo Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố, do đây là mô hình chưa có tiền lệ nên hoạt động tại cơ sở thời gian qua mang tính chất vừa làm, vừa đúc rút kinh nghiệm.

Để giải quyết những vướng mắc hiện hữu, Liên đoàn Lao động TPHCM đã chủ động đề xuất nhiều giải pháp mang tính đột phá. Thành phố đang xem xét việc thí điểm phân cấp quyền thu chi tài chính trực tiếp cho một số công đoàn xã, phường tiêu biểu, giúp các đơn vị này chủ động hơn trong các hoạt động chăm lo cho đoàn viên. Song song đó, đề án xây dựng lực lượng cộng tác viên tại địa bàn cũng đang được triển khai nhằm giảm tải áp lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách.

Ông Bùi Thanh Nhân cũng chỉ rõ hướng đi trong thời gian tới là cần sự linh động và sát thực tế. Ông nhấn mạnh tại hội nghị: “Đây là mô hình hoàn toàn mới, vì vậy cần linh hoạt, xin ý kiến, đề xuất từ cơ sở để phối hợp, chỉ đạo thực chất, hiệu quả”. Quan điểm này cho thấy sự cầu thị của lãnh đạo Công đoàn Thành phố trong việc xây dựng một mô hình thực sự đi vào chiều sâu, tránh hình thức.

Cái bắt tay lịch sử bảo vệ người lao động

Điểm nhấn của sự kiện sáng nay chính là việc ký kết Quy chế phối hợp giữa Liên đoàn Lao động Thành phố với Đảng ủy các địa phương. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa vai trò của Công đoàn trong hệ thống chính trị chính quyền 2 cấp.

Theo bản quy chế vừa được ký kết, tổ chức công đoàn sẽ không còn phải "đơn thương độc mã" trên mặt trận bảo vệ người lao động.

Đảng ủy các xã, phường sẽ trực tiếp vào cuộc, phối hợp chặt chẽ để nắm bắt "hơi thở" của công nhân, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh và kiên quyết không để hình thành các "điểm nóng" về an ninh trật tự tại các khu nhà trọ hay xí nghiệp.

Đồng thời, hai bên sẽ song hành cùng Công an TPHCM để quản lý, xây dựng lực lượng chính trị nòng cốt ngay trong lòng các doanh nghiệp. Mọi hoạt động giám sát cũng sẽ được thực hiện một cách thực chất hơn, đảm bảo các quyền lợi sống còn về bảo hiểm xã hội, tiền lương và an toàn lao động của công nhân được giới chủ thực thi nghiêm túc.

Việc ký kết quy chế phối hợp được kỳ vọng sẽ tạo ra một cơ chế vận hành trơn tru hơn cho hệ thống chính quyền 2 cấp, nơi công đoàn xã, phường không còn đơn độc mà có sự đồng hành chặt chẽ của cấp ủy địa phương.

Ông Bùi Thanh Nhân cho rằng mô hình mới đòi hỏi sự linh hoạt tối đa. Những người làm công tác công đoàn không thể ngồi chờ hướng dẫn mà phải bám sát thực tế cơ sở để đề xuất và chỉ đạo thực chất.

Mục tiêu cuối cùng là để mỗi người lao động đều cảm nhận rõ ràng rằng, dù bộ máy chính quyền có tinh gọn đến đâu, thì tổ chức công đoàn vẫn luôn là điểm tựa vững chắc nhất ở ngay bên cạnh họ. Sự chuyển mình mạnh mẽ này tại TPHCM đang được kỳ vọng sẽ tạo ra một tiền lệ tốt, khẳng định vai trò không thể thay thế của công đoàn cấp xã trong bối cảnh quản lý đô thị hiện đại.

×